Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 117/11 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal decision on costs, remanding case to reconsider fairness under Art. 102 CPC.

Numero d'incarto IV CZ 117/11
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's decision awarding the appellant process costs, remanding the case for a new ruling. The appellant had withdrawn a lawsuit against a company member after successfully executing a claim against the company, arguing this made cost allocation unfair. The court held that the lower court erred by applying the general rule of liability for the losing party without considering the specific circumstances of the withdrawal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 203 § 2 zd. 2 k.p.c.; Art. 102 k.p.c.: While the losing party is generally liable for costs, the Supreme Court may apply the principle of justice under Art. 102 k.p.c. to exempt them if the cost award would be manifestly unjust given the specific circumstances.

Parole chiave

Generato dall'IA
principle of justice costs of proceedings withdrawal of claim liability for costs manifestly unjust art. 102 k.p.c. remand for reconsideration

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 203 § 2 zd. 2 k.p.c.
w art. 203 § 3 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. złożył stosowny wniosek.
Art. 102 k.p.c.
Zatem przepis art. 102 k.p.c.
Art. 386 § 3 k.p.c.
Art. 299 k.s.h.
wystąpiła przeciwko członkowi zarządu spółki z powództwem na podstawie art. 299
Art. 203 § 3 k.p.c.
w art. 203 § 3 k.p.c. w związku z art.
Art. 391 § 1 k.p.c.
w związku z art. 391 § 1 k.p.c. złożył stosowny wniosek.
Art. 98 § 1 k.p.c.
Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest
Art. 100 k.p.c.
tyle że art. 100 k.p.c. nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.
Art. 398 § 15 § 1 k.p.c.
Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 398 15 § 1 k.p.c.
Art. 394 § 1 § 3 k.p.c.
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2011 r., II CZ 203/10
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2011 r., IV CZ 111/10
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 117/11

POSTANOWIENIE

Dnia 12 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)

SSN Wojciech Katner

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Centrali Zaopatrzenia Medycznego "Z." Spółki z o.o.

przeciwko J. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 stycznia 2012 r.,

zażalenia pozwanego

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 21 czerwca 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 19 lipca 2010 r. uchylił wyrok Sądu

Okręgowego w B. z dnia 3 listopada 2009 r. i wyrok zaoczny tego Sądu z dnia 25

sierpnia 2009 r. i postępowanie w sprawie umorzył oraz zasądził od powódki na

rzecz pozwanego kwotę 13 361 zł tytułem zwrotu kosztów procesu poniesionych w

obu instancjach. Podkreślił, że umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art.

386 § 3 k.p.c. wobec cofnięcia przez powódkę pozwu w sprawie wytoczonej

przeciwko pozwanemu jako członkowi zarządu spółki z o.o. „X”. Uznał, że powódka

wystąpiła przeciwko członkowi zarządu spółki z powództwem na podstawie art. 299

k.s.h. bez dokładnego rozeznania stanu majątkowego spółki, ponosząc w ten

sposób ryzyko, że powództwo takie może okazać się bezzasadne wobec braku

spełnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji wobec spółki. Uzasadniało to

obciążenie powódki kosztami procesu, ponieważ pozwany w terminie wskazanym

w art. 203 § 3 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. złożył stosowny wniosek.

Powódka zaskarżyła to postanowienie w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach

procesu za obie instancje.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 10 lutego 2011 r., uchylił zaskarżone

postanowienie i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Podkreślił, że Sąd Apelacyjny przedwcześnie przesądził, iż podane przez powódkę

okoliczności nie uzasadniały odstępstwa od zasady przewidzianej w art. 203 § 2 zd.

drugie k.p.c. Tymczasem wystąpienie z powództwem w niniejszej sprawie nastąpiło

w dniu 22 maja 2009 r., a więc po ponad dwóch miesiącach od wydanego przez

komornika postanowienia z dnia 5 marca 2009 r. o umorzeniu prowadzonego

przeciwko spółce postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności

egzekucji. Takie orzeczenie organu egzekucyjnego uprawniało powódkę do oceny,

że egzekucja prowadzona przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, zatem

została spełniona przesłanka do wystąpienia z powództwem na podstawie art. 299

§ 1 k.s.h. Okoliczność, że później powódka uzyskała zaspokojenie w ponownie

wszczętym przeciwko spółce postępowaniu egzekucyjnym, wymaga zbadania

przesłanek, które spowodowały wszczęcie i pomyślne dla wierzyciela zakończenie

tego

drugiego

postępowania egzekucyjnego

oraz

możliwości

oceny

ich

występowania, przy dołożeniu wymaganej od powódki staranności, już w dacie

wytaczania niniejszego powództwa.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r. zasądził od

pozwanego na rzecz powódki 13 490 zł tytułem zwrotu kosztów procesu

poniesionych w obu instancjach oraz zasądził od pozwanego na rzecz powódki

1 344 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego. Uznał, że istniała

wyjątkowa sytuacja umożliwiająca obciążenie kosztami procesu pozwanego (art. 98

§ 1 k.p.c.), bowiem powódka wykazała, że wystąpienie z pozwem było niezbędne

do celowego dochodzenia przez niego swych praw. Powódka wytoczyła

powództwo, mając dostateczne podstawy do przyjęcia, że stan majątkowy spółki

z o.o. „X.” uzasadnia istnienie przesłanki, że egzekucja przeciwko niej okazała się

bezskuteczna. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie można zarzucić powódce

jakichkolwiek zaniedbań i uznać należy, że miała ona wystarczające podstawy do

twierdzenia, iż zasadne było wytoczenie powództwa przewidzianego w art. 299

k.s.h. Gdyby bowiem nie doszło do wytoczenia powództwa, powódka nie miałaby

informacji o faktycznej sytuacji majątkowej spółki z o.o. „X”.

Pozwany wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 21

czerwca 2011 r., zarzucając naruszenie art. 98 § 1, art. 100, art. 102 i art. 203 § 2.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest

zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia

praw i celowej obrony (koszty procesu). Przepis ten ustanawia zasady

odpowiedzialności

za

wynik procesu

oraz orzekania

o

zwrocie

kosztów

niezbędnych i celowych. Za przegrywającego uznaje się powoda, którego żądanie

nie zostało uwzględnione, albo pozwanego, którego obrona okazała się

nieskuteczna. Zasada odpowiedzialności za wynik procesu została dodatkowo

podkreślona w art. 203 § 2 zdanie 2 k.p.c., który wyraźnie przyznaje pozwanemu

zwrot kosztów procesu w razie cofnięcia pozwu (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 16 lutego 2011 r., II CZ 203/10, niepubl.). Jednakże Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 lutego 2011 r., IV CZ 111/10, którym Sąd

Apelacyjny był związany, przyjął, iż cofnięcie pozwu może wyjątkowo nie obciążać

powoda kosztami postępowania żądanymi przez pozwanego (art. 203 § 2 zd.

drugie k.p.c.), jeżeli powód wykaże, że wystąpienie z powództwem było niezbędne

do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony, z uwzględnieniem okoliczności

istniejących w dacie wytoczenia pozwu. Sąd Apelacyjny uznał, że taka sytuacja

wystąpiła w niniejszej sprawie, z czym trudno zresztą polemizować, i obciążył

pozwanego kosztami postępowania. Takie rozstrzygnięcie jednak w oczywisty

sposób narusza zasady słuszności. Cofnięcie pozwu było bowiem skutkiem

zaspokojenia powoda w trakcie postępowania, ale nie przez pozwanego, lecz przez

osobę trzecią (spółkę z o.o.). Optymalnym rozwiązaniem w tej sytuacji byłoby,

co podkreśla pozwany w zażaleniu, wzajemne zniesienie kosztów postępowania,

tyle że art. 100 k.p.c. nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Trafne

jest natomiast odwołanie się do reguły słusznościowej, zamieszczonej w art. 102

k.p.c. Jak bowiem przyjął Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego wyżej

postanowienia z dnia 16 lutego 2011 r., II CZ 203/10, przepis ten wyraża zasadę

słuszności

w

orzekaniu

o

kosztach,

stanowiąc

wyjątek

od

zasady

odpowiedzialności za wynik procesu. Nie konkretyzuje on pojęcia wypadków

szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu

całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (por. m.in. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, niepubl.). Podstawę do jego

zastosowania stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym,

że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na

rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe. Stanowią je zarówno fakty

związane z samym procesem, jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej,

stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane przede wszystkim

z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Zatem przepis art. 102 k.p.c.

powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy

obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco

niezgodne z zasadami słuszności.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Apelacyjny powinien zatem

rozważyć nieobciążenie pozwanego kosztami postępowania na podstawie art. 102

k.p.c.

Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 398 15 § 1 k.p.c.

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).

jw