Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 15/13 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal when lower court remands case for retrial to preserve two-instance trial structure.

Numero d'incarto IV CZ 15/13
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appellants' appeal against the Regional Court's decision to remand the case for a full retrial. The appellants argued that the Regional Court improperly disregarded evidence and failed to consider the separation of property between defendants, which allegedly invalidated the lease contract. The Supreme Court held that the Regional Court correctly exercised its supervisory function by refusing to decide the merits, thereby preserving the constitutional guarantee of a two-instance trial system.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 386 § 4 k.p.c.; Art. 3941 § 11 k.p.c.; Art. 398 § 14 k.p.c.: The appellate court may remand a case for retrial to ensure the two-instance trial system is preserved, even if the first-instance facts could be clarified, provided the appellate court does not decide the merits itself.

Parole chiave

Generato dall'IA
two-instance trial system appellate court remand separation of property lease contract validity civil procedure code supervisory function retrial necessity

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 386 § 4 k.p.c.
art. 386 § 4 k.p.c. poprzez błędną wykładnię tego
Art. 3941 § 11 k.p.c.
wniesione w trybie art. 3941 § 11 k.p.c. należy się skupić na argumentach zawartych
Art. 398 § 14 k.p.c.
Mając to na uwadze należało na podstawie art. 39814 w związku z art.
art. 328 § 2 k.p.c
233 § 1 w związku z art. 328 § 2 k.p.c.,
art. 217 § 3 k.p.c
art. 217 § 3 k.p.c. poprzez bezpodstawne oddalenie wszystkich wniosków
art. 201 k.p.c
200 w związku z art. 201 k.p.c.
art. 471 k.c
uniemożliwiło zastosowanie odpowiedzialności z art. 471 k.c., a w grę mogły wejść
art. 386 § 4 k.p.c
przepisów postępowania, tj. art. 386 § 4 k.p.c. poprzez błędną wykładnię tego
art. 3941 § 11 k.p.c
wniesione w trybie art. 3941 § 11 k.p.c.
art. 3841 § 11 k.p.c
podstawie art. 3841 § 11 k.p.c., żeby nie przedłużać postępowania i nie uchylać

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 15/13

POSTANOWIENIE

Dnia 13 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

SSN Maria Szulc

w sprawie z powództwa K. G., W. L.

i K. G.

przeciwko A. G. i H. O. – G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 marca 2013 r.,

zażalenia powodów

na wyrok Sądu Okręgowego w S.

z dnia 30 października 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 16 lutego 2012 r. zasądził od

pozwanych A. G. i H. O.-G. na rzecz powodów K. G., W. L. i K.G., solidarnie kwotę

17.760 złotych z odsetkami z tytułu niewywiązania się pozwanych z zawartej

z powodami umowy najmu lokalu użytkowego położonego w S., zmuszenia

powodów do odstąpienia od umowy i odszkodowania w wysokości wydatków

poniesionych przez nich na modernizację i adaptację lokalu (14 760 złotych), koszty

przeprowadzki (1500 złotych) i stratę dochodu spowodowaną zmianą miejsca

prowadzenia handlu (1 500 złotych).

W apelacji wniesionej przez pozwanego A. G. zarzucone zostało wyrokowi

Sądu pierwszej instancji naruszenie art. 233 § 1 w związku z art. 328 § 2 k.p.c.,

wyrażające się w nienależytym rozważeniu i zupełnie dowolnej ocenie całokształtu

zebranego materiału dowodowego i poczynienie jednostronnie niekorzystnych dla

pozwanego ustaleń faktycznych w sprawie, które apelujący przykładowo przytoczył;

art. 217 § 3 k.p.c. poprzez bezpodstawne oddalenie wszystkich wniosków

dowodowych w zakresie opinii biegłych oraz zażądania dokumentacji finansowej co

do weryfikacji rzeczywistych strat powodów; art. 200 w związku z art. 201 k.p.c.

poprzez

nieuwzględnienie

wniosku

pozwanego

o przekazanie

sprawy

do

rozpoznania i rozstrzygnięcia Sądowi Gospodarczemu. Apelujący wniósł o zmianę

zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości ewentualnie o jego

uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w

S. - Sądowi Gospodarczemu.

W wyniku rozpoznania apelacji Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia

30 października 2012 r. uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania. Uznał za

konieczne ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości,

stwierdzając, że nie została rozpoznana istota sprawy. Nie podzielił też większości

ustaleń faktycznych i ocen materiału dowodowego poczynionych przez Sąd

pierwszej instancji. W szczególności chodziło o zastosowanie art. 37 k.r.op.

w sytuacji, gdy zastosowanie mogły mieć tylko przepisy art. 199 i nast. k.c., ze

względu na rozdzielność majątkową pozwanych. To skutkowało, zdaniem Sądu

Okręgowego nieważnością zawartej umowy najmu lokalu z powodami, co z kolei

uniemożliwiło zastosowanie odpowiedzialności z art. 471 k.c., a w grę mogły wejść

tylko inne reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej, co wymaga dopiero

ustalenia. Ustalenia też wymaga wielkość odpowiedzialności pozwanego wobec

oddalenia powództwa względem H. O.-G., w odniesieniu do której wyrok się

uprawomocnił. Konieczne jest też przeprowadzenie dowodu z biegłego na

okoliczność wartości prac dokonanych w lokalu przez powodów i innych ich

wydatków oraz nieuzyskanych korzyści. Te braki w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu

Sądu pierwszej instancji spowodowały, zdaniem Sądu Okręgowego nierozpoznanie

istoty sprawy, co przy potrzebie ponownego przeprowadzenia postępowania

dowodowego skłoniło do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania, za niezasadne wszakże uznając żądanie pozwanego, aby kierować

sprawę do rozpoznania przez Sąd Gospodarczy.

W zażaleniu na wyrok Sądu Okręgowego powodowie zarzucili naruszenie

przepisów postępowania, tj. art. 386 § 4 k.p.c. poprzez błędną wykładnię tego

przepisu i przyjęcie, że zachodzą przesłanki do jego zastosowania, wnosząc

o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania z zasądzeniem od pozwanego na rzecz powodów

solidarnie kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Obowiązujący od dnia 3 maja 2012 r. nowy przepis wprowadzony do

kodeksu postępowania cywilnego - art. 3941 § 11 uprawnia do wniesienia zażalenia

do Sądu Najwyższego na wyrok sądu drugiej instancji uchylający wyrok sądu

pierwszej instancji i przekazujący sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.

Uczynienie wyłomu w dotychczasowym systemie środków odwoławczych przez

wprowadzenie zażalenia od wyroku prowadzi do konieczności rozważenia

charakteru wnoszonego w tym trybie zażalenia oraz granic kognicji Sądu

Najwyższego co do jego rozpoznania.

Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c. sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony

wyrok (postanowienie co do istoty sprawy wydane w postępowaniu nieprocesowym)

i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji tylko

w razie nierozpoznania przez ten sąd istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku

wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W niniejszej

sprawie Sąd Okręgowy uznał, że są spełnione obie te przesłanki i dlatego wydał

wyrok uchylający wyrok Sądu Rejonowego.

Rozważenia

więc

wymaga,

czy

orzeczenie

Sądu

drugiej

instancji

w okolicznościach sprawy było uzasadnione, przy czym Sąd Najwyższy nie ma

wypowiedzieć się co do samego przedmiotu rozpatrywanej sprawy w znaczeniu

materialnoprawnym. Istotą badania sprawy przez Sąd Najwyższy jest występowanie

podstaw procesowych do wydania przez sąd drugiej instancji w danym wypadku

wyroku kasatoryjnego, a nie wyroku reformatoryjnego. Zażalenie jako środek

zaskarżenia o charakterze procesowym nie może prowadzić do zastąpienia skargi

kasacyjnej, zwłaszcza w przypadkach, gdy ona nie przysługuje. Należy więc to

zażalenie rozumieć wąsko, mając na uwadze ograniczoną funkcję i charakter tego

środka zaskarżenia w pozostawionym co do istoty systemie środków zaskarżenia

w polskim procesie cywilnym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

10 stycznia 2013 r., IV CZ 170/12). Z tych względów rozpoznając zażalenie

wniesione w trybie art. 3941 § 11 k.p.c. należy się skupić na argumentach zawartych

w uzasadnieniu

tego

zażalenia,

mających

przekonać

Sąd

Najwyższy

do

wystąpienia naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. i tylko spełnienie przesłanek tego

przepisu ma znaczenie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada

2012, IV CZ 147/12, z dnia 19 grudnia 2012 r., II CZ 141/12).

Mają rację powodowie, że w warunkach prawnych apelacji pełnej, sąd drugiej

instancji jest sądem rozpoznającym powtórnie całą sprawę, dokonuje więc

własnych ustaleń i może przeprowadzić potrzebne dowody. W tym miejscu powołać

można stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w orzeczeniu z dnia 23 marca

2012 r. w sprawie PK 278/11, w której stwierdzono, że sąd drugiej instancji nie

może poprzestać na zbadaniu zarzutów apelacyjnych, tylko poczynić własne

ustalenia i samodzielnie ocenić je z punktu widzenia prawa materialnego. Jednakże

nie może to prowadzić do sytuacji, że postępowanie dowodowe na tyle zmienia

obraz stanu faktycznego i - jak w niniejszej sprawie - zmianę materialnej podstawy

powództwa,

iż

prawomocne

rozstrzygnięcie

sądu

drugiej

instancji

jest

w rzeczywistości pierwszym rozstrzygnięciem sprawy w sposób, z jakim strona nie

zgadza się, ale od jakiego nie przysługuje już jej żaden środek zaskarżenia.

Nie takie skutki leżą u podstaw kontroli zasadności skorzystania przez sąd drugiej

instancji z art. 386 § 4 k.p.c. Chodziło poprzez wprowadzenie zażalenia na

podstawie art. 3841 § 11 k.p.c., żeby nie przedłużać postępowania i nie uchylać

orzeczeń sądów pierwszej instancji, gdy wystarczyło tylko uzupełnić postępowanie

dowodowe, albo przyjmując ustalony stan faktyczny i dokonaną ocenę dowodów

inaczej ocenić stronę prawną sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy wskazał w uzasadnieniu, że nie podziela

większości ustaleń faktycznych i oceny materiału dowodowego poczynionych przez

Sąd pierwszej instancji. Następnie szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko,

wskazując, co i dlaczego należy uczynić ponownie rozpoznając sprawę. Wykazał

przy tym nierozpoznanie istoty sprawy, co należy ustrojowo do sądu pierwszej

instancji, po to aby zachować kontrolną funkcję sądu drugo-instancyjnego.

Konstytucyjnie zagwarantowana dwuinstancyjność postępowania sądowego nie

byłaby zachowana, gdyby uzupełniając tylko postępowanie dowodowe, co akurat w

rozpoznawanej sprawie było możliwe, rozstrzygać w drugiej instancji o istocie

sprawy.

Wprawdzie

trafnie

są

przytaczane

w

skardze

orzeczenia

Sądu

Najwyższego wskazujące na niezasadność w podanych w nich okolicznościach

zastosowania art. 386 § 4 k.p.c., ale nie znajdują one potwierdzenia w niniejszej

sprawie, prawidłowo rozstrzygniętej w zaskarżonym wyroku przez powołanie art.

386 § 4 k.p.c.

Mając to na uwadze należało na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941

§ 3 k.p.c. oddalić zażalenie.

db