Supreme Court dismisses appeal against lower court's decision to exempt losing party from litigation costs under Art. 102 CPC.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's appeal against the lower court's order exempting the losing party from litigation costs. The appellant argued that the lower court ignored clear legal precedents and the defendant's financial situation, claiming the exemption was unjustified. The court held that the lower court properly identified special circumstances warranting the exemption and fulfilled its duty to explain the reasoning, thereby satisfying the legal requirements for such a decision.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 102 k.p.c.; Art. 98 § 1 k.p.c.; Art. 394 § 1 k.p.c.; Art. 328 § 2 k.p.c.; Art. 391 § 1 k.p.c.; Art. 398 § 14 k.p.c. The court may exempt a losing party from costs in specially justified cases, provided the lower court explicitly identifies the specific circumstances in its reasoning to allow for Supreme Court review.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 160/11
POSTANOWIENIE
Dnia 10 maja 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)
SSN Dariusz Dończyk
SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowo - Usługowego
" L." Spółki z o.o. w B.
przeciwko K. P.
o uznanie umowy darowizny za bezskuteczną,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 10 maja 2012 r.,
zażalenia strony powodowej
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie trzecim wyroku
Sądu Okręgowego
z dnia 29 września 2011 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem zawartym w pkt. III wyroku Sądu Okręgowego z dnia 29
września 2011 r. odstąpiono od obciążenia pozwanego obowiązkiem zwrotu
powodowi kosztów postępowania apelacyjnego. W ocenie tego Sądu za
zasadnością zastosowania art. 102 k.p.c. przemawiała tak sytuacja majątkowa
pozwanego (k. 81 - 83), jak też powstałe wątpliwości prawne, przemawiające za
uznaniem, że zaistniał szczególny wypadek uzasadniający odstąpienie od zasady
odpowiedzialności za wynik sprawy na tym etapie postępowania.
Powód zaskarżył zażaleniem powyższe postanowienie i wniósł o jego
zmianę poprzez obciążenie pozwanego kosztami zastępstwa procesowego powoda
za drugą instancję.
Żalący twierdził, że strona pozwana jest bez wątpienia stroną przegraną,
ponieważ zmiana rozstrzygnięcia objęła tylko i wyłącznie kwestię, która nie była
nawet przedmiotem wniosku powoda, a wydana w tej kwestii uchwała Sądu
Najwyższego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt III CZP 19/11, publ. OSNC 2011,
nr 12, poz. 132, świadczy o oczywistości zagadnienia i braku większych
wątpliwości.
Nadto
żalący
wywodzi,
że
sytuacja
materialna
pozwanego
„nie wygląda na patową", a nie jest bez znaczenia wkład pracy i podjęte starania
poczynione przez pełnomocnika powoda na tym etapie postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może
nie obciążać kosztami strony przegrywającej. Przywołany przepis, realizujący
zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami
procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić
przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego
dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.) (tzw. zasada
odpowiedzialności za wynik procesu).
Hipoteza przepisu art. 102 k.p.c., odwołująca się do występowania
„wypadków szczególnie uzasadnionych", co należy podkreślić, pozostawia sądowi
swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji
życiowej strony, stanowią podstawę do nieobciążania jej kosztami procesu
(por. postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl,
postanowienia 11 lutego 2010 r., sygn. akt I CZ 111/09, niepubl.). Ze względu
jednak na fakt, że przepis art. 102 k.p.c. jest przepisem szczególnym w stosunku
do art. 98 § 1 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się,
iż obowiązkiem
sądu
drugiej
instancji
jest
wskazanie
w
uzasadnieniu
rozstrzygnięcia, w przedmiocie nieobciążenia strony kosztami procesu, okoliczności
mających
w
jego
ocenie
stanowić
„wypadek
szczególnie
uzasadniony"
w rozumieniu art. 102 k.p.c. (por. postanowienie SN z dnia 10 grudnia 2009, III CZ
47/09, niepubl.). Brak bowiem przywołania w uzasadnieniu orzeczenia okoliczności
stanowiących, w ocenie Sądu drugiej instancji, podstawę do nieobciążania strony
kosztami postępowania (art. 102 k.p.c.) uniemożliwia Sądowi Najwyższemu
dokonanie kontroli takiego postanowienia w oparciu o przepis art. 394 1 § 1 pkt 2
k.p.c., a tym samym stanowi naruszenie dyspozycji art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art.
391 § 1 k.p.c.
W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy, odstępując na podstawie art. 102
k.p.c. od obciążania pozwanego kosztami procesu, przywołał w uzasadnieniu
wyroku z dnia 29 września 2011 roku okoliczności mające w jego ocenie
przemawiać za zasadnością przyjętego rozstrzygnięcia, czyniąc tym samym zadość
wskazanemu powyżej wymogowi formalnemu postanowienia rozstrzygającego w
tym przedmiocie.
Nie ma również podstaw, wbrew stanowisku żalącego, do zakwestionowania
przez Sąd Najwyższy merytorycznej zasadności wydanego przez Sąd drugiej
instancji rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Przytoczona bowiem w zażaleniu
argumentacja, negująca m.in. ustalenia Sądu Okręgowego w przedmiocie sytuacji
majątkowej pozwanego, nie została wsparta żadnymi dowodami mającymi
przemawiać za jej zasadnością i w istocie stanowi jedynie polemikę żalącego
z motywami przywołanymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 września 2011 roku
w odniesieniu do rozstrzygnięcia o kosztach procesu, niewystarczającą do uznania
za zasadny podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 102 k.p.c.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.
w związku z art. 3941 k.p.c. postanowił jak w sentencji.