Supreme Court dismisses appeal on litigation costs, ruling financial hardship does not exempt a losing party from full costs.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's appeal regarding the award of appellate litigation costs against the defendant. The plaintiff argued that her financial situation and family circumstances justified waiving the costs under Article 102 of the Code of Civil Procedure. The court held that while financial status may affect appeal fees, a party who loses the main case must bear the full costs of the proceedings.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 102 k.p.c.; Art. 391 § 1 k.p.c.: The court's assessment of whether a case is 'particularly justified' for exempting a losing party from costs is sovereign and requires a holistic review of facts, where financial hardship alone does not override the obligation to pay costs for a lost case.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 118/11
POSTANOWIENIE
Dnia 19 stycznia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Zbigniew Kwaśniewski
SSN Grzegorz Misiurek
w sprawie z powództwa K. P.
przeciwko S. J.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 19 stycznia 2012 r.,
zażalenia powódki
na postanowienie zawarte w punkcie drugim wyroku
Sądu Okręgowego
z dnia 29 czerwca 2011 r.,
oddala zażalenie i zasądza od powódki na rzecz pozwanej
kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów
postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2011 r., Sąd Okręgowy w pkt I. oddalił apelację
powódki K. P. od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 22 lutego 2011 r., oddalającego
powództwo przeciwko pozwanej S. J. o zapłatę kwoty 24.100 zł wraz z bliżej
określonymi odsetkami, a w pkt II. zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę
1.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Jako podstawę
rozstrzygnięcia o kosztach Sąd Okręgowy przyjął art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1
k.p.c.
Powódka wniosła zażalenie na zawarte w tym wyroku postanowienie
dotyczące kosztów postępowania odwoławczego, w którym zarzuciła naruszenie
art. 102 k.p.c. polegające na jego bezzasadnym niezastosowaniu w sytuacji, gdy
w świetle zgromadzonego materiału dowodowego oraz prawidłowej oceny jej
sytuacji finansowej i rodzinnej uzasadnione było nieobciążanie jej kosztami
postępowania apelacyjnego. Podniosła, że wytoczyła powództwo w uzasadnionym
przekonaniu, iż jej roszczenie zasługuje na ochronę prawną i pomimo negatywnego
rozstrzygnięcia poszukiwała ochrony prawnej przed sądem drugiej instancji.
Z uwagi na obciążenie jej kosztami procesu za pierwszą instancję w wysokości
4.400 zł, obciążenie jej również kosztami postępowania apelacyjnego w kwocie
1.200 zł uznać należy za nadmierne, biorąc pod uwagę dane wynikające
ze złożonego przez nią oświadczenia majątkowego. Powódka wniosła o uchylenie
zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w powyższym zakresie Sądowi
Okręgowemu,
ewentualnie
o
jego
zmianę
i
nieobciążanie
jej
kosztami
postępowania apelacyjnego, oraz o zasądzenie na jej rzecz od pozwanej kosztów
postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na zażalenie pozwana wniosła o jego oddalenie i zasądzenie
od powódki kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 102 k.p.c., który na
podstawie art. 391 § 1 k.p.c. znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu
apelacyjnym i modyfikuje wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. regułę odpowiedzialności
za koszty procesu stosownie do wyniku sprawy, w wypadkach szczególnie
uzasadnionych, sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów
albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest
suwerennym uprawnieniem sądu orzekającego i od oceny tego sądu zależy
przesądzenie, że taki szczególnie uzasadniony wypadek nastąpił w rozpoznawanej
sprawie oraz usprawiedliwia odstąpienie od obowiązku ponoszenia kosztów
procesu. Zakwalifikowanie przypadku jako "szczególnie uzasadnionego" wymaga
rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Ingerencja w to
uprawnienie, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia
o kosztach procesu, następuje jedynie w sytuacji stwierdzenia, że dokonana ocena
jest dowolna, oczywiście pozbawiona uzasadnionych podstaw (tak Sąd Najwyższy
m.in. w postanowieniach z dnia 19 października 2011, II CZ 68/11, nie publ.; z dnia
1 grudnia 2010, I CZ 142/10, nie publ z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07,
nie publ. oraz.). W ocenie Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie sytuacja taka
nie występuje. Sytuacja majątkowa powódki nie stanowi okoliczności wyłącznie
decydującej
o
zwolnieniu
jej
od
kosztów
procesu
w pełnym
zakresie.
O ile uzasadniać mogła zwolnienie powódki od opłaty od apelacji (postanowienie
k. 259), co łączy się z zagwarantowaniem jej konstytucyjnego prawa do sądu,
to w przypadku kontynuowania przegranego w pierwszej instancji procesu powinna
ona liczyć się z obowiązkiem pokrycia kosztów obrony strony przeciwnej.
Ten słuszny
pogląd
prezentowany
był
wielokrotnie
w orzecznictwie
Sądu
Najwyższego (tak m.in. w postanowieniach: z dnia 25 sierpnia 2011 r., II CZ 51/11,
nie publ.; z dnia 13 lipca 2011 r., III CZ 32/11, nie publ.; z dnia 8 lipca 2011 r.,
IV CZ 23/11, nie publ.).
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14 k.p.c. w zw. z art.
3941 § 3 k.p.c., postanowił jak w sentencji, o kosztach postępowania kasacyjnego
orzekając w myśl art. 98 § 1 i § 3 w zw. z art. 99, art. 391 § 1, art. 398 21 i art. 3941
§ 3 k.p.c. oraz § 12 ust. 2 pkt 2 i § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych...
(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).