Supreme Court allows appeal costs for disabled plaintiff due to severe financial hardship and violation of social justice principles.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the appellate court's decision to partially charge the plaintiff with appeal costs. The plaintiff, a disabled veteran receiving a low pension, argued that the cost burden violated social justice principles under Article 102 of the Civil Procedure Code. The court agreed, ruling that the plaintiff's difficult life situation justified waiving the costs entirely.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 102 k.p.c.; Art. 394 § 1 pkt. 2 i § 3, w zw. z art. 398 § 16 k.p.c.: The court may exempt a losing party from costs if the outcome is obviously unjust due to the party's severe financial hardship, violating social justice principles.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 126/12
POSTANOWIENIE
Dnia 13 grudnia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Wojciech Katner
SSN Anna Kozłowska
w sprawie z powództwa A. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 13 grudnia 2012 r.,
zażalenia powódki
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie czwartym wyroku
Sądu Apelacyjnego
z dnia 11 stycznia 2012 r.,
1) uchyla zaskarżone postanowienie i nie obciąża powódki
kosztami postępowania apelacyjnego;
2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na rzecz
A. K. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów
postępowania
zażaleniowego
przed
Sądem
Najwyższym,
związanych z udziałem w tym postępowaniu pełnomocnika z
urzędu powódki - adw. Z. D.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012r. Sąd Apelacyjny między innymi oddalił
apelację powódki A. K. od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego
powództwo przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddziałowi w B. i
Skarbowi Państwa- Sądowi Okręgowemu o odszkodowanie w kwocie 350 000 zł
oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanych kwoty po 1000 zł. na rzecz każdego
z nich, tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
W zażaleniu na zawarte w powyższym wyroku postanowienie o kosztach
postępowania apelacyjnego pełnomocnik powódki wnosił o jego uchylenie i nie
obciążenie powódki tymi kosztami na podstawie art. 102 k.p.c. oraz zasądzenie
na jego rzecz od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej powódce
z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd
może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów postępowania albo
nie obciążać jej w ogóle kosztami. Ocena w tym przedmiocie jest wprawdzie
suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym Sądu orzekającego, jednak może być
poddana weryfikacji instancyjnej, jeżeli w wyniku niezastosowania art. 102 k.p.c.
doszło do wydania w tym przedmiocie orzeczenia oczywiście niesprawiedliwego,
naruszającego zasady współżycia społecznego i zasady słuszności (porównaj
między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r. I CZ
110/07, z dnia 4 marca 2011 r. I CZ 13/11 i z dnia 3 grudnia 2010r. I CZ 120/10,
niepubl.).
Sąd Apelacyjny obciążając powódkę częścią kosztów postępowania
apelacyjnego w niedostatecznym stopniu uwzględnił jej trudną sytuację życiową
wynikającą z wieku, złego stanu zdrowia oraz niskich dochodów ograniczających
się do renty ZUS w wysokości 2 683,44 zł. miesięcznie,
przyznanej z tytułu
inwalidztwa wojennego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r.
o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych
i okresu powojennego (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm.).
Sytuacja ta uzasadniała zastosowanie art. 102 k.p.c. i odstąpienie w całości
od obciążenia powódki kosztami postępowania apelacyjnego. Podobne stanowisko
zajął także Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 października 2012 r. IV CSK
353/12 w odniesieniu do kosztów postępowania kasacyjnego, nie obciążając
powódki kosztami tego postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. w związku
z odmową przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej powódki.
Uznać zatem należy, że obciążenie powódki kosztami postępowania
apelacyjnego, w sposób oczywisty naruszało zasady współżycia społecznego.
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art.
394 § 1 pkt.2 i § 3, w zw. z art. 39816 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie
i nie obciążył powódki kosztami tego postępowania.
Na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1, w zw. z art. 391 § 1, art. 397 § 3
i art. 39821 k.p.c. zasądzono na rzecz powódki, która wygrała sprawę
w postępowaniu zażaleniowym, zwrot kosztów tego postępowania od strony
pozwanej. W takiej sytuacji nie ma zastosowania przepis § 19 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) o ponoszeniu tych
kosztów przez Skarb Państwa, natomiast zgodnie z art. 122 k.p.c. adwokat
ustanowiony z urzędu może ściągnąć sumę należną mu tytułem wynagrodzenia
i zwrotu wydatków z kosztów zasądzonych na rzecz strony od przeciwnika.