Supreme Court dismisses appeal regarding shareholder meeting authorization, ruling cassation is inadmissible under Civil Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appeal filed by multiple investment funds and insurance companies seeking authorization to convene an extraordinary shareholders' meeting. The lower court had rejected the cassation, noting that such supervisory proceedings do not fall under the scope of registrable proceedings where cassation is permitted. The court affirmed that since the Civil Procedure Code explicitly defines registrable proceedings as those concerning entries in the court register, auxiliary and supervisory matters are excluded from cassation review.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 401 § 1 k.s.h.; Art. 519-1 § 3 k.p.c.: Cassation is inadmissible against decisions in auxiliary and supervisory proceedings conducted by the court of registration, as these do not constitute registrable proceedings under the Civil Procedure Code.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 27 czerwca 2002 r., IV CZ 63/02
W sprawie o upoważnienie do zwołanie nadzwyczajnego walnego
zgromadzenia akcjonariuszy występujących z takim żądaniem kasacja nie
przysługuje (art. 401 § 1 k.s.h. w związku z art. 519-1 § 3 k.p.c.).
Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)
Sędzia SN Mirosław Bączyk
Sędzia SN Iwona Koper
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku DWS Polska Fundusz Inwestycyjny
Otwarty Akcji z siedzibą w W., DWS Polska Fundusz Inwestycyjny Otwarty
Zrównoważony w W., Polskiego Towarzystwa Reasekuracyjnego SA w W.,
Otwartego Funduszu Emerytalnego PZU "Złota Jesień" w W., Otwartego Funduszu
Emerytalnego "Dom" w W., Korona Akcji Fundusz Inwestycyjny Otwarty w W.,
Korona Zrównoważony Fundusz Inwestycyjny Otwarty w W., Pioneer Pierwszy
Polski Otwarty Fundusz Inwestycyjny w W., Pioneer Otwarty Fundusz Inwestycyjny
Agresywnego Inwestowania w W., AIG Otwarty Fundusz Emerytalny w W. z
udziałem "S.-O." SA w O. o upoważnienie do zwołania nadzwyczajnego walnego
zgromadzenia spółki "S.-O." SA, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu
niejawnym w dniu 27 czerwca 2002 r. zażalenia uczestnika postępowania na
postanowienie Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 28 stycznia 2002 r.
oddalił zażalenie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w Olsztynie postanowieniem z dnia 5 grudnia 2001 r. zmienił
postanowienie Sądu pierwszej instancji i w uwzględnieniu wniosku z dnia 28 marca
2001
r. upoważnił
akcjonariuszy będących
wnioskodawcami do
zwołania
nadzwyczajnego zgromadzenia spółki akcyjnej „S.-O.” w O. Kasację spółki od tego
postanowienia Sąd Okręgowy w Olsztynie odrzucił postanowieniem z dnia 28
stycznia 2002 r., albowiem uznał, że od postanowień sądu rejestrowego
dotyczących czynności nadzorczo-porządkowych kasacja nie przysługuje (art. 519-1
§ 3 k.p.c.). W zażaleniu na wymienione postanowienie spółka zarzuciła naruszenie
art. 694-1, art. 392 w związku z art. 13 § 2 oraz art. 519 -1 § 3 k.p.c. i wniosła o
uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sprawa o upoważnienie do zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia
akcjonariuszy występujących z tym żądaniem (art. 401 § 1 k.s.h.) jest jedną z
kategorii spraw należących do sądu rejestrowego w ramach przysługujących mu
kompetencji określanych w doktrynie jako pomocnicze i nadzorcze.
W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęty został pogląd,
według którego postępowaniem rejestrowym w rozumieniu art. 519 -1 § 3 k.p.c. jest
każde postępowanie przed sądem rejestrowym, tj. postępowanie, którego
przedmiotem jest wpis do rejestru podmiotu podlegającego rejestracji, jak i
postępowanie dotyczące podmiotu już wpisanego do rejestru, w szczególności
wspomniane postępowanie pomocnicze i nadzorcze. Konsekwencją tego poglądu
było uznanie, że od postanowień wydanych przez sąd drugiej instancji w sprawach
ostatnio wymienionych kasacja nie przysługuje. Stanowisko to znalazło wyraz w
postanowieniach z dnia 16 kwietnia 1997 r., I CZ 24/97 (OSNC 1997, nr 11, poz.
168) i z dnia 11 marca 1998 r., III CZ 10/98 (OSNC 1998, nr 10, poz. 171) oraz w
innych orzeczeniach niepublikowanych. Jednakże orzeczenia te wydane zostały na
tle stanu prawnego, który uległ zmianie. Z dniem 1 lipca 2000 r. przepis art. 519 -1
k.p.c. otrzymał nowe brzmienie (art. 1 pkt 64 i art. 6 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o
zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym
i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz
ustawy o komornikach sadowych i egzekucji, Dz.U. Nr 48, poz. 554). Z kolei z
dniem 1 stycznia 2001 r. utracił moc kodeks handlowy (z wyjątkiem przepisów o
firmie i prokurze) i od tego dnia obowiązuje kodeks spółek handlowych (art. 631-633
tego kodeksu). W tym też dniu weszła w życie ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o
Krajowym Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r., nr 17, poz. 209 ze zm.),
która w części pierwszej, księdze drugiej, tytule II Kodeksu postępowania cywilnego
dodała dział VI-1 pt. „Postępowanie rejestrowe” (art. 694-1-694-8). Rozpoznanie
zażalenia wymaga uwzględnienia tego nowego stanu prawnego.
Kompetencję
sądu
rejestrowego
do
upoważnienia
do
zwołania
nadzwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy występujących z takim
żądaniem przewidywał art. 395 k.h., a obecnie przewiduje art. 401 k.s.h. Kodeks
handlowy nie zawierał i kodeks spółek handlowych nie zawiera przepisów
normujących
zaskarżanie
orzeczeń
sądu
rejestrowego
wydanych
w
tym
przedmiocie, a w szczególności przewidujących dopuszczalność kasacji. Wejście w
życie,
w miejsce kodeksu handlowego, kodeksu spółek handlowych nie
spowodowało więc żadnych zmian co do tej kwestii. Jej rozwiązania należy zatem
szukać w innych przepisach.
Przepisami takimi są przepisy kodeksu postępowania cywilnego o kasacji w
postępowaniu nieprocesowym, stosownie do art. 7 ustawy o Krajowym Rejestrze
Sądowym, do postępowania przed sądami rejestrowymi stosuje się bowiem
przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, chyba
że ustawa stanowi inaczej. Wobec braku ustawowych unormowań szczególnych w
tym zakresie, do postępowania przed sądami rejestrowymi, a więc do postępowania
dotyczącego wpisu podmiotu podlegającego rejestracji, jak i do każdego innego
postępowania prowadzonego przez sąd rejestrowy, w tym do postępowania
pomocniczego i nadzorczego, mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania
cywilnego o postępowaniu nieprocesowym.
Kasacji w postępowaniu rejestrowym dotyczy art. 519 -1 § 3 k.p.c., który
stanowi, że w postępowaniu rejestrowym kasacja przysługuje jedynie od
postanowień sądu drugiej instancji w przedmiocie wpisu lub wykreślenia z rejestru
podmiotu podlegającego rejestracji. Mimo że w wyniku nowelizacji kodeksu
postępowania cywilnego dokonanej ustawą z dnia 24 maja 2000 r. przepis ten nie
uległ zmianie, jego dotychczasowa wykładnia nie może być podtrzymana.
Wykładnia tego przepisu wymaga uwzględnienia zmiany, jaką w kodeksie
postępowania cywilnego sprawiło dodanie przez ustawę o Krajowym Rejestrze
Sądowym działu VI-1 pt. „Postępowanie rejestrowe” (art. 694-1-694-8). Według art.
694-1 k.p.c., postępowaniem rejestrowym w rozumieniu przepisów tego działu jest
tylko postępowanie o wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym (§ 1) i odpowiednio
postępowanie o wpis w innym rejestrze prowadzonym przez sądy (§ 2). Ta definicja
postępowania rejestrowego nie obejmuje zatem postępowania pomocniczego i
nadzorczego, prowadzonego przez sąd rejestrowy. Określenie w art. 519 -1 k.p.c.
rodzaju spraw, w których przysługuje lub nie przysługuje kasacja, bezpośrednio
nawiązuje do systematyki spraw poddanych rozpoznaniu w postępowaniu
nieprocesowym w poszczególnych działach części pierwszej, księgi drugiej, tytułu II
kodeksu postępowania cywilnego. Przez sprawy – określone według ich rodzaju –
w których według art. 519-1 k.p.c. kasacja przysługuje lub nie przysługuje, należy
zatem rozumieć sprawy, które odpowiadają tej systematyce (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2001 r., III CKN 1454/00, OSNC 2001, nr 7-8,
poz. 116). Przepis art. 519-1 § 3 k.p.c. nie dotyczy zatem rozpoznawanych przez
sąd rejestrowy spraw z zakresu postępowania nadzorczego i porządkowego,
prowadzonego przez sąd rejestrowy w stosunku do podmiotu wpisanego do
rejestru. Z przepisu tego nie można więc wyprowadzać wniosku co do
dopuszczalności kasacji w tych sprawach.
Przed zmianą kodeksu postępowania cywilnego dokonaną ustawą z dnia 24
maja 2000 r. o dopuszczalności kasacji w postępowaniu nieprocesowym rozstrzygał
mający odpowiednie zastosowanie art. 392 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., a
przepisy art. 519-1 § 1 i 2 k.p.c. przewidywały jedynie wypadki, w których kasacja nie
przysługuje. Tylko art. 519-1 § 3 k.p.c. określał, od jakich postanowień wydanych w
postępowaniu rejestrowym kasacja przysługuje. Obecnie dopuszczalność kasacji w
postępowaniu nieprocesowym samodzielnie reguluje art. 519 -1 k.p.c. Jest to
regulacja pozytywna. Przepisy wymienionego artykułu przewidują od jakich
postanowień i wydanych w jakich sprawach przysługuje kasacja. Zastrzegają przy
tym przypadki, w których kasacja nie przysługuje i dopuszczają możliwość dalszego
wyłączenia dopuszczalności kasacji przez przepis szczególny. Takie uregulowanie
powoduje, że w sprawach, w których art. 519-1 k.p.c. nie przewiduje kasacji, kasacja
nie przysługuje, chyba że dopuszczalność kasacji wynika z innego – szczególnego
– przepisu ustawy. Sprawy z zakresu postępowania pomocniczego i nadzorczego
prowadzonego przez sąd rejestrowy w stosunku do podmiotu wpisanego do rejestru
nie należą do żadnego z rodzajów spraw, w których art. 519 -1 k.p.c. przewiduje
kasację. W szczególności sprawy te – jak o tym była mowa wyżej – nie należą do
postępowania rejestrowego, którego dotyczy art. 519-1 § 3 k.p.c. Nie ma też innego
przepisu ustawy, który przewidywałby dopuszczalność kasacji w tych sprawach,
zatem w sprawie o upoważnienie do zwołania nadzwyczajnego walnego
zgromadzenia akcjonariuszy występujących z takim żądaniem (art. 401 § 1 k.s.h.)
kasacja nie przysługuje.
Z przytoczonych względów zażalenie okazało się niezasadne i na podstawie
art. 393-18 § 3 w związku z art. 397 § 2 i art. 385 k.p.c. podlega oddaleniu.