Supreme Court dismisses appeal on preliminary ruling, upholding lower court's decision to remand for full evidence on liability basis.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Insurance Guarantee Fund's appeal against the District Court's preliminary ruling, which remanded the case for a full evidentiary hearing. The Fund argued the lower court failed to address the core issue of liability, yet the Supreme Court clarified that appeals against preliminary rulings only permit formal review of procedural grounds under Article 386 § 4 of the Code of Civil Procedure. Consequently, the court held that the District Court correctly identified unresolved factual prerequisites for liability and properly ordered a retrial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 386 § 4 k.p.c.; Art. 394 § 11 k.p.c.: An appeal against a preliminary ruling is limited to formal procedural review; the appellate court cannot substitute its own assessment of material facts or remand for a full retrial unless the first-instance court failed to establish necessary factual prerequisites for the liability basis.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 43/21 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)SSN Monika KobaSSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) w sprawie z powództwa Z. P.przeciwko B. C., R. C. i Ubezpieczeniowemu Funduszowi G. w W.o zapłatę,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2021 r.,zażalenia strony pozwanej Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W.na wyrok Sądu Okręgowego w R.z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt IV Ca […] oddala zażalenie i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem wstępnym z dnia 23 lutego 2017 r. Sąd Rejonowy w P. uznał za usprawiedliwione co do zasady roszczenie Z. P. przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi G. w W., B. C. i R. C. o odszkodowanie i zadośćuczynienie (sygn. akt I C (…)). Apelację Ubezpieczeniowego Funduszu G., który zaskarżył to orzeczenie w części jego dotyczącej, oddalił Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z dnia 15 grudnia 2017 r. (sygn. akt IV Ca (…)). Od wyroku Sądu drugiej instancji skargę kasacyjną wniósł pozwany Ubezpieczeniowy Fundusz G.. Wyrokiem z dnia 18 września 2019 r.
Sąd Najwyższy (sygn. akt IV CSK 292/18) uchylił wyrok z dnia 15 grudnia 2017 r. Sądu Okręgowego w R. i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.Wyrokiem z dnia 4 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy w R. (sygn. akt IV Ca (…)) uchylił zaskarżony wyrok wstępny Sądu Rejonowego w P. w części dotyczącej zasady odpowiedzialności Ubezpieczeniowego Funduszu G. w W. i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.Od powyższego wyroku zażalenie wniósł pozwany Ubezpieczeniowy Fundusz G., zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez uznanie, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, a wydanie wyroku wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego.
Pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W postępowaniu uregulowanym w art. 394 § 11 k.p.c. Sąd Najwyższy bada poprawność zastosowania art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. przez Sąd drugiej instancji, a więc wystąpienia jednej z alternatywnie ujętych w tym przepisie przesłanek uchylenia zaskarżonego wyroku, tj. nieważności postępowania, nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo istnienia konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreśla się, że kontrola dokonywana w ramach powyższego środka zaskarżenia powinna mieć charakter formalny, skupiający się na przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji, bez wkraczania w kompetencje sądu in merito. Jeżeli u podstaw orzeczenia kasatoryjnego legły przesłanki określone w art. 386 § 4 k.p.c., Sąd Najwyższy bada, czy rzeczywiście sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy albo czy rzeczywiście wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
Dokonywana ocena ma jednak charakter czysto procesowy, co oznacza, że nie może wkraczać w merytoryczne kompetencje sądu drugiej instancji rozpoznającego apelację. Zażalenie przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. nie jest bowiem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy orzeczenia; kontrola taka może być przeprowadzona wyłącznie w postępowaniu kasacyjnym (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r., I CZ 136/12, niepubl., z dnia 25 października 2012 r., I CZ 139/12, niepubl.; z dnia 25 października 2012 r., I CZ 143/12, niepubl.; z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013 Nr 3, poz. 41, z dnia 9 listopada 2012 r., IV CZ 156/12, niepubl.; z dnia 28 listopada 2012 r., III CZ 77/12, OSNC 2013 Nr 4, poz. 54, i z dnia 5 grudnia 2012 r., I CZ 168/12, niepubl.).Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 318 § 1 k.p.c. sąd, uznając roszczenie za usprawiedliwione w zasadzie, może wydać wyrok wstępny tylko co do samej zasady.
Sąd Rejonowy uznał odpowiedzialność Ubezpieczeniowego Funduszu G. co do zasady i wskazał, że posiadacz koparko-ładowarki (pozwana B. C.) powinna zawrzeć umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, zaś wypadek miał związek z ruchem koparki jako pojazdu. Jednakże Sąd drugiej instancji stwierdził, że Sąd pierwszej instancji, przesądzając wyrokiem wstępnym o istnieniu stosunku prawnego, z którego powód dochodzi roszczenia, nie zbadał najistotniejszej przesłanki odpowiedzialności, nie rozstrzygnął wszystkich związanych z nią kwestii faktycznych i prawnych dotyczących zasady roszczenia i kluczowego zarzutu kwestionującego tę zasadę.
Do tej kwestii odniósł się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 września 2019 r., wydanym w niniejszej sprawie podnosząc, że jeżeli w wypadku uczestniczył pojazd, który pełni zarówno funkcje środka transportu, jak i funkcję narzędzia pracy, konieczne jest ustalenie, czy w chwili wypadku był on używany głównie jako środek transportu, czy jako narzędzie pracy, ma to bowiem znaczenie dla oceny, czy doszło do szkody wyrządzonej "w związku z ruchem pojazdu".Wyrok wstępny podlega zaskarżeniu według takich samych zasad, jak wyrok końcowy, a sąd drugiej instancji, rozpoznając sprawę na skutek wniesionej apelacji, stosuje reguły orzekania obowiązujące w postępowaniu apelacyjnym, a więc wskazane także w art. 386 § 4 k.p.c. Trzeba podkreślić, że ze względu na charakter wyroku wstępnego uzasadnione jest węższe rozumienie nierozpoznania istoty sprawy w porównaniu do wyroku końcowego, który uwzględnia całokształt okoliczności sprawy.
Wyrok wstępny przesądza na korzyść powoda słuszność jego roszczenia jedynie co do zasady (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2013 r., II CSK 279/12, OSNC 2013, nr 7–8, poz. 96). Wobec tego usprawiedliwione jest uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. jeżeli w ocenie Sądu odwoławczego nie zostały ustalone okoliczności pozwalające przesądzić odpowiedzialność pozwanego co do zasady. Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). ke