Supreme Court quashes appeal court costs ruling for failure to specify special circumstances under Art. 102 CPC.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's decision regarding litigation costs, ordering the case to be remanded for a new ruling. The appellant argued that the lower court failed to explicitly identify the specific circumstances justifying the exception to the general rule of losing party bearing costs under Article 102 of the Code of Civil Procedure. The Supreme Court held that while judges have discretion, the reasoning must explicitly state the facts constituting a 'particularly justified case' to allow for proper appellate review.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 102 k.p.c.; Art. 328 § 2 k.p.c. in conjunction with Art. 391 § 1 k.p.c.; When applying the exception to the general rule of cost allocation, the court must explicitly specify the circumstances constituting a 'particularly justified case' in its reasoning to ensure the decision is reviewable.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 135/12
POSTANOWIENIE
Dnia 20 grudnia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jan Górowski (przewodniczący)
SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)
SSN Anna Owczarek
w sprawie z powództwa S. P.
przeciwko E. Spółce Akcyjnej w G. Oddział w O.
(poprzednio Koncernowi Energetycznemu E. Spółce Akcyjnej
w G. Oddział w O.)
o zapłatę i rentę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 20 grudnia 2012 r.,
zażalenia strony pozwanej
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku
Sądu Apelacyjnego
z dnia 3 listopada 2011 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazuje
sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i
orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem zawartym w pkt II sentencji wyroku Sądu
Apelacyjnego z dnia 3 listopada 2011 r. Sąd ten odstąpił od obciążania powoda
kosztami postępowania w sprawie pomimo wydania orzeczenia reformatoryjnego
oddalającego powództwo.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd
drugiej instancji stwierdził, że orzekł o kosztach na mocy art. 102 k.p.c.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zaskarżyła strona pozwana,
podnosząc w zażaleniu, że Sąd rozstrzygając o kosztach procesu na podstawie art.
102 k.p.c., zawierającego wyjątek od ogólnej zasady zwrotu kosztów procesu,
powinien każdorazowo wskazać na czym polega szczególny wypadek, o którym
mowa we wskazanym przepisie. Żaląca twierdzi, że skoro Sąd Apelacyjny tego nie
uczynił, to uniemożliwił tym samym merytoryczne odniesienie się do jego decyzji,
co uzasadnia wniosek m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania.
Odpowiedź
powoda
na
zażalenie
została
zwrócona
zarządzeniem
przewodniczącego z dnia 1 czerwca 2012 r. (k. 446).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd
może nie obciążyć kosztami strony przegrywającej. Przywołany przepis, realizujący
zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami
procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić
przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego
dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.) (tzw. zasada
odpowiedzialności za wynik procesu).
Hipoteza przepisu art. 102 k.p.c., odwołująca się do występowania
„wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawia sądowi swobodę oceny, czy
fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony,
stanowią podstawę do nie obciążania jej kosztami procesu (por. postanowienie
SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.). Ze względu jednak na fakt,
że przepis art. 102 k.p.c. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 98 § 1
k.p.c. w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie nieobciążania strony kosztami
procesu powinny być wskazane okoliczności mające stanowić – w ocenie Sądu „wypadek szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 102 k.p.c. (postanowienie
SN z dnia 10 grudnia 2009, III CZ 47/09, niepubl.). Zarazem, brak przywołania
w uzasadnieniu orzeczenia okoliczności stanowiących, w ocenie Sądu drugiej
instancji, podstawę do nieobciążania strony kosztami postępowania (art. 102 k.p.c.)
uniemożliwia Sądowi Najwyższemu dokonanie kontroli takiego postanowienia
w oparciu o przepis art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. i stanowi naruszenie dyspozycji art.
328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. (v. postanowienie SN z dnia 11 lutego
2010 r., sygn. akt I CZ 111/09, niepubl.).
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3
k.p.c. w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.