Supreme Court dismisses appeal on appeal fees, ruling old law applies to cases started before new law. The court rejects the lawyer's argument about rationality, citing clear statutory text.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellants' protest against the appellate court's decision to reject their appeal due to unpaid fees. The lower court applied the 2005 Civil Costs Act because the civil proceedings began in 2002, before the 2007 amendment to the law. The Supreme Court upheld this by interpreting the amendment's transitional clause as strictly limiting the fee exemption to cases initiated after the new law's effective date, rejecting the lawyer's claim of irrationality.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 2 of the Act of 14 December 2006 amending the Act on Court Costs in Civil Matters; The transitional provisions of the amendment apply only to proceedings commenced after the amendment's entry into force, meaning the fee exemption for indigent parties does not extend to appeals filed after the new date in cases started prior.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 65/09
POSTANOWIENIE
Dnia 9 października 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Józef Frąckowiak
w sprawie z powództwa A. D. i in. , przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych w
Warszawie Oddziałowi Terenowemu w B. i in. , o zapłatę, wydanie i ustalenie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 9 października 2009 r.,
zażalenia powodów A. D. i K. N.
na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 29 stycznia 2009 r., oddala zażalenie
1) zasądza od A. D. i K. N. na rzecz Skarbu Państwa Wojewody [….], Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych
w T., Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy
Państwowe Nadleśnictwo G.i Państwowego Gospodarstwa
Leśnego - Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. kwotę 5400 zł
(pięć
tysięcy
czterysta)
tytułem
zwrotu
kosztów
postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 29 stycznia 2009 r. Sąd
Apelacyjny odrzucił apelację powodów […] od wyroku Sądu Okręgowego w T. z
dnia 4 września 2008 r., z powodu nie uiszczenia opłat.
Sąd Apelacyjny stwierdził, że ponieważ pozew wniesiony został w dniu
2 stycznia 2002 r., do czasu zakończenia postępowania przed Sądem pierwszej
instancji, miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych (j.t: Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 88 ze zm.), zgodnie
z art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), natomiast od chwili wydania
zaskarżonego apelacją wyroku, zastosowanie miały już przepisy nowej ustawy
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 2005 r. Ustawa ta została
znowelizowana ustawą z dnia 14 grudnia 2006r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 21, poz. 123),
która weszła w życie w dniu 10 marca 2007 r. Zgodnie z art. 2 ustawy
nowelizującej, do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się
przepisy dotychczasowe. Oznacza to, zdaniem Sądu Apelacyjnego, że zmienione
powyższą nowelizacją przepisy u.k.s.c. stosuje się tylko do spraw wszczętych po
wejściu w życie ustawy nowelizującej, natomiast do spraw wszczętych przed dniem
10 marca 2007 r., mają zastosowanie przepisy u.k.s.c. z 2005 r. w brzmieniu
sprzed nowelizacji. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie powodowie,
zwolnieniu od kosztów sądowych w całości, mieli obowiązek uiszczenia od apelacji
opłaty podstawowej po 30 zł, zgodnie z art. 100 ust. 2. zd. 2 w zw. z art. 14 ust. 2
i 3 u.k.s.c. z 2005 r., w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji. Z uwagi na
to, że apelację wniósł w ich imieniu zawodowy pełnomocnik bez uiszczenia opłat
podstawowych, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. odrzucił apelację.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powodów wskazując
na wątpliwości, jakie budzi wykładnia art. 2 ustawy nowelizującej z dnia 14 grudnia
2006 r. zarzucił, iż wykładnia gramatyczna dokonana przez Sąd Apelacyjny jest
niezgodna z ideą racjonalnego ustawodawcy oraz z sensem i celem nowelizacji,
którym było uporządkowanie przepisów dotychczasowych i ułatwienie stronom
i sądowi ich stosowania. Wykładnia ta jest także, zdaniem skarżących, niespójna
i niezgodna z art. 149 u.k.s.c. z 2005 r., przewidującym zasadę stosowanie nowych
przepisów w kolejnych stadiach postępowania oraz sprzeczna z art. 6 konwencji
z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i art.
45 Konstytucji, jako pozbawiająca powodów prawa do sądu oraz z art. 32
Konstytucji przewidującym zasadę równości wszystkich wobec prawa, bowiem
w rozpoznawanej sprawie doprowadziła do nierównego traktowania powodów, gdyż
apelacja powódki M. K.-H. została merytorycznie rozpoznana a apelacja powodów
A. D. i K. N. odrzucona, choć wszyscy znajdują się w takiej samej sytuacji
procesowej.
W oparciu o powyższe powodowie wnosili o uchylenie zaskarżonego
postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Pozwany Skarb Państwa w odpowiedzi na zażalenie wnosił o jego oddalenie
i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W rozpoznawanej sprawie, wniesionej pod rządami ustawy o kosztach
sądowych w sprawach cywilnych z 1967 r., w której powodowie A. D. i K. N.
postanowieniem z dnia 13 maja 2002 r. zostali zwolnieni od kosztów sądowych, od
chwili zakończenia postępowania w pierwszej instancji, to jest od chwili wydania
wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 4 września 2008 r., miały zastosowanie
przepisy ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 2005 r., co wynika z
art. 149 ust. 1 tej ustawy.
W tej dacie obowiązywały już znowelizowane przepisy u.k.s.c. z 2005 r.,
bowiem w dniu 10 marca 2007 r. weszła w życie ustawa nowelizująca z dnia 14
grudnia 2006 r., która uchyliła przewidziany w art. 14 ust. 2 i w art. 100 ust. 2
u.k.s.c. z 2005 r. obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej w wysokości 30 zł od
wszystkich pism podlegających opłacie wnoszonych przez stronę zwolnioną
w całości od kosztów sądowych przez sąd. Kwestie intertemporalne jakie rodziły się
po wejściu w życie powyższej ustawy nowelizującej rozstrzyga art. 2 tej ustawy
stanowiący, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje
się przepisy dotychczasowe.
Przepis ten był wielokrotnie przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego, który
jednolicie przyjmuje, że art. 2 nie odwołuje się do zasady stadialności
postępowania, jako kryterium rozstrzygającego o zastosowaniu przepisów nowej
ustawy, jak to czyni art. 149 u.k.s.c. z 2005 r., lecz jednoznacznie wskazuje, jako
kryterium stosowania nowych przepisów, wszczęcie sprawy po wejściu w życie
nowelizacji (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia:
4 października 2007 r. V CZ 82/07, „Biuletyn SN” 2008, nr 2, s. 15, 22 czerwca
2007 r. V CZ 58/07, 2 sierpnia 2007 r. V CZ 70/07 i V CZ 78/07, 20 września
2007 r. II CZ 64/07, 4 października 2007 r. V CZ 82/07, 10 października 2007 r.
I CZ 113/07, 24 października 2007 r. IV CZ 75/07, 9 listopada 2007 r. V CZ 96/07
i V CZ 98/07, 27 listopada 2007 r. IV CZ 93/07, 30 listopada 2007 r. IV CZ 102/07,
11 stycznia 2008 r. V CZ 115/07, 6 marca 2008 r. I CZ 150/07- wszystkie nie publ.
oraz z dnia 23 stycznia 2008 r. II UZ 47/07, OSNP 2009/9-10/129 i z dnia 27
czerwca 2008 r. III CZP 48/08, OSNC 2009/7-8/102).
W świetle powyższej wykładni „sprawą wszczętą” w rozumieniu art. 2 ustawy
nowelizującej jest sprawa sądowa wszczęta przez stronę złożeniem pozwu lub
wniosku. W przepisie tym ustawodawca nie wprowadził zasady podwójnego
odesłania, a więc wyłączone jest stosowanie art. 149 ust. 1 u.k.s.c., w stosunku do
którego art. 2 jest przepisem szczególnym, opierającym się nie na zasadzie
stadialności lecz na zasadzie jednolitości postępowania. Dlatego data wniesienia
środka odwoławczego nie ma znaczenia dla stosowania znowelizowanej treści art.
100 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 2 u.k.s.c. W konsekwencji takiego unormowania
obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej przez stronę zwolnioną od kosztów
sądowych został uchylony tylko w sprawach wszczętych po dniu 10 marca 2007 r.,
natomiast w sprawach wszczętych przed tą datą apelacja wniesiona po dniu
10 marca 2007 r. podlega opłacie podstawowej określonej w art. 14 ust. 2 i art. 100
ust. 2 u.k.s.c. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 14 grudnia
2006 r.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy we wskazanej wyżej uchwale z dnia 27
czerwca 2008 r. III CZP 48/08, motywy, którymi kierował się ustawodawca
wprowadzając tego rodzaju regulację przejściową mogą budzić wątpliwości
z punktu widzenia racjonalności i celu nowelizacji, jednak brzmienie przepisu art. 2
ustawy nowelizującej jest tak jednoznaczne, że nie sposób przy wykładni pominąć
jego treści jednoznacznie wskazującej, iż zamiarem ustawodawcy było, aby
w sprawach wszczętych przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r.
miały zastosowanie przepisy dotychczasowe.
Jak wskazano wyżej taka wykładnia art. 2 w orzecznictwie Sądu
Najwyższego jest przyjęta jednolicie od chwili wejścia w życie nowelizacji u.k.s.c.
i utrwalona. Zawodowi pełnomocnicy stron, od których ustawodawca wymaga
specjalnych kwalifikacji, mają obowiązek, przy zachowaniu należytej staranności
zawodowej, zapoznawać się z orzecznictwem Sądu Najwyższego i uwzględniać je
w praktyce. Nie może być uzasadniony zarzut pozbawienia strony konstytucyjnego
prawa do sądu jeżeli przyczyną odrzucenia środka odwoławczego wniesionego
przez zawodowego pełnomocnika było nie uiszczenie opłat, mimo istnienia takiego
obowiązku wynikającego z jednoznacznego brzmienia przepisu ustawy oraz
utrwalonego i jednolitego w tym przedmiocie orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Natomiast podnoszona w zażaleniu okoliczność nie odrzucenia, lecz
merytorycznego rozpoznania apelacji powódki M. K.-H.n, z oczywistych względów
nie może być przedmiotem oceny Sądu Najwyższego w niniejszym postępowaniu.
Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 1 § 1 i 3
w zw. z art. 39814 k.p.c. oddalił zażalenie, a na podstawie art. 98 w zw. z art. 108
§ 1 oraz art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. zasądził od wnoszących zażalenie powodów
na rzecz pozwanego Skarbu Państwa zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.
jz