Supreme Court allows costs award in inheritance partition where parties have conflicting interests regarding prior agreement.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the lower court's refusal to award legal costs to a participant in an inheritance partition proceeding. While the lower court applied the general rule that each participant bears their own costs, the Supreme Court found that the parties' interests were inherently conflicting because one claimed a prior agreement had already settled the estate while the other sought a judicial partition. Consequently, the court ruled that the exception allowing costs based on the outcome of the case applies here, permitting the award of costs to the participant whose claim was rejected.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 520 § 1, 2, 3 k.p.c.; In non-litigious proceedings regarding inheritance partition, if participants have conflicting interests regarding a prior agreement versus judicial division, the court may award costs based on the outcome of the case.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 40/11
POSTANOWIENIE
Dnia 16 września 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Marian Kocon
SSA Agnieszka Piotrowska
w sprawie z wniosku Adama B.
przy uczestnictwie Piotra B.
o dział spadku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 16 września 2011 r.,
zażalenia uczestnika postępowania
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim postanowienia
Sądu Okręgowego
z dnia 21 października 2010 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie drugim.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 7 września 2010 r. w punkcie
pierwszym oddalił apelację wnioskodawcy oraz w punkcie drugim oddalił wniosek
uczestnika Piotra B. o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za instancję
odwoławczą. W uzasadnieniu do punktu drugiego, odnosząc się do regulacji
zawartych
w
przepisach
art.
k.p.c.,
podkreślił,
że w postępowaniu
nieprocesowym nie ma dwóch przeciwstawnych stron postępowania, nie można
zatem mówić o przegrywającym, który powinien zwrócić koszty postępowania
wygrywającemu (art. 98 § 1 k.p.c.). Artykuł 520 § 1 k.p.c. wyłącza zastosowanie art.
108 § 1 k.p.c., tylko zaś wyjątkowo, jeżeli uczestnicy w różnym stopniu byli
zainteresowani wynikiem postępowania albo ich interesy były sprzeczne, sąd może
orzec, kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 520 § 2 k.p.c.)
lub na zasadzie zawinienia (art. 520 § 3 k.p.c.). W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy
uznał, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 r.,
III CKN 497/98 (OSNC 2000, nr 6, poz. 116), że wniosek uczestnika o zasądzenie
kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą nie uzasadnia
odstąpienia od reguły określonej w art. 520 § 1 k.p.c.
Uczestnik postępowania Piotr B. wniósł zażalenie na postanowienie
o kosztach postępowania odwoławczego, zarzucając naruszenie art. 520 § 3 k.p.c.
przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy interesy uczestników postępowania były
sprzeczne, a apelacja wnioskodawcy została oddalona.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 6 czerwca 2008 r. oddalił wniosek
Adama B. o dział spadku po Annie B., ustalając w szczególności, że Adam B. i Piotr
B. zawarli ustną umowę o dział spadku. Sąd Rejonowy, powołując się na art. 520 §
3 k.p.c., nałożył ponadto na Adama B. obowiązek zwrotu Piotrowi B. kosztów
postępowania związanych z jego udziałem w sprawie, a szczegółowe rozliczenie
kosztów postępowania pozostawił referendarzowi sądowemu. Sąd Okręgowy
postanowieniem z dnia 7 września 2010 r. wprawdzie oddalił apelację, aprobując
w ten sposób rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, inaczej natomiast niż Sąd
Rejonowy ocenił zasadność wniosku uczestnika postępowania Piotra B. w kwestii
zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą. Z takim
rozstrzygnięciem nie można się zgodzić. W postępowaniu nieprocesowym jest
wprawdzie zasadą, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze
swym udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.). Jednakże w sytuacji, gdy interesy
uczestników są sprzeczne, sąd może orzec zgodnie z regułą odpowiedzialności
za wynik sprawy (art. 520 § 2 lub 3 k.p.c.). Istnieją zaś takie sprawy rozpoznawane
w postępowaniu nieprocesowym, w których interesy stron są z natury rzeczy
sprzeczne. Do takich spraw należą w szczególności sprawy o stwierdzenie nabycia
własności rzeczy przez zasiedzenie (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 20 maja 2011 r., III CZ 27/11, niepubl.). Natomiast w tzw. sprawach
działowych nie zachodzi przewidziana w art. 520 § 2 i 3 k.p.c. sprzeczność
interesów tych uczestników, którzy domagają się podziału, niezależnie od tego,
jaki sposób podziału postulują i jakie wnioski składają w tym względzie
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2010 r., III CZ 46/10, OSNC
2011, nr 7-8, 88). Wyjątkowo jednak w sprawie o dział spadku interesy uczestników
postępowania mogą być uznane za sprzeczne w rozumieniu art. 520 § 2 i 3 k.p.c.,
jeżeli jeden z nich żąda oddalenia wniosku na tej podstawie, że już wcześniej został
dokonany umowny dział spadku, drugi zaś mimo to domaga się orzeczenia przez
sąd o dziale spadku.
Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 394 1 § 3 k.p.c.
w związku z art. 39815 § 1 k.p.c.).