Supreme Court dismisses appeal against lower court's decision not to award litigation costs due to special circumstances.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's appeal against the appellate court's decision to exempt the plaintiffs from litigation costs. The appellate court justified this exemption under Article 102 of the Code of Civil Procedure based on the plaintiffs' financial situation and subjective belief in the claim's merit. The Supreme Court upheld this ruling, noting that the lower court properly identified the special circumstances warranting the exception to the general rule of cost liability.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 102 k.p.c.; Art. 98 § 1 k.p.c.; Art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c.; Art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.; Art. 398 § 14 k.p.c. w zw. z art. 3941 k.p.c. The court may exempt a losing party from litigation costs in specially justified cases, provided the lower court explicitly identifies the specific circumstances constituting such justification in its reasoning.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 157/12
POSTANOWIENIE
Dnia 13 czerwca 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)
SSN Marian Kocon
SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa W. G. i in.,
przeciwko Agencji Mienia Wojskowego w Warszawie i Skarbowi Państwa Prezydentowi Miasta G.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 13 czerwca 2013 r.,
zażalenia pozwanej Agencji Mienia Wojskowego w Warszawie
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie trzecim
wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 8 grudnia 2011 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem zawartym w pkt III wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 8
grudnia 2011 r. nie obciążono powodów kosztami procesu za drugą instancję. W
ocenie tego Sądu za zasadnością zastosowania art. 102 k.p.c. przemawiał zarówno
stan majątkowy powodów będący podstawą do zwolnienia ich od kosztów
sądowych, jak również ich subiektywne przekonanie o słuszności roszczenia w
okolicznościach tej sprawy.
Pozwana Agencja zaskarżyła zażaleniem powyższe postanowienie i wniosła
o jego zmianę poprzez obciążenie powodów kosztami zastępstwa procesowego
pozwanej, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Żaląca twierdzi, że powodowie są bez wątpienia stroną przegraną, a nadto
wywodzi, że ani zła sytuacja materialna powodów nie została wykazana, ani też nie
zostały wykazane przyczyny ich subiektywnego przekonania o słuszności
roszczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może
nie obciążać kosztami strony przegrywającej. Przywołany przepis, realizujący
zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami
procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić
przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego
dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.) (tzw. zasada
odpowiedzialności za wynik procesu).
Hipoteza przepisu art. 102 k.p.c., odwołująca się do występowania
„wypadków szczególnie uzasadnionych", co należy podkreślić, pozostawia sądowi
swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji
życiowej strony, stanowią podstawę do nieobciążania jej kosztami procesu
(por. postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl,
postanowienia 11 lutego 2010 r., sygn. akt I CZ 111/09, niepubl.). Ze względu
jednak na fakt, że przepis art. 102 k.p.c. jest przepisem szczególnym w stosunku
do art. 98 § 1 k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się,
iż obowiązkiem
sądu
drugiej
instancji
jest
wskazanie
w
uzasadnieniu
rozstrzygnięcia, w przedmiocie nieobciążenia strony kosztami procesu, okoliczności
mających
w jego
ocenie
stanowić
„wypadek
szczególnie
uzasadniony"
w rozumieniu art. 102 k.p.c. (por. postanowienie SN z dnia 10 grudnia 2009 r.,
III CZ 47/09, niepubl.). Brak bowiem przywołania w uzasadnieniu orzeczenia
okoliczności stanowiących, w ocenie Sądu drugiej instancji, podstawę do
nieobciążania strony kosztami postępowania (art. 102 k.p.c.) uniemożliwia Sądowi
Najwyższemu dokonanie kontroli takiego postanowienia w oparciu o przepis art.
3941 § 1 pkt 2 k.p.c., a tym samym stanowi naruszenie dyspozycji art. 328 § 2 k.p.c.
w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny, odstępując na podstawie art. 102
k.p.c. od obciążania powodów kosztami procesu, przywołał w uzasadnieniu wyroku
z dnia 8 grudnia 2011 roku okoliczności mające w jego ocenie przemawiać za
zasadnością przyjętego rozstrzygnięcia, czyniąc tym samym zadość wskazanemu
powyżej wymogowi postanowienia rozstrzygającego w tym przedmiocie.
Nie ma również podstaw, wbrew stanowisku żalącej, do zakwestionowania
przez Sąd Najwyższy merytorycznej zasadności wydanego przez Sąd drugiej
instancji rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Przytoczona bowiem w zażaleniu
argumentacja, negująca m.in. ustalenia Sądu Apelacyjnego w przedmiocie sytuacji
majątkowej powodów, nie została wsparta dowodami mającymi przemawiać za jej
zasadnością
i
w istocie
stanowi
jedynie
polemikę
żalącej
z motywami
przywołanymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 grudnia 2011 roku w odniesieniu do
rozstrzygnięcia o kosztach procesu, niewystarczającą do uznania za zasadny
podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 102 k.p.c.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c.
w związku z art. 3941 k.p.c. postanowił jak w sentencji.
jw