Supreme Court dismisses appeal on costs, ruling poverty is not a valid ground for exemption from litigation expenses.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the municipality's appeal regarding litigation costs in a property ownership dispute. The lower court had exempted the claimant from costs due to her difficult financial situation, despite the claim being substantively successful. The court held that financial hardship alone cannot justify deviating from the general rule requiring the losing party to pay costs, as such exemptions require exceptional circumstances beyond mere poverty.
Regesto Legislator
Generato dall'IAart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.; art. 102 k.p.c.; art. 108 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: Financial hardship of the losing party is not a sufficient ground for exemption from litigation costs; exceptions require exceptional circumstances beyond mere economic difficulty.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 23/10
POSTANOWIENIE
Dnia 29 kwietnia 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)
SSN Wojciech Katner
SSA Jan Futro (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku G. B.
z udziałem S. B., B. K. oraz Gminy B.
o stwierdzenie zasiedzenia,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 29 kwietnia 2010 r.,
zażalenia Gminy B.
na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 27 stycznia 2010 r.,
sygn. akt II Ca (…),
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2010 r. Sąd Okręgowy w B. zmienił
postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 15 października 2009 r. i oddalił wniosek
uczestniczki G. B. o stwierdzenie zasiedzenia a orzekając o kosztach postępowania
odstąpił od obciążania wnioskodawczyni kosztami postępowania za obie instancje.
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że o kosztach postępowania orzeczono
przy zastosowaniu art. 102 k.p.c. mając na uwadze trudną sytuację materialną
wnioskodawczyni.
Na postanowienie, w części dotyczącej kosztów postępowania apelacyjnego
przed Sądem Okręgowym zażalenie wniosła uczestniczka Gmina B.
Zarzucając naruszenie art. 98 § 1 i § 2, art. 102 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. żądała
jego zmiany i zasądzenia od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki kwoty 2 225 zł
tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kwotę 225 zł tytułem zastępstwa
procesowego.
Wniosła również o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki
kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniosła, że w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły żadne
szczególne okoliczności pozwalające na odstąpienie od obciążania wnioskodawczyni
kosztami postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy zgodzić się z żalącą, iż na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 §
1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym wywołanym wniesieniem apelacji, w którym
interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski
zostały oddalone, obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez innego uczestnika a
na podstawie art. 98 § 1 i § 3 w zw. z art. 99 i art. 13 § 2 k.p.c. dotyczy to kosztów
niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, w tym wynagrodzenia
radcy prawnego reprezentującego tego uczestnika.
Bez wątpienia też, gdy interesy uczestników są sprzeczne, zastosowanie może
znaleźć również norma art. 102 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., zgodnie z którą w wypadkach
szczególnie uzasadnionych sąd może zobowiązać uczestnika, którego wnioski zostały
oddalone do zwrotu tylko części kosztów albo nie obciążać go w ogóle kosztami.
Zastosowanie jej może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych. Jak zresztą
wprost wynika z treści powołanego przepisu w wypadkach „szczególnie uzasadnionych”
sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w
ogóle kosztami. Zastosowanie tego przepisu wymaga w każdym przypadku ustalenia (i
wskazania w uzasadnieniu), że istnieje taka szczególna (wyjątkowa) podstawa
uzasadniająca odstąpienie od reguły określonej w art. 98 § 1 k.p.c. Nie może zatem taką
wyłączną podstawą być trudna sytuacja majątkowa strony zobowiązanej do zwrotu
kosztów stronie przeciwnej. Przeciwko takiemu poglądowi przemawia też treść art. 108
ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr
167, poz.1398), zgodnie z którym zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony
od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi.
W sprawie niniejszej spór dotyczył wnioskodawczyni, która – uwzględniając jej
poprzedników prawnych - od około 70 lat jest w posiadaniu nieruchomości będącej
przedmiotem wniosku.
Stroną przeciwna jest gmina będąca z mocy prawa wspólnotą jej mieszkańców.
Wniosek nie był oczywiście bezzasadny, o czym świadczy fakt, że Sąd I instancji
go uwzględnił.
Sądy obu instancji uznały też, że w tej sytuacji, dodatkowo uwzględniając
sytuację majątkową wnioskodawczyni, nie powinna ona być obciążona kosztami
niniejszego postępowania w zakresie wyższym niż już je poniosła.
Z poglądem tym należy się zgodzić.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c. w związku
z art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., art. 398 21 k.p.c. oraz art. 397 § 2
k.p.c. orzekł jak w postanowieniu.