Supreme Court dismisses appeal against notary's refusal due to lack of consensus on contract terms.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellants' appeal against a district court decision rejecting their challenge to a notary's refusal to perform a deed. The lower courts held that the notary's refusal was not a valid objection under the Notary Act because the parties failed to agree on essential contract terms, which only the parties can determine. Consequently, the court ruled that the notary could not intervene in the substance of the agreement, rendering the refusal legally distinct from a formal objection.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 81 ust. 1 Prawa o notariacie; Art. 3981 k.p.c.; A notary's refusal to perform a deed based on lack of consensus between parties does not constitute a formal objection under the Notary Act, and such decisions are not subject to cassation appeal under the Civil Procedure Code.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 53/10
POSTANOWIENIE
Dnia 19 sierpnia 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Górski (przewodniczący)
SSN Jan Górowski (sprawozdawca)
SSN Hubert Wrzeszcz
w sprawie z wniosku M. O. i B. O.
przy uczestnictwie A. B.
o odmowę dokonania czynności notarialnej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 sierpnia 2010 r.,
zażalenia wnioskodawców
na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II Cz
(…),
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy w B. odrzucił zażalenie
M. O. i B. O. na odmowę dokonania czynności notarialnej.
W uzasadnieniu podniósł, że przez odmowę dokonania czynności notarialnej (art.
81 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie, jedn. tekst: Dz. U. z 2008 r. Nr
189, poz. 1158, dalej: „ustawa”) należy rozumieć wyrażenie sprzeciwu połączone z
zaniechaniem dokonania określonej czynności. Postępowanie notarialne zakończone
odmową dokonania czynności stanowi tzw. „substrat zaskarżenia”, a zadaniem sądu w
takim wypadku jest ustalenie i ocena przesłanek odmowy dokonania czynności – czyli
motywów decyzji notariusza (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2007 r., III
CZP 41/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 77).
Od takiego stanu należy odróżnić sytuację, jaka wystąpiła w sprawie, gdy strony
nie doszły do konsensusu w kwestii treści czynności prawnej, tj. nie uzgodniły istotnych
postanowień umowy, do czego uprawnione są tylko strony. Notariusz nie jest
uprawniony do kształtowania treści oświadczeń woli stron i jeżeli jest proponowana
czynność zgodna z prawem – nie może wnikać w jej treść. Skoro w sprawie skarżący
wyrazili sprzeciw wobec zaproponowanej im przez spółdzielnię treści umowy, to w
sprawie nie wystąpiła odmowa czynności w rozumieniu art. 81 ustawy.
Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 marca 2010 r., a na
orzeczenie to Beata i Mariusz Olszańscy wnieśli skargę kasacyjną w dniu 26 kwietnia
2010 r.
Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2010 r. odrzucił skargę
kasacyjną M. O. i B. O. od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 19 lutego 2010
r. odrzucającego zażalenie na odmowę dokonania czynności notarialnej.
Postanowienie to skarżący zaskarżyli zażaleniem i wnieśli o jego uchylenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3981 k.p.c. skarga kasacyjna w procesie przysługuje od
wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w
przedmiocie
odrzucenia
pozwu
albo
umorzenia
postępowania
kończących
postępowanie w sprawie.
Według zaś art. 5191 § 1 k.p.c. odnoszącego się do postępowania
nieprocesowego, zaskarżeniu skargą kasacyjną, w przypadku braku szczególnej
regulacji, podlegają wydane przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty
sprawy
oraz
postanowienia
w
przedmiocie
odrzucenia
wniosku
i
umorzenia
postępowania kończące postępowanie w sprawie – w sprawach z zakresu prawa
osobowego, rzeczowego i spadkowego. Stosownie do art. 5191 § 2 k.p.c. w sprawach z
zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli skarga kasacyjna przysługuje w
sprawach o przysposobienie oraz o podział majątku dorobkowego po ustaniu
wspólności majątkowej miedzy małżonkami, w których wartość przedmiotu zaskarżenia
wynosi co najmniej sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. Natomiast w myśl art. 5191 § 3 k.p.c.,
zaskarżeniu skargą kasacyjną podlegają ponadto wydane przez sąd drugiej instancji
postanowienia w przedmiocie wpisu lub wykreślenia z rejestru.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że sąd okręgowy
rozpoznaje zażalenie na odmowę dokonania czynności notarialnej jako sąd drugiej
instancji i postępowanie wywołane wniesieniem tego środka zaskarżenia ma charakter
postępowania zażaleniowego (por. uchwały z dnia 1 czerwca 2007 r., III CZP
38//07,OSNC 2008, nr 7-8, poz. 76, i z dnia 1 czerwca 2007 r. III CZP 42/07, OSNC
2008, nr 7-8, poz. 75). Nie ulega wątpliwości, że postanowienie wydane w wyniku
rozpoznania przedmiotowego zażalenia nie zostało objęte hipotezą art. 398 1 § 1 k.p.c. i
pozostaje ono także poza zakresem zastosowania art. 5191 k.p.c. (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2003 r., II CK 230/03, niepublikowane).
Mając to na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.