Supreme Court dismisses appeal on appeal court order denying fee waiver as inadmissible under Civil Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's appeal against the appellate court's order denying a fee waiver for the cassation complaint. The appellant argued that the new Civil Procedure Code allowed appeals on such orders, but the court distinguished court fee waivers from procedural costs. The court held that the specific provision permitting appeals on second-instance cost rulings does not apply to fee waivers, rendering the appeal inadmissible.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3941 § 1 k.p.c.; Art. 398 § 21 k.p.c.: Appeals to the Supreme Court on second-instance rulings regarding court fee waivers are inadmissible as these rulings do not concern procedural costs under the cited statute.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 58/10
POSTANOWIENIE
Dnia 24 września 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)
SSN Zbigniew Kwaśniewski
w sprawie z powództwa Z. D.
przeciwko M. K.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 24 września 2010 r.,
zażalenia powoda
na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 10 marca 2010 r.,
1)
2)
odrzuca zażalenie na orzeczenie zawarte w punkcie I
zaskarżonego postanowienia;
oddala zażalenie w pozostałej części.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny zwolnił powoda od
opłaty sądowej od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1 000 zł. a w pozostałej części
oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i wezwał pełnomocnika
powoda do uiszczenia w terminie tygodniowym opłaty od skargi kasacyjnej w
kwocie 1 000 zł. pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik powoda nie uiścił w
zakreślonym terminie opłaty, wniósł natomiast zażalenie na postanowienie
oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 marca 2010 r. Sąd Apelacyjny
odrzucił powyższe zażalenie jako niedopuszczalne w świetle art. 394 1 k.p.c. oraz
odrzucił skargę kasacyjną powoda jako nieopłaconą w zakreślonym terminie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powoda wniósł o jego
uchylenie stwierdzając, że w świetle art. 3941 § 1 pkt.2 k.p.c., w brzmieniu po
nowelizacji obowiązującej od dnia 22 maja 2009 r., stronie przysługuje zażalenie do
Sądu Najwyższego na postanowienie Sądu drugiej instancji oddalające wniosek
o zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu zażalenia
powoda na postanowienie z dnia 11 lutego 2010 r. oddalające w części wniosek
o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej jest niedopuszczalne i jako
takie podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3941 § 1 i 2 k.p.c., w brzmieniu obowiązującym od dnia
22 maja 2009 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 19 marca 2009 r.
nowelizująca kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 69, poz. 592), zażalenie
do Sądu Najwyższego przysługuje jedynie na postanowienie Sądu drugiej instancji:
1. odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia (§ 1 pkt 1), 2. co do kosztów procesu, które
nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji (§ 1 pkt 2) oraz na
postanowienie kończące postępowanie w sprawach, w których przysługuje skarga
kasacyjna, z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 398 1, a także
postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu
pierwszej instancji (§ 2).
Nie ulega wątpliwości, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu
zażalenia na postanowienie o odmowie zwolnienia od opłaty sądowej nie jest
zażaleniem na postanowienia, o których mowa w art. 3941 § 1 pkt1 k.p.c.
Nie jest to również zażalenie na postanowienie kończące postępowanie
w sprawie, w rozumieniu art. 3941 § 2 k.p.c. Zgodnie bowiem z utrwalonym
stanowiskiem Sądu Najwyższego, w przepisie tym chodzi o postanowienia
kończące sprawę, jako pewną całość poddaną pod osąd, a postanowienie
odrzucające zażalenie na odmowę zwolnienia od kosztów sądowych nie jest takim
postanowieniem, gdyż sprawę kończy dopiero postanowienie o odrzuceniu środka
odwoławczego, wydane w związku z oddaleniem wniosku o zwolnienie od opłaty od
tego środka i nie uiszczeniem jej przez stronę (porównaj między innymi
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1996 r. I CKN 7/96, OSNC
1997/3/31, z dnia 3 kwietnia 1997 r. I CZ 27/97, OSNC 1997/9/130 i
z dnia
11 sierpnia 1999 r. I CKN 367/99, OSNC 2000/3/48).
Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia na postanowienie
o oddaleniu
wniosku o
zwolnienie
od opłaty sądowej
nie
jest
również
postanowieniem, o którym mowa w art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., nie jest bowiem
zażaleniem co do kosztów procesu.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 2009 r. SK
19/08 (OTK-A 2009/3/29), w którym stwierdził zgodność z Konstytucją art. 3941 § 2
k.p.c., w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji k.p.c., w zakresie, w jakim
uniemożliwia zaskarżenie postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów
sądowych wydanego po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji – instytucja
zwolnienia od kosztów sądowych, przewidziana przez ustawę o kosztach sądowych
w sprawach cywilnych jest instytucją inną niż orzekanie o kosztach procesu,
uregulowane
w przepisach
k.p.c.
Z tych
względów,
zdaniem
Trybunału
Konstytucyjnego, nie ma podstaw do stosowania do orzeczenia o zwolnieniu lub
odmowie
zwolnienia
od
kosztów
sądowych
gwarancji
konstytucyjnych
przewidzianych w art. 45 ust. 1, art. 78 i art. 176 Konstytucji, a tym samym nie ma
podstaw do posługiwania się w tym wypadku argumentami przedstawionymi
w wyroku Trybunału z dnia 27 marca 2007 r. SK 3/05 (OTK-A 2007/3/32),
uzasadniającymi niezgodność z Konstytucją art. 393 18 k.p.c. (obecnie art. 3941 § 2
k.p.c.) w zakresie, w jakim uniemożliwiał zaskarżenie postanowienia o kosztach
procesu zasądzonych po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji. Z tych względów
Trybunał Konstytucyjny uznał, że konstytucyjne standardy procedury nie nakazują
przyznania stronom i uczestnikom postępowania środków zaskarżenia na
postanowienia w kwestii zwolnienia od kosztów sądowych wydane po raz pierwszy
przez sąd drugiej instancji.
Uwzględniając
oba
powyższe
wyroki
Trybunału
Konstytucyjnego
ustawodawca znowelizował od dnia 22 maja 2009r. przepis art. 394 1 § 1 k.p.c.
wprowadzając w punkcie 2, zgodnie z wyrokiem Trybunału z dnia 27 marca 2007 r.
SK 3/05, zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji
co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej
instancji.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 listopada 2009 r.
III CZ 53/09 (OSNC 2010/5/79) powyższy przepis rozszerza krąg wyjątków od
zasady, że nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu
drugiej instancji inne niż kończące postępowanie w sprawie i jako przepis
o charakterze wyjątkowym powinien być interpretowany ściśle.
Biorąc to pod uwagę oraz zważywszy, że, jak wskazano wyżej,
rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, uregulowane
w art. 100-108 u.k.s.c., nie jest orzeczeniem co do kosztów procesu,
uregulowanym w art. 98-109 k.p.c. – przepis art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. nie ma
zastosowania do rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z tych względów niedopuszczalne jest zażalenie do Sądu Najwyższego na
postanowienie odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych, wydane po raz
pierwszy przez sąd drugiej instancji, jak również na postanowienie o odrzuceniu
zażalenia na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych.
Niedopuszczalne
jest
zatem
zażalenie
powoda
na
postanowienie
Sądu
Apelacyjnego odrzucające zażalenie na postanowienie tego Sądu o odmowie
zwolnienia powoda od części opłaty od skargi kasacyjnej.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 373 w zw. z art. 370
k.p.c. oraz art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. odrzucił zażalenie powoda w tym
zakresie.
Natomiast zażalenie w części dotyczącej postanowienia Sądu Apelacyjnego
o odrzuceniu skargi kasacyjnej powoda podlega oddaleniu jako bezzasadne.
Trafność postanowienia o odmowie zwolnienia powoda od części opłaty od
skargi kasacyjnej nie podlega kontroli Sądu Najwyższego, bowiem jak wskazano
wyżej, postanowienie to nie jest zaskarżalne do Sądu Najwyższego, a zawodowy
pełnomocnik powoda nie skorzystał z możliwości poddania go kontroli tego Sądu
na podstawie art. 380 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c., nie zawarł bowiem
w zażaleniu odpowiedniego wniosku w tym przedmiocie, bez którego kontrola taka
jest niemożliwa.
Ocenie Sądu Najwyższego podlega zatem jedynie trafność odrzucenia
skargi kasacyjnej jako nieopłaconej w terminie, której w istocie skarżący nie
kwestionuje i która nie budzi wątpliwości w świetle art. 398 6 § 2 k.p.c. i z tych
względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił
zażalenie na to postanowienie, jako bezzasadne.