Supreme Court quashes appeal judgment for invalid procedure due to improper joint power of attorney.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's decision to remand the case, finding the appellate ruling flawed for declaring the first-instance procedure invalid. The appellant argued the lower court erred in recognizing a defect regarding the defendant's power of attorney, which was issued jointly by two attorneys authorized to act together. The court held that the joint power of attorney was valid and that the appellate court's finding of procedural invalidity was incorrect.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 386 § 2 k.p.c.; Art. 373 § 3 k.s.h.: A joint power of attorney issued to persons authorized to act together is valid, and an appellate court cannot declare the first-instance procedure invalid based on a misinterpretation of these representation rules.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 64/13
POSTANOWIENIE
Dnia 5 lipca 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)
SSN Irena Gromska-Szuster
SSN Marta Romańska (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa A. F.
przeciwko C Spółce Akcyjnej w D. o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 5 lipca 2013 r.,
zażalenia strony pozwanej
na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 22 listopada 2012 r.,
1) uchyla zaskarżone orzeczenie;
2) pozostawia
rozstrzygnięcie
o kosztach postępowania
zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie
w sprawie.
Uzasadnienie
Powód A. F. wniósł o zasądzenie od C. SA kwoty 340.000 zł z odsetkami
ustawowymi.
Pozwany C. SA wniósł o oddalenie powództwa.
Wyrokiem z 9 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w T. zasądził od pozwanego na
rzecz powoda kwotę 120.162 zł, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.
Wyrok ten zaskarżyły apelacjami obie strony.
Wyrokiem z 22 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu
Okręgowego z 9 maja 2012 r., zniósł postępowanie i przekazał sprawę do
ponownego rozpoznawania Sądowi Okręgowemu. Jako podstawę rozstrzygnięcia
powołał art. 386 § 2 k.p.c. i stwierdził, że postępowanie przed Sądem pierwszej
instancji dotknięte było nieważnością wobec nieprawidłowego umocowania
pełnomocnika strony pozwanej.
W zażaleniu na orzeczenie z 22 listopada 2012 r. pozwany zarzucił,
że zapadło ono z obrazą przepisów prawa procesowego, to jest art. 379 pkt 2 k.p.c.
poprzez uznanie, iż w sprawie zaistniała przesłanka nieważności postępowania, jak
również z obrazą przepisów prawa materialnego, to jest art. 109 1 § 1 w zw. z art.
1094 § 1 k.c. oraz art. 373 § 3 k.s.h.
Pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. - w brzmieniu obowiązującym od 3 maja
2012 r., a nadanym ustawą z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381) –
zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd
drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania.
Zgodnie z art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. uchylenie wyroku połączone
z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji
może nastąpić w razie stwierdzenia nieważności postępowania przed sądem
pierwszej instancji i zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością,
nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji oraz wtedy, gdy wydanie
wyroku
wymaga
Zażalenie na
przeprowadzenia
orzeczenie
postępowania
kasatoryjne
sądu
dowodowego
drugiej
instancji
w
całości.
ma
służyć
skontrolowaniu, czy zostało ono prawidłowo wydane w jednej z wymienionych
wyżej sytuacji. Przy jego rozpoznawaniu Sąd Najwyższy nie bada istoty sprawy,
tego, co w świetle zgłoszonego żądania i jego podstawy faktycznej stanowiło
przedmiot postępowania, lecz jedynie ocenia, czy stwierdzone przez sąd
odwoławczy okoliczności są tymi, które w świetle art. 386 § 2 i § 4 k.p.c.
usprawiedliwiają wydanie wyroku kasatoryjnego, zamiast – co powinno być regułą –
wyroku reformatoryjnego. Środek odwoławczy unormowany w art. 394 1 § 11 k.p.c.,
przy całej swojej specyfice, pozostaje zażaleniem, nie służy zatem ocenie
prawidłowości
czynności
procesowych
sądu
podjętych
w
celu
wydania
rozstrzygnięcia co do istoty sprawy ani także zaprezentowanego przez ten sąd
poglądu na temat wykładni prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie.
2. Sąd Apelacyjny jako przyczynę uchylenia wyroku Sądu Okręgowego,
zniesienia postępowania przed tym Sądem i przekazania mu sprawy do
ponownego rozpoznania wskazał nieważność postępowania, wynikającą – jak
przyjął – z wadliwej reprezentacji pozwanego.
Za pozwanego w niniejszej sprawie działał pełnomocnik – radca prawny
ustanowiony 26 kwietnia 2011 r. przez dwóch prokurentów pozwanej Spółki (k. 51).
Z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że w tym czasie (ale i obecnie)
do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych za Spółkę
upoważnieni byli dwaj członkowie jej zarządu łącznie lub jeden członek zarządu
łącznie z prokurentem. Prokurentami Spółki były te same dwie osoby, które udzieliły
pełnomocnictwa procesowego w niniejszej sprawie, a ich prokura miała charakter
łączny z członkiem zarządu albo drugim prokurentem (k. 54-55).
W uchwale z 27 kwietnia 2001 r., III CZP 6/01, OSNC 2001, nr 10,
poz. 148, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że prokura jest rodzajem pełnomocnictwa.
Aktualnie instytucja ta uregulowana jest w art. 109 1-1099 k.c. Charakteryzuje się
ona tym, że może jej udzielić wyłącznie spółka handlowa. Ma ona ustawowo
określony zakres umocowania, a jej udzielenie oraz wygaśnięcie podlega
zgłoszeniu celem wpisania do rejestru. Prokura może być udzielona jednej tylko
osobie lub kilku osobom. W tym wypadku może być udzielona każdej z kilku osób
oddzielnie (prokura oddzielna, samodzielna) lub kilku z nich łącznie (prokura
łączna). Udzielenie prokury kilku osobom łącznie oznacza, że osoby te mogą
skutecznie dokonać w imieniu spółki czynności objętej zakresem przysługującego
im umocowania tylko wspólnie.
Oprócz wyłącznego zastępstwa spółki handlowej przez prokurenta
(prokurentów), przepisy kodeksu spółek handlowych, przewidują reprezentację
spółki handlowej przez prokurenta łącznie z członkiem zarządu (w wypadku spółki
kapitałowej) lub łącznie ze wspólnikiem (w wypadku spółki osobowej). Chodzi tu
o tzw. reprezentację mieszaną. Według art. 373 § 1 k.s.h., jeżeli zarząd jest
wieloosobowy, sposób reprezentowania określa jej statut, jeśli zaś statut tego nie
czyni, do składania oświadczeń w imieniu spółki konieczne jest współdziałanie
dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem.
Artykuł 373 § 3 k.s.h. przewiduje, że przepisy regulujące reprezentację
spółki akcyjnej, gdy jej zarząd jest wieloosobowy, nie wyłączają ustanowienia
prokury
jednoosobowej
lub
łącznej
i
nie
ograniczają
praw
prokurentów
wynikających z przepisów o prokurze. Z przepisu tego wynika kilka doniosłych
konsekwencji.
Po pierwsze, posiadanie przez spółkę kapitałową wieloosobowego
zarządu, którego członkowie mają ją reprezentować łącznie, nie ogranicza jej
możliwości do ustanowienia prokury łącznej. Spółka kapitałowa o wspomnianym
sposobie jej reprezentacji przez zarząd może zatem udzielić tak prokury łącznej,
jak i prokury oddzielnej, w szczególności władna jest powołać jednego tylko
prokurenta.
Po drugie, przepisy ustawy lub postanowienia umowy (statutu) przewidujące
możliwość reprezentowania spółki kapitałowej przez członka zarządu łącznie
z prokurentem nie ograniczają kompetencji prokurentów wynikającej z przepisów
o prokurze. To zatem, że członek zarządu może działać skutecznie w imieniu spółki
kapitałowej tylko łącznie z innym członkiem zarządu lub prokurentem, nie pozbawia
osoby, której udzielono prokury oddzielnej, możliwości skutecznego samodzielnego
działania w imieniu spółki kapitałowej w charakterze prokurenta. Podobnie osoby,
którym udzielono prokury łącznej, mogą jako prokurenci działać wspólnie w imieniu
spółki kapitałowej, bez konieczności współdziałania z nimi członka zarządu.
Po trzecie, współdziałać z członkiem zarządu spółki kapitałowej w ramach
reprezentacji mieszanej może nie tylko prokurent samodzielny, ale także każdy
z prokurentów, którym udzielono prokury łącznej.
W
świetle
powyższego,
skoro
pełnomocnictwa
procesowego
radcy
prawnemu występującemu w sprawie za pozwanego udzieliło dwóch prokurentów
Spółki, upoważnionych do łącznego działania, to pełnomocnictwo to trzeba uznać
za udzielone skutecznie.
Skoro trafne okazały się zarzuty zażalenia, to – na podstawie art. 39415 § 1
zdanie pierwsze k.p.c. w zw. z 3941 § 3 i art. 108 § 2 oraz art. 39821 k.p.c. - Sąd
Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, pozostawiając Sądowi drugiej instancji
rozstrzygnięcie o kosztach postepowania zażaleniowego.
jw