Supreme Court dismisses appeal in inheritance partition case where appeal value falls below statutory 150,000 PLN threshold. Appeal value is determined by court, not parties.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal regarding a property division and termination of co-ownership dispute. The lower court rejected the appeal because the appellant's claimed value of the disputed property did not meet the 150,000 PLN threshold required for cassation under Article 519 of the Code of Civil Procedure. The court held that in partition cases, the court must independently determine the value of the divided asset, overriding any value claimed by the parties.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 684 k.p.c.; Art. 519 § 4 pkt 4 k.p.c.: In proceedings for division of inheritance or co-ownership, the court is obligated to determine the value of the divided asset ex officio, and the value of the subject matter of the appeal is limited to the scope of the contested ruling, which must meet the statutory monetary threshold for cassation.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 53/08
POSTANOWIENIE
Dnia 24 lipca 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Myszka (przewodniczący)
SSN Zbigniew Strus
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku I. B.
przy uczestnictwie R. T. i Z. T.
o dział spadku i zniesienie współwłasności,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 lipca 2008 r.,
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 21 kwietnia
2008 r., sygn. akt I Ca (…),
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy w Ł. odrzucił skargę
kasacyjną wnioskodawczyni I. B., wniesioną od postanowienia z dnia 24 stycznia 2008 r.,
zmieniającego postanowienie Sądu I instancji wydane w sprawie o dział spadku i zniesienie
współwłasności. Przedmiotem postępowania była nieruchomość o powierzchni 1,0001 ha,
którą Sąd I instancji podzielił pomiędzy stronami postępowania za dopłatami, natomiast Sąd
II instancji przyznał ją na wyłączną własność uczestnikom ze spłatą na rzecz
wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni zaskarżyła to rozstrzygniecie w całości skargą
kasacyjną, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania
Sądowi Okręgowemu w Ł. Zakwestionowała zasadność odstąpienia przez Sąd II instancji
od podziału nieruchomości. Jako wartość przedmiotu zaskarżenia podała kwotę 300.000 zł,
odpowiadającą wskazywanej przez nią od początku postępowania wartości przedmiotu
sprawy, a także wartości przedmiotu zaskarżenia, jaką uczestnicy oznaczyli w apelacji.
Przyczyną odrzucenia skargi wnioskodawczyni było stwierdzenie przez Sąd
Okręgowy, że przyjęta przez skarżącą wartość przedmiotu zaskarżenia jest zawyżona w
stosunku do określonej przez sąd, na podstawie art. 684 k.p.c., wartości majątku będącego
przedmiotem postępowania i nie sięga w rzeczywistości granicy 150.000 zł, od której
zgodnie z art. 519 § 4 pkt 4 k.p.c. dopuszczalna jest skarga kasacyjna w sprawach o
zniesienie współwłasności i dział spadku. Sporna nieruchomość jako całość oszacowana
została bowiem na 127.035 zł.
Sąd II instancji zaznaczył, że zawarty w art. 684 k.p.c. obowiązek ustalenia przez
sąd składu i wartości spadku powoduje, iż oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia w
sprawach działowych powiązane jest z wynikami postępowania i podlega kontroli sądu.
Wartość tę określa zakres kwestionowanego rozstrzygnięcia. Skarżąca dąży do
przyznania
jej
zabudowanej nieruchomości o wartości 127.035 zł, ewentualnie
dokonania jej fizycznego podziału.
Wnioskodawczyni zażaliła się na powyższe postanowienie i wniosła o jego
uchylenie, zarzucając nieprawidłowe przyjęcie niższej wartości przedmiotu zaskarżenia
przez Sąd II instancji w sytuacji, w której strony ani Sąd nie zakwestionowały w trybie art. 25
§ 1 i 2 k.p.c. wartości przedmiotu postępowania, ani wartości przedmiotu zaskarżenia
podanego w apelacji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie skarżącej opiera się na założeniu, że w postępowaniu o dział spadku i
zniesienie współwłasności obowiązują ogólne reguły przewidziane w postępowaniu
procesowym (art. 19 – 25, art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.), to znaczy że wartość przedmiotu
postępowania wskazana przez stronę jest wiążąca, jeżeli nie została zakwestionowana na
wstępnym etapie procesu przez przeciwnika (art. 25 § 2 k.p.c.) lub poddana kontroli przez
sąd na podstawie art. 25 § 1 k.p.c., co możliwe jest także na etapie wskazywania wartości
przedmiotu zaskarżenia (art. 368 § 2 k.p.c.).
Tymczasem w tzw. sprawach działowych, do których należą sprawy o dział
spadku, o podział majątku wspólnego oraz o zniesienie współwłasności, obowiązują
inne zasady. Niezmieniony pozostaje obowiązek podania przez stronę wnoszącą
sprawę wartości przedmiotu sporu, a przez wnoszącego środek odwoławczy – wartości
przedmiotu zaskarżenia, jednak zgodnie z postanowieniami art. 684, 567 § 3 i art. 619 §
k.p.c.
ustalenie wartości dzielonego
majątku
jest
w powyższych
sprawach
obowiązkiem sądu, działającego w tym zakresie z urzędu. Sąd nie jest związany
stanowiskiem stron, a poczynione przezeń ustalenia stanowią podstawę kontroli
prawidłowości wskazanej przez stronę wartości przedmiotu postępowania (zaskarżenia)
równorzędną wynikom postępowania przewidzianego w art. 25 § 1 k.p.c. W rezultacie
podnoszone przez wnioskodawczynię zarzuty, oparte na założeniu, że jedyną
możliwością zakwestionowania wartości przedmiotu zaskarżenia oznaczonego w
skardze kasacyjnej byłoby poddanie jej kontroli w drodze przewidzianej w art. 25 k.p.c.,
są błędne.
Wartość
przedmiotu
postępowania
w
sprawach
działowych
najczęściej
wyznaczona jest przez wartość udziału poszczególnych uczestników. Wyjątkowo może
być wyższa, np. wówczas gdy przedmiotem postępowania są także rozliczenia z tytułu
nakładów i pożytków z rzeczy wspólnej lub gdy uczestnik podważa zasadę podziału
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02, OSNC
2004, nr 4, poz. 60 oraz z 18 maja 2006 r., IV CZ 34/06, nie publ.). Wartość przedmiotu
zaskarżenia wyznaczana jest, jak słusznie przyjął Sąd Okręgowy, przez zakres, w jakim
skarżący kwestionuje orzeczenie działowe. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni
podważa trafność rozstrzygnięcia polegającego na nieprzyznaniu jej fizycznej części
nieruchomości, a jedynie spłaty pieniężnej i dąży do zniesienia współwłasności poprzez
podział nieruchomości. Jej interes majątkowy w zaskarżeniu, pomimo skierowania
skargi kasacyjnej przeciwko całości rozstrzygnięcia, ogranicza się do wartości działki,
o którą się ubiega, a której wartość oszacowana została na 23.048 zł. Trafne jest zatem
stanowisko Sądu Okręgowego, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie sięga
wymaganych 150.000 zł, co uzasadniało odrzucenie skargi kasacyjnej.
Z tej przyczyny zażalenie wnioskodawczyni podlegało oddaleniu na podstawie
art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.