Supreme Court allows appeal against rejection of inheritance declaration due to missed deadline within inheritance acquisition proceedings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the Regional Court's dismissal of the appellant's appeal regarding the rejection of an inheritance declaration. The appellant argued that the court failed to accept her declaration within the statutory period, despite the underlying inheritance claim still being pending. The court held that the six-month deadline for accepting or rejecting an inheritance is preserved if the claim is filed within the proceedings for inheritance acquisition, allowing the declaration to be made even after the initial period expires.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 640 § 2 k.p.c.; Art. 1015 § 1 k.c.: The six-month period for accepting or rejecting an inheritance is preserved if the claim is filed within the inheritance acquisition proceedings, permitting the declaration to be submitted even after the initial deadline has passed.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 128/16 POSTANOWIENIE Dnia 8 marca 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)SSN Wojciech KatnerSSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) w sprawie z wniosku K. S.przy uczestnictwie […]o stwierdzenie nabycia spadku,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 marca 2017 r.,zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w B.z dnia 18 sierpnia 2016 r., sygn. akt II Ca …/16, uchyla zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
W sprawie z wniosku K. S. przy udziale […] o stwierdzenie nabycia spadku, Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2016 r. odrzucił apelację wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w I. z dnia 30 października 2015 r., ze względu na brak substratu zaskarżenia. Wskazał, że wnioskodawczyni nie kwestionuje ustalonego porządku dziedziczenia, ani udziałów spadkowych, a jedynie fakt, że Sąd Rejonowy nie odebrał od niej oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, gdyż uznał je za zgłoszone po upływie terminu określonego w art. 1015 § 1 k.c.Powyższe postanowienie zaskarżyła zażaleniem wnioskodawczyni wnosząc o jego uchylenie i wskazując, że w swojej apelacji nie wnosiła o zmianę postanowienia Sądu pierwszej instancji przez dodanie wzmianki o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, ale o odebranie oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czego nie dokonał Sąd Rejonowy błędnie przyjmując, że doszło do upływu terminu określonego w art. 1015 § 1 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem sześciomiesięczny termin na złożenie wniosku o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest zachowany, jeśli wniosek w tym przedmiocie zostanie zgłoszony w ramach sprawy o stwierdzenie nabycia spadku (art. 640 § 2 k.p.c.) przed jego upływem, nawet jeśli odebranie oświadczenia miałoby nastąpić po jego upływie (por. m.in. postanowienia SN z: 20 lutego 1963 r., I CR 109/63, OSNC 1964, nr 3, poz. 51, z 15 października 2015 r., II CZ 71/15, LEX nr 1823320).
Stanowisko takie podzielił wyraźnie Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zaskakujący jest więc fakt, że uznał, iż apelacja wnioskodawczyni powinna podlegać odrzuceniu, mimo że sąd pierwszej instancji błędnie odmówił odebrania od niej oświadczenia w przedmiocie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Jeśli Sąd Okręgowy nie zgadzał się z tym stanowiskiem powinien umożliwić wnioskodawczyni złożenie tego oświadczenia w ramach postępowania apelacyjnego. Nie zmienia tego stanowiska utrwalony już w orzecznictwie pogląd, że apelacja nie przysługuje od braku wzmianki w orzeczeniu o stwierdzeniu nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza (por. uchwała SN z 13 października 2010 r., III CZP 64/10, OSNC 2011, nr 3, poz. 26).
Jak wynika z uzasadnienia zażalenia skarżąca takiej wzmianki w orzeczeniu nie żądała, a jedynie odebrania od niej stosownego oświadczenia przed sądem. Odrzucenie skargi przez Sąd Okręgowy musi być uznane za naruszające prawa skarżącej, gdyż pozbawiono jej w tym przypadku jedynego sposobu na skuteczne złożenie oświadczenia. Sąd w zaskarżonym orzeczeniu wskazuje, że skarżąca może złożyć to oświadczenie w innym terminie, ale nie ma to pokrycia w rzeczywistości, skoro bezsporne jest, iż termin określony w art. 1015 § 1 k.c. już upłynął.
Wnioskodawczyni może więc oświadczenie to złożyć jedynie w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku (art. 640 § 2 k.p.c.), gdyż nadal jej wniosek w tym przedmiocie pozostaje nierozpoznany. Wnioskodawczyni wciąż może złożyć każde z oświadczeń dopuszczalnych prawem (art. 1015 § 1 k.c.), nie wyłączając oświadczenia o nabyciu spadku wprost lub o odrzuceniu spadku. Oznacza to, że w razie skorzystania z tej ostatniej możliwości, doszłoby do zmiany porządku dziedziczenia. Jak podnosi się w orzecznictwie, do czasu złożenia tych oświadczeń lub upływu terminu do ich złożenia, nabycie spadku - chociaż ex lege - nie jest ostateczne - art. 1026 k.c. (por. wyrok SN z 29 kwietnia 2011 r., I CSK 439/10).
Konieczne jest więc umożliwienie złożenia wnioskodawczyni stosownego oświadczenia, gdyż może to rzutować na treść merytorycznego orzeczenia. W razie zatem złożenia do sądu spadku wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i zamieszczenia w nim woli złożenia oświadczenia o przyjęciu tego spadku (art. 640 § 2 k.p.c.) rozstrzygnięcie o kręgu spadkobierców ustawowych i ich udziałach powinno być poprzedzone odebraniem takiego oświadczenia (por. post. SN z 15 października 2015 r., II CZ 71/15). Odrzucenie apelacji w tych okolicznościach musiało być uznane za przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). kc jw