Supreme Court allows cassation appeal where second instance court awarded damages not originally claimed by plaintiff.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of a cassation appeal filed by a tennis club against a municipality. The appellant argued the appeal was inadmissible because the value of the dispute increased significantly between the appeal and cassation stages. The court ruled that since the second instance court awarded damages for a building transfer that the plaintiff had not explicitly requested in their initial claim, this constituted a situation similar to ruling beyond the request, thereby justifying the higher value cited in the cassation petition.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 368 § 2 k.p.c.; Art. 193 § 1 k.p.c.; When a second instance court awards damages for a claim not originally requested by the plaintiff, the higher value cited in the cassation petition is justified as a situation similar to ruling beyond the request.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 54/08
POSTANOWIENIE
Dnia 24 lipca 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Myszka (przewodniczący)
SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
w sprawie z powództwa (…) Klubu Tenisowego w S.
przeciwko Gminie Miasta S.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 lipca 2008 r.,
zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 5 marca 2008
r., sygn. akt I ACa (…),
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Akta sprawy zostały przedstawione Sądowi Najwyższemu wraz z zażaleniem
powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę kasacyjną powoda
ze względu na niedopełnienie wymagań w zakresie wniosku o przyjęcie skargi do
rozpoznania
oraz
ze
względu
na
niedopuszczalność
tej
skargi
wywołaną
podwyższeniem wartości przedmiotu zaskarżenia w stosunku do wartości przedmiotu
zaskarżenia apelacji. Sąd drugiej instancji wskazał, że powód podał kwotę 5 141 700 zł
jako wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej, tymczasem zaskarżając
apelacją wyrok Sądu Okręgowego wartość przedmiotu zaskarżenia określił w kwocie 62
130 zł.
Zażalenie jest uzasadnione.
Art. 368 § 2 k.p.c. potwierdza znaczenie stabilizacji wartości przedmiotu sporu
(art. 26 k.p.c.) rozciągającej się na postępowanie apelacyjne oraz na postępowanie ze
skargi kasacyjnej (art. 39821 k.p.c.). Zamieszczony w nim wyraz „pozew” powinien być
tłumaczony z uwzględnieniem przepisów dopuszczających zmianę pozwu po wszczęciu
postępowania. Szeroko ujęta dopuszczalność zmiany ilościowej (art. 193 § 1 k.p.c.)
powoduje, że każde rozszerzenie powództwa oznacza zmianę wartości przedmiotu
sporu i obowiązek uiszczania opłaty (d. wpisu) od rozszerzonego roszczenia. W takich
wypadkach nie zachodzi podstawa do wskazywania wartości przedmiotu zaskarżenia w
kwocie wyższej od wartości przedmiotu sporu wskazanej w pozwie, a wyjątek
przewidziany w art. 368 § 2 zdanie drugie k.p.c. jest bezprzedmiotowy.
W rozpoznawanej sprawie występuje jednak odmienna sytuacja faktyczna.
Powód zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego m.in. w części oddalającej powództwo (punkt
trzeci) i w tym zakresie domagał się oddania w użytkowanie wieczyste m.in. działki nr
(…) wraz z nieodpłatnym prawem własności budynków.
Sąd drugiej instancji uwzględnił apelację powoda w tej części, z tym, że z tytułu
przeniesienia prawa własności hali tenisowej orzekł o wynagrodzeniu w kwocie 5 141
700 zł. To orzeczenie powód zaskarżył skargą kasacyjną, domagając się jego zmiany
przez orzeczenie, że przeniesienia własności hali nastąpi nieodpłatnie - tak jak żądał w
apelacji.
Na tle przedstawionej sytuacji faktycznej powstaje zagadnienie dostosowania
wymagań wobec pozwu do przepisów o określeniu wartości przedmiotu sporu.
Wynagrodzenie za budynek nie było przedmiotem żądania powoda, który kierując się
przesłankami faktycznymi (twierdzeniem o wybudowaniu z własnych środków
posiadacza) nie zgłaszał podstaw jego uiszczania. Twierdzenie, że powództwem
obejmował również zagadnienie zapłaty równowartości budynku byłoby sprzeczne ze
stanowiskiem powoda. Przepisy art. 19 - 26 k.p.c. nie rozwiązują wprost takiego
przypadku, a w dotychczasowym postępowaniu nie pobierano opłaty tymczasowej.
Wobec tego orzeczenie po raz pierwszy w wyroku Sądu odwoławczego o obowiązku
zapłaty równowartości budynku należy uznać za sytuację podobną do orzekania ponad
żądanie oraz uznać dopuszczalność sporu odnośnie do istnienia tego obowiązku.
Dlatego usprawiedliwione było wskazanie w skardze kasacyjnej kwoty wynagrodzenia,
jako wartości przedmiotu zaskarżenia.
Ponieważ skarga kasacyjna od tej części rozstrzygnięcia jest dopuszczalna,
konieczne było wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości ustalonego
wyrokiem sądu obowiązku zapłaty. Usprawiedliwia to zmianę wartości przedmiotu
zaskarżenia nienaruszającą reguły wyrażonej w art. 368 § 2 k.p.c. Odmienne
stanowisko zamykałoby drogę do zaskarżenia prawomocnego wyroku w części
dotyczącej orzeczenia, którego powód nie żądał albo naruszałoby zasadę obowiązku
uiszczenia opłaty w sprawach o prawa majątkowe, wynikającą z art. 3 ust. 2 pkt 3 w
związku z art. 10 i 13 u.k.s.c. 2005 r.
Uzasadnione jest również zażalenie w części kwestionującej ocenę, że skarga
kasacyjna nie zawierała wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania (art. 398 4 § 1 pkt 3
k.p.c.). W rzeczywistości, na drugiej stronie tej skargi znajduje się zarówno wniosek jak i
jego uzasadnienie. Ponieważ Sąd drugiej instancji spełnia kontrolę formalną skarg
kasacyjnych, a merytoryczną wartość uzasadnienia wniosku ocenia Sąd Najwyższy w
postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 398 9 § 1 i 2 k.p.c., podstawa odrzucenia
skargi kasacyjnej okazała się nieusprawiedliwiona.
Uwzględniając przytoczone okoliczności należało zgodnie z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c.
w związku z art. 39815 k.p.c. orzec jak na wstępie.