Supreme Court dismisses appeal by a fee-exempt party for non-payment of basic appeal fee under old Civil Costs Act.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's appeal against a lower court order rejecting her appeal due to non-payment of a basic court fee. Although the plaintiff had been fully exempted from court costs in the first instance, the Court held that the 2005 Civil Costs Act applied to the entire proceedings because the case was initiated before the 2007 amendment. Consequently, the appellant was liable for the basic fee applicable at the time the 2005 Act entered into force, rendering her appeal inadmissible.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 14 ust. 2 u.k.s.c. 2005; Art. 2 ustawy nowelizującej: The Civil Costs Act applies to proceedings initiated before the amendment's entry into force, meaning a party exempted from costs in the first instance must pay the basic fee for an appeal filed after the amendment's effective date.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 55/08
POSTANOWIENIE
Dnia 24 lipca 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Zbigniew Strus
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
w sprawie z powództwa C. J.
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta L. i Wojewodzie X.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 lipca 2008 r.,
zażalenia powódki
na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt I ACa (…),
oddala zażalenie i nie obciąża powódki kosztami postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 marca 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację
powódki od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 4 lutego 2008 r. z tej przyczyny, że
adwokat reprezentujący powódkę zwolnioną wcześniej od opłat w całości – wnosząc
apelację – nie uiścił opłaty podstawowej przewidzianej w art. 14 ust. 2 i art. 100 ust. 2
ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr
167, poz. 1398 ze zm. – dalej: „u.k.s.c. - 2005”) w brzmieniu sprzed wejścia w życie
ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123 – dalej: „ustawa nowelizująca”), mającym
zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na regulację zawartą w art. 2 ostatnio
wymienionej ustawy. Opłatę tę – stwierdził Sąd Apelacyjny – pełnomocnik powódki
obowiązany był wnieść bez uprzedniego wezwania, ponieważ jest ona opłatą w
wysokości stałej w rozumieniu art. 1302 § 3 k.p.c. Skoro obowiązkowi temu uchybił,
apelacja ulegała odrzuceniu (art. 1302 § 3 w związku z art. 370 i art. 373 k.p.c.). Oceny
tej nie zmienia fakt zgłoszenia w apelacji bezprzedmiotowego wniosku o zwolnienie od
kosztów sądowych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie powódka zarzuciła naruszenie
przepisów: art. 14 ust. 2 u.k.s.c. - 2005 przez jego zastosowanie pomimo
nieobowiązywania w dacie orzekania, art. 2 ustawy nowelizującej przez błędną
wykładnię, polegającą na przyjęciu, że powołany przepis nakazuje stosować ustawę z
dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w brzmieniu sprzed
wejścia w życie ustawy nowelizującej również do spraw, w których ustawa z dnia 28
lipca 2005 r. znalazła zastosowanie dopiero po wejściu w życie ustawy nowelizującej, i
art. 1302 § 3 w związku z art. 370 i art. 373 k.p.c. przez odrzucenie apelacji jako
nieopłaconej, mimo że nie podlegała ona opłacie. W konkluzji żaląca wnosiła o
uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Żaląca wniosła pozew do Sądu Okręgowego w L. w dniu 7 października 2003 r. i
postanowieniem tego Sądu z dnia 12 listopada 2003 r. została zwolniona od opłat w
całości. W dacie wniesienia pozwu obowiązywała ustawa o kosztach sądowych w
sprawach cywilnych z dnia 13 czerwca 1967 r. (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88
ze zm.), która – zgodnie z art. 149 ust. 1 u.k.s.c. - 2005 – miała zastosowanie w sprawie
do czasu zakończenia postępowania w pierwszej instancji, czyli do chwili wydania przez
Sąd Okręgowy wyroku z dnia 4 lutego 2008 r. Jak bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w
uchwale z dnia 24 stycznia 2007 r., III CZP 124/06 (OSNC 2007, nr 6, poz. 91),
zakończenie postępowania w danej instancji – w rozumieniu art. 149 ust. 1 u.k.s.c. 2005
– następuje z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w tej instancji.
Dopiero od tej chwili w sprawie miała zastosowanie ustawa o kosztach sądowych w
sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r., która obowiązywała od dnia 2 marca 2006 r.
Z dniem 10 marca 2007 r. została ona zmieniona powoływaną już ustawą nowelizującą
z dnia 14 grudnia 2006 r. Artykuł 2 ustawy nowelizującej stanowił, że do spraw
wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Żaląca zmierza do wykazania, że od chwili wydania wyroku przez Sąd pierwszej
instancji w sprawie należało stosować ustawę o kosztach sądowych z dnia 28 lipca 2005
r. w brzmieniu ustalonym wspomnianą ustawą nowelizującą, którą uchylono art. 14 ust.
2 i zmieniono art. 100 ust. 2 u.k.s.c. - 2005, wobec czego adwokat reprezentujący
żalącą – wnosząc apelację – nie miał obowiązku uiszczenia opłaty podstawowej.
Proponowanej wykładni art. 2 ustawy nowelizującej nie można uznać za
prawidłową. Sąd Najwyższy niejednokrotnie wypowiadał się w tej kwestii i jednolicie
przyjmował, że w sprawie wszczętej przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca
2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, apelacja wniesiona po dniu 10
marca 2007 r. przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych podlega opłacie
podstawowej określonej w art. 14 ust. 2 i art. 100 ust. 2 tej ustawy w brzmieniu
obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 14 grudnia 2006 r.
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2008 r., V CZ 115/07,
niepubl., z dnia 5 marca 2008 r., V CZ 148/07, niepubl., z dnia 5 marca 2008 r., V CZ
1/08, niepubl., z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ 21/08, niepubl. oraz uchwałę Sądu
Najwyższego z dnia 27 czerwca 2008 r., III CZP 48/08, niepubl.).
Skład orzekający Sądu Najwyższego podziela to stanowisko. Trzeba podkreślić,
że w art. 2 ustawy nowelizującej ustawodawca wskazał wyraźnie, że przepisy
dotychczasowe stosuje się do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy
nowelizującej, czyli przed dniem 10 marca 2007 r. Nie jest „wszczęciem sprawy”
wniesienie apelacji, nie można bowiem – sprzecznie z regułami wykładni językowej –
utożsamiać tego pojęcia z wszczęciem postępowania w danej instancji. Artykuł 2 ustawy
nowelizującej natomiast – odmiennie niż art. 149 ust. 1 u.k.s.c. - 2005 – nie wiąże
stosowania nowych przepisów z tokiem instancji. Oznacza to, że skoro sprawa została
wszczęta w dniu 7 października 2003 r., czyli przed wejściem w życie ustawy o kosztach
sądowych z dnia 28 lipca 2005 r., to do zakończenia postępowania ma w niej
zastosowanie uchylony przepis art. 14 ust. 2 u.k.s.c. - 2005, który stanowił, że opłatę
podstawową pobiera się także od podlegających opłacie pism, o których mowa w art. 3
ust. 2, wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez sąd, chyba że
ustawa stanowi inaczej.
Jak już wyjaśnił Sąd Najwyższy, w razie częściowego zwolnienia strony od
kosztów sądowych, polegającego na zwolnieniu w całości od opłaty od pisma
podlegającego opłacie, pobiera się od tego pisma opłatę podstawową (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2006 r., IV CZ 93/06, Biuletyn SN
2007, nr 2, s. 13 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2007 r., III CZP
154/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 7). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie,
żaląca została bowiem zwolniona przez Sąd pierwszej instancji od opłat w całości. Nie
miała zatem obowiązku wniesienia opłaty stosunkowej od apelacji. Tym samym
zgłaszanie
w
apelacji
kolejnego
wniosku
o zwolnienie
od
kosztów
było
bezprzedmiotowe, a jako takie nie powodowało odsunięcia obowiązku wniesienia opłaty
podstawowej do czasu wezwania strony do uiszczenia tej opłaty (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2008 r., V CZ 115/07, niepubl. i z dnia 15 marca
2007 r., II CZ 10/07, niepubl.).
Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na zasadzie art. 398 14 w
związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych
podstaw. Ze względu na trudną sytuację materialną żalącej, której wyrazem było
przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd Najwyższy postanowił o kosztach
postępowania zażaleniowego zgodnie z art. 102 w związku z art. 391 § 1, 398 21 i 3941 §
3 k.p.c.