Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 141/12 Generato dall'IA

Supreme Court voids appeal ruling due to two judges violating mandatory recusal rules under Civil Procedure Code.

Numero d'incarto IV CZ 141/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Inammissibile (Inadmissible)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court declared the Appellate Court's decision on a motion for retrial inadmissible because it was rendered by a panel including two judges who were legally required to recuse themselves. The appellant argued that the presence of these disqualified judges violated procedural fairness and necessitated the annulment of the ruling. The Court held that the mandatory recusal provisions exhaustively define when a judge must be excluded, and their participation in any part of the retrial proceedings rendered that specific stage void.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 48 § 3 k.p.c.; Art. 413 k.p.c.; Art. 379 pkt 4 k.p.c.; Art. 386 § 2 k.p.c.; Art. 3941 § 3 k.p.c.; Art. 39821 k.p.c.; Art. 108 § 2 k.p.c.: The mandatory recusal of a judge from a retrial proceeding, triggered by their prior participation in the contested judgment, renders the entire retrial stage void, requiring the case to be remitted to the first instance court.

Parole chiave

Generato dall'IA
mandatory recusal of judge voidness of proceedings motion for retrial Civil Procedure Code procedural fairness annulment of judgment remittal to first instance

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 48 § 3 k.p.c.
Zgodnie z art. 48 § 3 k.p.c. sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia
Art. 413 k.p.c.
naruszenie art. 401 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 413 k.p.c., art. 49 k.p.c., art. 379 pkt 4 i
Art. 379 pkt 4 k.p.c.
49 k.p.c., art. 379 pkt 4 i
Art. 386 § 2 k.p.c.
i przekazuje sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 386 § 2
Art. 3941 § 3 k.p.c.
k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c.). Konsekwentnie sąd uchyla
Art. 39821 k.p.c.
3941 § 3 i art. 39821 k.p.c.).
Art. 108 § 2 k.p.c.
zażaleniowego, art. 108 § 2 k.p.c. w zw.
art. 403 § 2 k.p.c
opartej na podstawie restytucyjnej z art. 403 § 2 k.p.c.
art. 410 § 1 k.p.c
naruszenie przepisów art. 410 § 1 k.p.c.
art. 401 pkt 2 k.p.c
naruszenie art. 401 pkt 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2007 r., I CZ 87/07
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 536/06
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2007 r., IV CSK 9/07
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2009 r., I PK 161/08
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2008 r., IV CZ 36/08
II CSK 536/06
Supreme Court voids appeal proceedings due to a judge's statutory recusal, ordering retrial of specific hearings.
IV CSK 9/07
Supreme Court quashes bankruptcy renewal decision due to judge participation in prior ruling violating impartiality rules.
I PK 161/08

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 141/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

ze skargi pozwanego

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Okręgowego

z dnia 21 czerwca 2010 r.,

oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego

z dnia 24 lutego 2011 r.,

w sprawie z powództwa J. K.

przeciwko J. B.

o ochronę dóbr osobistych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 grudnia 2012 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 13 czerwca 2012 r.,

uchyla

zaskarżone

w

zakresie

i

pozostawia

postanowienie,

związanym

z

znosi

postępowanie

tego

postanowienia

kosztach

postępowania

wydaniem

rozstrzygnięcie

o

zażaleniowego Sądowi Apelacyjnemu.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 13 czerwca 2012 r. odrzucił skargę J.

B. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa J. K. przeciwko J. B. o

ochronę

dóbr

osobistych

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem

Sądu

Okręgowego z dnia 21 czerwca 2010r. , od którego Sąd Apelacyjny oddalił apelację

wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. Sąd wskazał, że już z uzasadnienia skargi

opartej na podstawie restytucyjnej z art. 403 § 2 k.p.c. wynika, że ona nie zachodzi i

skarga nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia, zatem na mocy art.

410 § 1 k.p.c. podlega odrzuceniu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pozwany J. B., zarzucając

m.in. naruszenie przepisów art. 410 § 1 k.p.c. w zw. z art. 403 § 2 i 3 k.p.c. poprzez

przyjęcie, iż okoliczności faktyczne i środki dowodowe wskazane przez niego w

skardze nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania. Dodatkowo zarzucił

naruszenie art. 401 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 413 k.p.c., art. 49 k.p.c., art. 379 pkt 4 i

5 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 , 382 , 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 406 k.p.c. skutkujące

nieważnością postępowania na skutek wydania orzeczenia przez sąd, w składzie

którego było dwóch sędziów podlegających wyłączeniu z mocy ustawy.

Sąd Najwyższy zważył:

Zaskarżone orzeczenie Sądu Apelacyjnego wydane zostało w składzie

trzech sędziów zawodowych: SSA M. D., SSA X.X., SSA Y.Y. Objęty skargą o

wznowienie wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 24 lutego 2011 r. w przedmiocie

oddalenia apelacji pozwanego zapadł w składzie trzech sędziów zawodowych: SSA

B. D., SSA X.X., SSA Y.Y.

Zgodnie z art. 48 § 3 k.p.c. sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia

objętego skargą o wznowienie nie może orzekać co do tej skargi. Art. 413 k.p.c.

stanowi, że sędzia, którego udziału lub zachowania się w procesie poprzednim

dotyczy skarga wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze skargi

o wznowienie. Przepisy art. 48 i art. 413 k.p.c. mają charakter gwarancyjny

i określają w sposób wyczerpujący sytuacje, gdy sędzia jest wyłączony z mocy

ustawy od orzekania w sprawie. Podkreśla się, że ich celem jest realizacja zasady

sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny i bezstronny sąd, przyjętej

w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. uzasadnienie wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2006 r., SK 42/04, OTK -A 2006,

nr 9, poz. 125). Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lipca

2004 r. (SK 19/02, OTK-A 2004, nr 7, poz. 67), dokonując oceny konstytucyjności

art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. stwierdził, że ratio legis tego przepisu i podobnych rozwiązań

sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować

w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu

sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. Trybunał podkreślił, że nakaz

zachowania zewnętrznych znamion niezawisłości dowodzi, że ważne jest nie tylko,

by sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze

standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej

zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom, a reguły wyłączenia

sędziego służą budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości.

Instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze ma na celu zapewnienie realnej

bezstronności sądu, jak i umacnianie autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez

usuwanie choćby pozorów braku bezstronności.

W judykaturze podkreśla się, że realizacja tych zasad przemawia za

szerokim rozumieniem podstaw wyłączenia sędziego wynikających z art. 48 § 3

i art. 413 k.p.c. (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia

2007 r., II CSK 536/06, nie publ., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2

sierpnia 2011 r., II UO 2/11, nie publ.). Pierwszy z tych przepisów dotyczy

sędziego, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie,

zatem zasiadał w składzie sądu, przed którym odbyła się rozprawa poprzedzająca

bezpośrednio wydanie wyroku, uczestniczył w naradzie i został wymieniony

w sentencji wyroku. Jeśli przy tym orzeczenie zapadło w sprawie prowadzonej

w kilku instancjach, od rozpoznawania skargi o wznowienie wyłączeni są wszyscy

sędziowie orzekający w sprawie, w której zapadło orzeczenie objęte taką skargą,

w jakiejkolwiek instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia

2007 r., I CZ 87/07, OSNC - ZD 2008, nr 3, poz. 68, postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 536/06, nie publ.). Zgodnie z art.

413 k.p.c. wyłączony jest sędzia, którego udziału lub zachowania się w procesie

poprzednim dotyczy skarga. Rozbieżność hipotez wskazanych norm wskazuje, że

sędzią tym nie musi być sędzia, który następnie brał udział w wydaniu orzeczenia

objętego skargą. Na podstawie art. 48 § 3 k.p.c. sędzia jest wyłączony od orzekania

co do skargi o wznowienie postępowania, zaś w myśl art. 413 k.p.c. wyłączony jest

od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania. Różnica

powyższych sformułowań nie ma istotnego znaczenia. W orzecznictwie podkreśla

się, że brak uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, że zakres wyłączenia sędziego

w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania ogranicza się do wydania

orzeczenia odnoszącego się wprost do skargi lub wydawania innych orzeczeń

w toku wznowionego postępowania. Należy przyjąć, że wyłączenie dotyczy całego

toku postępowania, aż do prawomocnego zakończenia sprawy i obejmuje

wszystkie czynności wchodzące w zakres badania dopuszczalności wznowienia

oraz rozpoznania skargi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego

2007 r., IV CSK 9/07, z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 536/06, z dnia 3 lutego

2009 r., I PK 161/08).

Udział sędziego wyłączonego z mocy ustawy w postępowaniu ze skargi

o wznowienie postępowania powoduje nieważność tego postępowania, którą sąd

drugiej instancji bierze pod uwagę z urzędu w granicach zaskarżenia (art. 379 pkt 4

k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c.). Konsekwentnie sąd uchyla

zaskarżone orzeczenie, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością

i przekazuje sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 386 § 2

k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c.). Zakres zniesienia postępowania

ściśle związany jest z przyczyną nieważności. W sytuacji zaś, gdy sędzia

wyłączony z mocy ustawy brał udział jedynie w wydaniu orzeczenia zapadłego na

posiedzeniu niejawnym, ograniczonego do badania przesłanek formalnych, sąd

drugiej instancji znosi postępowanie w zakresie związanym z wydaniem tego

orzeczenia. W przedmiotowym postępowaniu zażaleniowym Sąd Najwyższy jest

sądem drugiej instancji (art. 3941 §

2 k.p.c.) – por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 20 czerwca 2008r., IV CZ 36/08, nie publ.. W związku ze

stwierdzoną tożsamością podmiotową dwóch członków składu orzekającego Sądu

Apelacyjnego

przy

wydaniu

orzeczeń

w

sprawie,

której

dotyczy

skarga

o wznowienie i w sprawie ze skargi o wznowienie, doszło do rozpoznania sprawy

z udziałem dwóch sędziów wyłączonych z mocy ustawy, tj. art. 48 § 3 k.p.c.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 386 § 2 w zw. z art.

3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. oraz, w odniesieniu do kosztów postępowania

zażaleniowego, art. 108 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. orzekł jak

w postanowieniu.

Odnoszenie się do dalej idących zarzutów i podstaw zażalenia – wobec

wydania orzeczenia kasatoryjnego - jest zbędne i niecelowe.