Supreme Court allows appeal against rejection of request to change final negative ruling on inheritance acquisition via new circumstances.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted the applicant's appeal, overturning the District Court's dismissal of a request to change a final negative ruling on inheritance acquisition. The applicant sought to modify the 2011 decision by citing new evidence under Article 523 of the Civil Procedure Code, arguing that the District Court incorrectly treated the request as a retrial under Article 403. The Court held that the District Court failed to recognize the request as a valid application to change a final negative ruling based on changed circumstances, thereby violating the applicant's right to have the matter reconsidered.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 523 k.p.c.; Art. 403 k.p.c.; Art. 398 § 1 k.p.c. in conjunction with Art. 394 § 3 k.p.c. and Art. 13 § 2 k.c.: A request to change a final negative ruling based on new circumstances is admissible if the applicant demonstrates a change in factual circumstances decisive for the denial, rather than merely new evidence or legal assessment.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 60/15 POSTANOWIENIE Dnia 16 grudnia 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Irena Gromska-SzusterSSN Maria Szulc w sprawie ze skargi wnioskodawcy o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w O. z dnia 12 maja 2011 r., w sprawie z wniosku A. M.przy uczestnictwie […]o zmianę postanowienia w przedmiocie nabycia spadku,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 grudnia 2015 r.,zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w O.z dnia 9 grudnia 2014 r., uchyla zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
W dniu 7 lutego 2014 r. wnioskodawca A. M. złożył wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 12 maja 2011 r. (I Ca …/11), oddalającego wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 22 lutego 1990 r. (I Ns …/89) w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Jako podstawę prawną żądania wnioskodawca wskazał art. 523 k.p.c., przytaczając nowe dowody na okoliczność tego, że występując w 2010 r. z poprzednim wnioskiem nie uchybił terminowi określonemu w art. 679 § 1 k.p.c.Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w O. (I Ca …/14) odrzucił pismo A. M. – uznając je za skargę o wznowienie postępowania opartą na art. 403 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy wskazał w uzasadnieniu, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem oddalającym wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku jest niedopuszczalna. Sąd wskazał także, że zamiarem wnioskodawcy powołującego się na późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych jest doprowadzenie do zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
W ocenie Sądu osiągnięcie takiego skutku możliwe jest wyłącznie w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 679 § 1 k.p.c.Wnioskodawca wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, wskazując na naruszenie art. 523 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie; art. 403 k.p.c. poprzez jego zastosowanie oraz art. 386 § 4 k.p.c. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy. Na tej podstawie skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Należy zgodzić się ze skarżącym, że Sąd Okręgowy niezasadnie zinterpretował pismo wnioskodawcy jako skargę o wznowienie postępowania (art. 403 § 2 k.p.c.), zwłaszcza że sam wnioskodawca wskazywał w petitum swojego pisma, że wnosi o zmianę prawomocnego postanowienia na podstawie art. 523 k.p.c. Odrzucenie pisma wnioskodawcy na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. należy zatem ocenić jako nieprawidłowe.W piśmie datowanym na 3.02.2014 r. wnioskodawca wnosił o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 12 maja 2011 r. oddalającego wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie stwierdzenia spadku wydanego przez Sąd Rejonowy w P. dnia 22 lutego 1990 r. (I Ns …/89).
Jako podstawę wniosku wskazał „nowe dowody” bliżej przytoczone w treści pisma. Jednocześnie przyznał, że niektóre z tych dowodów istniały już przed wydaniem postanowienia w sprawie I Ca …/11, jednak nie powołał ich, gdyż – w jego ocenie – realna potrzeba ich wskazania ujawniła się dopiero na skutek lektury uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 12 maja 2011 r.Należy przypomnieć, że postanowienia co do istoty sprawy wydane w postępowaniu nieprocesowym mają powagę rzeczy osądzonej w tym zakresie, który stanowił przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto między wszystkimi uczestnikami.
Jednakże, zgodnie z art. 523 zd. 2 k.p.c. postanowienia oddalające żądanie (tj. postanowienie negatywne) sąd może zmienić, jeżeli dojdzie do zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie „okoliczności sprawy” należy rozumieć stan faktyczny decydujący o oddaleniu wniosku, a nie jego ocenę prawną (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1973 r., III CRN 429/72; z 22 stycznia 2003 r., IV CKN 1689/00, nie publ. oraz z 21 sierpnia 2008 r., IV CSK 231/08, nie publ.). W postępowaniu zmierzającym do zmiany prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek, wnioskodawca powinien wykazać zmianę okoliczności sprawy, a sąd zobowiązany jest ustalić, czy zmiana okoliczności rzeczywiście nastąpiła, po czym rozstrzyga, czy dokonane ustalenia uzasadniają ingerencję w stabilność prawomocnego orzeczenia.W rozpoznawanej sprawie należy wziąć pod uwagę, że od momentu uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku minęło 25 lat.
Z tego względu, ocena okoliczności, które ewentualnie mogłyby skutkować podważeniem stabilności prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku powinna być dokonana z dużą rozwagą.Wobec nierozpoznania żądania wnioskodawcy w płaszczyźnie art. 523 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. kc