Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 142/12 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal on costs, ruling prison status and poverty do not exempt prisoner from court fees.

Numero d'incarto IV CZ 142/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the plaintiff's appeal regarding court costs, ordering him to pay 600 zł to the state and awarding 900 zł to the defense lawyer. Although the plaintiff is a prisoner without income and filed numerous lawsuits, the court found no special circumstances warranting fee exemption under the Civil Procedure Code. The decision emphasizes that incarceration and financial hardship alone do not justify waiving costs, especially when the appeal was filed after reviewing a clearly unfounded first-instance judgment.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 102 k.p.c.; Art. 108 u.k.s.c.; A prisoner's lack of income and incarceration status do not constitute a special circumstance exempting them from court costs if they filed an appeal after reviewing a clearly unfounded judgment.

Parole chiave

Generato dall'IA
court costs prisoner litigation special circumstances Civil Procedure Code fee exemption appeal costs state compensation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 102 k.p.c.
zł uznając, że w pozostałym zakresie zachodzą podstawy z art. 102 k.p.c. do
Art. 108 u.k.s.c.
rzecz strony pozwanej na podstawie art. 98 i art. 99 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c.
Art. 398 § 14 k.p.c.
Z tych wszystkich przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw.
Art. 394 § 3 k.p.c.
z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie uznając, że Sąd Apelacyjny odmawiając
Art. 98 k.p.c.
przepisem szczególnym w stosunku do art. 98 k.p.c., zawierającym wyjątek od
Art. 108 § 1 k.p.c.
rzecz strony pozwanej na podstawie art. 98 i art. 99 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c.
Art. 397 § 2 k.p.c.
108 § 1, art. 397 § 2 i art.
Art. 398 § 21 k.p.c.
Z tych wszystkich przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw.
§ 15 and § 16 of the Minister of Justice Regulation of 28 September 2002
art. 102 k.p.c
zł uznając, że w pozostałym zakresie zachodzą podstawy z art. 102 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 142/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

SSN Anna Kozłowska

w sprawie z powództwa J. J.

przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w G.,

Zakładowi Karnemu w B. i Zakładowi Karnemu w C.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 grudnia 2012 r.,

zażalenia powoda

na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 13 marca 2012 r.,

1) oddala zażalenie;

2) zasądza od J. J. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa kwotę 600 zł (sześćset

złotych)

tytułem

zwrotu

kosztów

postępowania

zażaleniowego;

3) przyznaje radcy prawnemu M. H. od Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego kwotę 900 zł (dziewięćset złotych)

powiększoną o należny podatek od towarów i usług

tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej

powodowi

z urzędu

w postępowaniu

zażaleniowym.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo J. J.

przeciwko Skarbowi Państwa- Aresztowi Śledczemu w G., Zakładowi Karnemu w B.

i Zakładowi Karnemu w C. o zasądzenie kwoty 950 000 zł z ustawowymi odsetkami

tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i pogorszenie stanu

zdrowia w wyniku złośliwego i uporczywego naruszania wobec powoda przez

funkcjonariuszy służby więziennej wskazanych w pozwie przepisów kodeksu

karnego wykonawczego. Oddalone także zostało roszczenie o zasądzenie na rzecz

powoda renty po 3 000 zł miesięcznie. Wyrokiem tym Sąd Okręgowy zasądził od

powoda na rzecz strony pozwanej zwrot części kosztów procesu w wysokości 500

zł uznając, że w pozostałym zakresie zachodzą podstawy z art. 102 k.p.c. do

nieobciążania go tymi kosztami, gdyż powód obecnie odbywa karę pozbawienia

wolności i nie posiada samodzielnych źródeł utrzymania.

Wyrokiem z dnia 13 marca 2012 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda

od powyższego wyroku i zasądził od niego na rzecz strony pozwanej kwotę 5 400 zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd drugiej instancji odnosząc się do apelacyjnego zarzutu naruszenia art.

102 k.p.c., przez nie odstąpienie w całości od obciążenia powoda kosztami procesu

stwierdził, że nie było ku temu podstaw, gdyż w sprawie nie wystąpił szczególnie

uzasadniony wypadek, w rozumieniu tego przepisu. Uznał, że nie jest takim

wypadkiem fakt zwolnienia powoda od kosztów sądowych, bowiem zgodnie z art.

108 u.k.s.c., nie ma to wpływu na jego obowiązek zwrotu kosztów procesu stronie

przeciwnej. Nie jest też takim wypadkiem sama okoliczność, że powód przebywa

w zakładzie karnym, gdyż należy wziąć pod uwagę także to z jakimi roszczeniami

wystąpił, na ile prawidłowo przygotował wszczynaną sprawę, jaki zgromadził

materiał dowodowy oraz na ile, w okolicznościach sprawy, mógł posiadać

subiektywne przekonanie o słuszności swoich żądań. W sytuacji, gdy powód

występuje z licznymi procesami przeciwko Skarbowi Państwa bez uprzedniego

wnikliwego ich przygotowania, nie ma, zdaniem Sądu Apelacyjnego, podstaw

by nie ponosił konsekwencji procesowych swoich decyzji, także w zakresie

obowiązku zwrotu kosztów procesu stronie przeciwnej wygrywającej sprawę. Z tych

względów Sąd drugiej instancji uznał, że w okolicznościach sprawy nie ma

podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. i uznał za nieuzasadniony zarówno

apelacyjny zarzut naruszenia tego przepisu, jak i nie zastosował go do kosztów

postępowania apelacyjnego, zasądzając należność z tego tytułu od powoda na

rzecz strony pozwanej na podstawie art. 98 i art. 99 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c.

W zażaleniu na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego

zawarte we wskazanym wyżej wyroku Sądu Apelacyjnego powód, zarzucając

naruszenie art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie, mimo że szczególna

sytuacja majątkowa i osobista powoda oraz jego usprawiedliwione przekonanie

o słuszności roszczeń zgłoszonych w sprawie oraz brak możliwości prawidłowego

przygotowania sprawy przed jej wytoczeniem, uzasadniały zastosowanie tego

przepisu – wnosił o zmianę zaskarżonego orzeczenia i nie obciążenie go kosztami

postępowania apelacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, przepis art. 102 k.p.c. jest

przepisem szczególnym w stosunku do art. 98 k.p.c., zawierającym wyjątek od

zasady

odpowiedzialności

za

koszty

postępowania

sądowego

strony

przegrywającej sprawę. Ponieważ ustawodawca nie wskazał, nawet przykładowo,

jakie okoliczności należy uznać za szczególnie uzasadnione w rozumieniu tego

przepisu, ocena w tym przedmiocie pozostawiona została uznaniu sądu, który

jednak, ze względu na wyjątkowy charakter przepisu, musi wykładać go ściśle

i stosować jedynie w rzeczywiście „szczególnie uzasadnionych wypadkach”.

Powinien przy tym uwzględnić całokształt okoliczności sprawy, w tym stan

majątkowy stron, ich sytuację życiową, sposób prowadzenia i przygotowania

procesu,

charakter sprawy,

uzasadnione,

subiektywne

przekonanie

strony

o zasadności jej roszczeń i tym podobne okoliczności. Sposób skorzystania przez

sąd

orzekający

z

art.

k.p.c.

jest

jego

suwerennym

uprawnieniem

jurysdykcyjnym i tylko do jego oceny należy, czy wystąpił szczególnie uzasadniony

wypadek, w rozumieniu tego przepisu. Ocena ta ma charakter dyskrecjonalny,

oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną

okoliczności rozpoznawanej sprawy, w związku z czym, w zasadzie, nie podlega

kontroli instancyjnej i może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy,

gdy jest rażąco niesprawiedliwa (porównaj między innymi orzeczenia Sądu

Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r. III CZ 25/12, z dnia 27 kwietnia 2012 r. V CZ

2/12, z dnia 20 kwietnia 2012 r. III CZ 17/12 i z dnia 15 marca 2012 r. I CZ 10/12,

niepubl.).

Sąd drugiej instancji szczegółowo uzasadnił w zaskarżonym postanowieniu,

dlaczego uznał, że w sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony wypadek,

w rozumieniu art. 102 k.p.c. Rozważył przy tym wszystkie wskazane wyżej

okoliczności istotne z punktu widzenia tej oceny, nie naruszając zasad logicznego

rozumowania ani współżycia społecznego.

Okoliczność, że powód przebywa w zakładzie karnym i obecnie nie posiada

dochodów, nie jest wystarczającą podstawą do zastosowania powyższego przepisu

choćby z tego tylko powodu, że nie jest wykluczona zmiana tej sytuacji i uzyskanie

przez powoda środków umożliwiających zapłacenie stronie przeciwnej należnych

jej kosztów procesu.

Podobnie subiektywne przekonanie powoda o słuszności zgłoszonego

roszczenia nie uzasadnia zastosowania art. 102 k.p.c. do kosztów postępowania

apelacyjnego, gdyż powód zdecydował się na wniesienie apelacji po zapoznaniu

się z obszernym, szczegółowym i wyczerpującym uzasadnieniu wyroku Sądu

pierwszej instancji, z którego wynikała oczywista bezzasadność zgłoszonych

roszczeń. Mógł zatem i powinien liczyć się z realną możliwością oddalenia apelacji

i w konsekwencji powstania po jego stronie obowiązku zwrotu kosztów procesu

stronie przeciwnej, która zmuszona była je ponieść. Należy też wskazać, że powód

występujący z licznymi procesami przeciwko temu samemu pozwanemu,

wynikającymi z podobnych okoliczności faktycznych i mających podobne podstawy

prawne, ma niewątpliwie wystarczającą orientację, na podstawie uzasadnień

wydanych w tych sprawach orzeczeń sądowych, co do okoliczności, które powinien

wykazać w takich sprawach i przyczyn oddalania jego roszczeń. Nie ma zatem

podstaw do oceny, że nie mógł właściwie przygotować procesu oraz że miał

uzasadnione podstawy do oczekiwania skuteczności jego apelacji.

Z tych wszystkich przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw.

z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie uznając, że Sąd Apelacyjny odmawiając

zastosowania w postępowaniu apelacyjnym art. 102 k.p.c. nie naruszył tego

przepisu, gdyż rozważył wszystkie istotne dla jego zastosowania okoliczności

sprawy i jego ocena w tym przedmiocie nie narusza zasad współżycia społecznego

ani zasad sprawiedliwości.

W świetle wskazanych wyżej okoliczności nie ma także podstaw do

zastosowania art. 102 k.p.c. w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem

Najwyższym, dlatego na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1, art. 397 § 2 i art.

39821 k.p.c. zasądzono od powoda na rzecz strony pozwanej zwrot kosztów tego

postępowania.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu

w postępowaniu zażaleniowym orzeczono na wniosek jego pełnomocnika na

podstawie § 15 i 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września

2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).