Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 147/12 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal for remand as it improperly attempts substantive review instead of procedural error analysis.

Numero d'incarto IV CZ 147/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appellant's appeal against the appellate court's decision to remand the case for retrial. The appellant argued that the lower court erred in relying on a formal ruling to exclude assets from bankruptcy proceedings, effectively ignoring the substantive rights of the intervenor and defendant. The court rejected this because the appeal under the relevant procedural article is limited to verifying whether the lower court correctly classified the situation as a failure to address the case's substance, not to re-evaluate the merits of the underlying claims.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 3941 § 11 k.p.c.; Art. 386 § 4 k.p.c.: An appeal for remand based on the failure to address the substance of the case is limited to reviewing the lower court's classification of the procedural situation, excluding any substantive re-evaluation of the claims reserved for cassation.

Parole chiave

Generato dall'IA
appeal for remand substance of the case procedural classification bankruptcy proceedings property rights dispute cassation review limits formal ruling effect

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 3941 § 11 k.p.c.
Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c., obowiązującym od dnia 3 maja 2012 r.
Art. 386 § 4 k.p.c.
uchylenie wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
Art. 3941 § 3 k.p.c.
Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c., obowiązującym od dnia 3 maja 2012 r.
Art. 398 § 14 k.p.c.
art. 365 § 1 k.p.c
Sąd Okręgowy uznał, że na mocy art. 365 § 1 k.p.c.
art. 386 § 4 k.p.c
uchylenie wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
art. 3941 § 11 k.p.c
Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c., obowiązującym od dnia 3 maja 2012 r.
art.39814 k.p.c
3941 § 3 w zw. z art.39814 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 147/12

POSTANOWIENIE

Dnia 7 listopada 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Obrotu Surowcami Wtórnymi "D." Spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością

przeciwko "M." Spółce Akcyjnej

o wydanie

oraz z powództwa H. C. - Fabryki Silników Agregatowych i Trakcyjnych Spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością

przeciwko "M." Spółce Akcyjnej i Przedsiębiorstwu Obrotu Surowcami Wtórnymi

"D." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

o wydanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 7 listopada 2012 r.,

zażalenia Przedsiębiorstwa Obrotu Surowcami Wtórnymi "D." Spółki

ograniczoną odpowiedzialnością

na wyrok Sądu Apelacyjnego

z dnia 28 maja 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

z

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w B. po rozpoznaniu

sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Obrotu Surowcami Wtórnymi „D.” sp. z o.o.

przeciwko „M.” S.A. o wydanie oraz z interwencji głównej H. C. - Fabryki Silników

Agregatowych i Trakcyjnych sp. z o.o. przeciwko obu wymienionym o wydanie

uwzględnił powództwo „D.” sp. z o.o. i nakazał „M.” S.A. wydanie bliżej opisanych w

wyroku skrzyń formierskich oraz oddalił powództwo interwencyjne.

Każdy z podmiotów biorących udział w tym postępowaniu uważał się za

właściciela ruchomości będących przedmiotem żądania pozwu i

interwencyjnego.

pozwu

Spółka „D.” twierdziła, że nabyła ich własność na podstawie

umowy sprzedaży zawartej w dniu 21 kwietnia 2009 r. z Odlewnią Żeliwa „Z.” sp. z

o.o. oraz na podstawie prawomocnego postanowienia sędziego komisarza z dnia

30 czerwca 2010 r., którym postanowił on wyłączyć na jej rzecz te ruchomości z

masy upadłości Odlewni Żeliwa „Z”. Powód interwencyjny wywodził swoje prawo

własności ruchomości z zawartej w dniu 2 marca 2009 r. z Odlewnią Żeliwa „Z.”

umowy pożyczki, w której tytułem zabezpieczenia zwrotu pożyczki spółka „Z.”

przewłaszczyła na jego rzecz sporne obecnie ruchomości; wobec niespłacenia

pożyczki stały się one własnością pożyczkodawcy. Pozwana w obu sprawach

spółka „M.” twierdziła, że sporne ruchomości jeszcze przed powstaniem Odlewni

Żeliwa „Z.” stanowiły jej własność, której nigdy nie utraciła, w szczególności nie

przeniosła ich na rzecz spółki „Z.”, w związku z czym wszystkie rozporządzenia

tymi ruchomościami przez inne niż ona podmioty były nieskuteczne.

Sąd Okręgowy uznał, że na mocy art. 365 § 1 k.p.c. jest związany

postanowieniem sędziego komisarza o wyłączeniu ruchomości z masy upadłości

spółki „Z.” na rzecz spółki „D.” i nie może oceniać, czy pozwana „M.” utraciła ich

własność na rzecz upadłej spółki, ani czy interwenientowi głównemu przysługuje

własność z tytułu umowy przewłaszczenia. W ocenie tego Sądu, postanowienie

sędziego komisarza

rozstrzygnęło ze skutkiem dla innych postępowań, że

powodowa spółka wykazała skutecznie swoje prawo własności. Z tego względu nie

badał żądań interwenienta głównego ani zarzutów pozwanej spółki „M.” i nie

przeprowadził zgłoszonych przez nich dowodów.

Sąd Apelacyjny, uwzględniwszy apelacje interwenienta głównego i pozwanej

spółki „M.” wyrokiem z dnia 28 maja 2012 r. uchylił w całości wyrok Sądu pierwszej

instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny nie podzielił poglądu o rozszerzonej prawomocności orzeczenia

sędziego komisarza i wykluczył przypisanie mu skutków materialnoprawnych

w stosunku do innych, poza upadłym i żądającym wyłączenia, osób, których prawa

nie były przedmiotem tego rozstrzygnięcia. Skutkiem przyjęcia przez Sąd Okręgowy

innego założenia było zaniechanie zbadania zarzutów merytorycznych pozwanego

z pozwu głównego oraz interwenienta głównego. Pominięcie merytorycznych

twierdzeń i zarzutów stron oraz oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na przesłankach

o formalnym charakterze stanowiło nierozpoznanie istoty sprawy i uzasadniało

uchylenie wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.

Zażalenie na wyrok Sądu Apelacyjnego wniosła spółka „D”.

Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 72 i 73 ustawy

z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, naruszenie przepisów

postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy – art. 365 § 1 k.p.c. oraz

naruszenie zasady lex specialis derogat legi generali przez zastosowanie

przepisów Kodeksu cywilnego zamiast przepisów ustawy Prawo upadłościowe

i naprawcze.

W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie obu

apelacji.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c., obowiązującym od dnia 3 maja 2012 r. na

podstawie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381),

w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji

i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przysługuje zażalenie do Sądu

Najwyższego. Spośród licznych wątpliwości związanych w wprowadzeniem do

postępowania cywilnego środka prawnego obcego dotychczasowemu systemowi

środków odwoławczych, na pierwszy plan wysuwa się pytanie o charakter tego

zażalenia oraz o granice kognicji Sądu Najwyższego przy jego rozpoznawaniu.

Uchylenie wyroku

w postępowaniu

(postanowienia orzekającego co do istoty sprawy

nieprocesowym)

połączone

z

przekazaniem

sprawy

do

ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji przewiduje art. 386 § 2 i § 4

k.p.c. Orzeczenie kasatoryjne może zostać wydane w razie stwierdzenia

nieważności

postępowania

przed

sądem

pierwszej

instancji

i

zniesienia

postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością, nierozpoznania istoty sprawy

przez sąd pierwszej instancji oraz

wtedy, gdy wydanie wyroku wymaga

przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji ma służyć

skontrolowaniu,

czy zostało ono prawidłowo oparte na jednej z wymienionych

przesłanek, tj. czy powołana przez sąd przyczyna uchylenia odpowiada podstawie

ustawowej. Przedmiotem badania Sądu Najwyższego jest istnienie formalnych,

procesowych podstaw wydania przez sąd odwoławczy wyroku kasatoryjnego, a nie

reformatoryjnego. Środek odwoławczy unormowany w art. 394 1 §11 k.p.c., przy

całej swojej specyfice, pozostaje zażaleniem, więc środkiem przy użyciu którego

rozstrzygane są kwestie procesowe, a nie materialnoprawne.

Kontrolę o tak określonych granicach należy wyraźnie oddzielić nie tylko od

oceny zasadności pozwu (wniosku) i apelacji, ale także od merytorycznego badania

stanowiska prawnego sądu drugiej instancji. Zażalenie przewidziane w art. 394 1

§ 11 k.p.c. nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej

podstawy wyroku. Dopuszczenie takiej kontroli oznaczałoby przyzwolenie, by

zażalenie to stanowiło substytut skargi kasacyjnej, a więc środka prawnego

zasadniczo innej rangi, sformalizowanego i mającego szansę rozpoznania przez

Sąd Najwyższy tylko w wypadku spełnienia określonych przesłanek; mogłoby także

prowadzić do obchodzenia przepisów o skardze kasacyjnej. Ograniczona funkcja

oraz charakter zażalenia opartego na art. 3941 § 11 k.p.c., a także potrzeba

usytuowania go w systemie środków odwoławczych i zaskarżenia z jak

najmniejszym uszczerbkiem dla spójności systemu, przemawiają za wąskim

określeniem granic kognicji rozpoznającego je Sądu Najwyższego.

Zażalenie jest skierowane przeciwko uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy

do ponownego rozpoznania, a więc ocenie może być poddany jedynie ewentualny

błąd sądu odwoławczego przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako

odpowiadającej powołanej podstawie orzeczenia kasatoryjnego.

Jeżeli wyrok został uchylony z powodu nierozpoznania przez sąd pierwszej

instancji istoty sprawy, to rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym

jest zbadanie, czy sąd odwoławczy prawidłowo rozumiał to pojęcie oraz czy jego

merytoryczne stanowisko w sprawie uzasadniało taką ocenę postępowania sądu

pierwszej instancji. Poza zakresem kontroli pozostaje prawidłowość stanowiska

prawnego sądu odwoławczego co do meritum.

W związku z tak określoną funkcją Sądu Najwyższego zażalenie powinno

skupiać się na argumentach prawnych mających przekonać o naruszeniu art. 386

§ 4 k.p.c., a nie na kwestionowaniu merytorycznych podstaw orzeczenia.

W sprawie niniejszej nie tylko ewidentnie wadliwy wniosek (o uchylenie wyroku

i oddalenie apelacji), ale także uzasadnienie zażalenia świadczą o błędnym

zrozumieniu charakteru środka przewidzianego w art. 3941 § 11 k.p.c.

Skuteczne zakwestionowanie zaskarżonego wyroku wymagałoby wykazania,

w drodze argumentów prawnych, że doszło do naruszenia

art. 386 § 4 k.p.c.

Uzasadnienie zażalenia, mające stanowić korelat zarzutów apelacyjnych, zarzutu

takiego nie zawiera. Z tego względu należy poprzestać na stwierdzeniu, że

zaniechanie zbadania i wyjaśnienia przez Sąd pierwszej instancji merytorycznej

podstawy roszczeń powoda interwencyjnego, jak również merytorycznych zarzutów

pozwanego, w oparciu o przesłankę formalną (przyjęcie wiążącego charakteru

określonego orzeczenia), którą zakwestionował Sąd odwoławczy, odpowiadało

sytuacji ujętej w art. 386 § 4 k.p.c. jako „nierozpoznanie istoty sprawy”, a więc

uprawnione było uznanie jej przez Sąd Apelacyjny za podstawę uchylenia wyroku

i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł wyłącznie zarzuty odnoszące

się do wykładni i zastosowania przepisów przez Sąd Apelacyjny w ramach

przeprowadzonej przezeń merytorycznej oceny zasadności powództwa i apelacji.

Rozpoznanie

i

ocena

tych

zarzutów

w

toku

obecnego

postępowania

zażaleniowego, do czego wprost zmierza skarżący, stanowiłoby w istocie

rozstrzygnięcie

merytoryczne,

które

jest

zastrzeżone

dla

postępowania

kasacyjnego. Jak już wyżej wskazano, kontrola w takim zakresie wykraczałaby

poza granice kognicji Sądu Najwyższego w tym postępowaniu.

Z omówionych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art.

3941 § 3 w zw. z art.39814 k.p.c.

db