Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 110/16 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal against Second Instance Court's remand due to failure to ascertain possession facts for easement acquisition. The court ruled that the lower court must first establish factual prerequisites for possession before applying the statute of limitations. The decision upholds the principle that missing factual findings require a new trial rather than an appeal ruling. The court emphasized the two-instance trial system and the necessity of factual basis for legal assessment. The appeal was rejected because the lower court correctly identified the need for further fact-finding. This case clarifies the procedural requirements for easement acquisition by prescription. The ruling ensures proper application of the Civil Code regarding possession and time limits. The decision reinforces the importance of factual completeness in civil litigation. The court's reasoning aligns with established case law on procedural errors. The outcome prevents premature dismissal of claims lacking factual foundation. The judgment maintains the balance between efficiency and thoroughness in civil proceedings.

Numero d'incarto IV CZ 110/16
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appeal against the Second Instance Court's decision to remand the case for a new trial. The lower court found that the first-instance court failed to ascertain essential facts regarding who possessed the land and the legal basis for succession before applying the statute of limitations for easement acquisition. The Supreme Court agreed that without these factual findings, the legal assessment of possession under the Civil Code was impossible, necessitating a new trial rather than an appeal judgment. Consequently, the appeal was rejected to uphold the two-instance trial system and ensure proper fact-finding before applying substantive law.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 386 § 4 k.p.c.; Art. 336 k.c.: When a first-instance court fails to ascertain the factual prerequisites for possession, such as the identity of the possessor and the legal basis for succession, the second-instance court must remand the case for a new trial rather than rule on the appeal, as this constitutes a failure to recognize the essence of the case.

Parole chiave

Generato dall'IA
acquisition of easement statute of limitations possession requirements failure to ascertain facts two-instance trial system remand for retrial Civil Code provisions

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 386 § 4 k.p.c.
w G., na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w R.
art. 336 k.c.
Brak tych ustaleń nie pozwalał na rozważenie - co było w sprawie niezbędne - czy zaistniały obie przesłanki z art. 336 k.c. składające się na pojęcie posiadania.
art. 394 § 11 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przedmiotem oceny Sądu Najwyższego rozpoznającego zażalenie wniesione na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c.
art. 398 § 14 k.p.c.
386 § 4 k.p.c.Z tych przyczyn zażalenie podlegało oddaleniu (art. 39814 w zw.
art. 176 Konstytucji
Skorzystanie w takiej sytuacji przez sąd drugiej instancji z możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego naruszałoby zagwarantowaną w art. 176 Konstytucji zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego (zob.
art. 386 § 4 k.p.c
w G., na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w R.
art. 336 k.c
Brak tych ustaleń nie pozwalał na rozważenie - co było w sprawie niezbędne - czy zaistniały obie przesłanki z art. 336 k.c.
art. 328 § 2 k.p.c
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia sporządzonego z naruszeniem art. 328 § 2 k.p.c.
art. 3941 § 11 k.p.c
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przedmiotem oceny Sądu Najwyższego rozpoznającego zażalenie wniesione na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c.
art. 3941 § 3 k.p.c
z art. 3941 § 3 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie z dnia 7 października 2015 r., I CZ 68/15
in postanowienie z dnia 7 października 2015 r., I CZ 68/15, nie publ., z dnia 25 kwietnia 2014 r., II CZ 117/13, nie publ.
postanowienie z dnia 25 kwietnia 2014 r., II CZ 117/13
postanowienie z dnia 13 listopada 2014 r., V CZ 73/14
postanowienie z dnia 5 grudnia 2012 r., I CZ 168/12
uchwała 7 sędziów SN z 8 kwietnia 2014 r., III CZP 87/13
III CZP 87/13
Performing statutory rights under expropriation law does not lead to acquiring easements by prescription.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 110/16 POSTANOWIENIE Dnia 9 lutego 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)‎SSN Marian Kocon‎SSN Iwona Koper (sprawozdawca) w sprawie z wniosku E. Spółki Akcyjnej w G.‎przy uczestnictwie […]‎o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 lutego 2017 r.,‎zażalenia uczestników postępowania J. K. i T. K. na postanowienie Sądu Okręgowego w W.‎z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt I Ca …/16, oddala zażalenie pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w W., na skutek apelacji wnioskodawcy E. S,A. w G., na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia 30 września 2015 r., oddalające wniosek o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowych o treści odpowiadającej służebności przesyłu i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Stwierdził, że z ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego nie wynika, kto wzniósł urządzenia przesyłowe na nieruchomości będącej obecnie własnością uczestników postępowania, a przede wszystkim jakie podmioty władały faktycznie nieruchomościami do dnia 31 stycznia 1989 r., jak i po tej dacie.

W odniesieniu do tej drugiej sytuacji nie zostały dokonane jakiekolwiek ustalenia faktyczne dotyczących poprzedników prawnych wnioskodawcy i podstaw prawnych tego następstwa. Brak tych ustaleń nie pozwalał na rozważenie - co było w sprawie niezbędne - czy zaistniały obie przesłanki z art. 336 k.c. składające się na pojęcie posiadania. Przy przyjęciu złej wiary, w stosunku do służebności posiadanej od 21 marca 1961 r. termin zasiedzenia służebności upłynął 1 stycznia 1985 r., a osobą nabywającą to ograniczone prawo rzeczowe byłby Skarb Państwa.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia sporządzonego z naruszeniem art. 328 § 2 k.p.c. nie wynika jednak dlaczego wniosek w tej części miałby podlegać oddaleniu. Ze stwierdzonym uchybieniem wiąże się kwestia nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd Rejonowy, do którego dochodzi również w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji dokonał oceny prawnej roszczenia bez oparcia jej o właściwie ustaloną podstawę faktyczną. Sąd Okręgowy wskazał, że w sprawie zachodzi potrzeba dokonania po raz pierwszy niezbędnych dla jej rozstrzygnięcia wskazanych ustaleń faktycznych.

W sprawach o stwierdzenie nabycia służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu przez zasiedzenie przesłanki zasiedzenia stanowią posiadanie i upływ czasu, co nakłada na sąd obowiązek zbadania wszystkich elementów składających się na posiadanie, w tym doliczenia posiadania poprzednika. W ocenie Sądu Okręgowego, brak koniecznych ustaleń w tym zakresie skutkować musiał uchyleniem postanowienia Sądu Rejonowego z powodu nierozpoznania istoty sprawy i przekazaniem jej temu Sądowi, który rozpoznając ją ponownie dokona ustaleń faktycznych umożliwiających prawidłowe rozstrzygniecie.

W toku dalszego procedowania będzie związany poglądem Sądu Okręgowego o dopuszczalności nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu wynikającej m.in. z linii orzeczniczej prezentowanej przez uchwałę 7 sędziów SN z 8 kwietnia 2014 r., III CZP 87/13 (OSNC 2014, nr 7-8, poz. 68).W zażaleniu uczestnicy postępowania wnieśli o uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do rozpoznania temu Sądowi oraz zasądzeniem kosztów postępowania zażaleniowego. Zarzucili naruszenie art. 386 § 1, 4 i 6 k.p.c. podnosząc, że zarówno rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego jak i jego motywacja naruszają konstrukcję postępowania apelacyjnego i funkcję apelacji.

Stwierdzona niekompletność ustaleń Sądu Rejonowego nie mogła przesądzać o konieczności uchylenia jego postanowienia, sąd drugiej instancji ma bowiem w pierwszej kolejności obowiązek wyeliminowania wadliwości związanych z podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia, a następnie naprawienia dostrzeżonego naruszenia prawa materialnego przez sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przedmiotem oceny Sądu Najwyższego rozpoznającego zażalenie wniesione na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. jest prawidłowość zakwalifikowania przez sąd drugiej instancji sytuacji procesowej występującej w rozpoznawanej sprawie, jako odpowiadającej podstawie wydania orzeczenia kasatoryjnego określonej w art. 386 § 4 k.p.c. Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, błędnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna unicestwiająca roszczenie albo przesłanka wykluczająca jego skuteczne dochodzenie.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi także wówczas, gdy sąd pierwszej instancji dokonał oceny prawnej roszczenia bez oparcia jej o właściwie ustaloną podstawę faktyczną i w sprawie w związku z tym zachodzi potrzeba poczynienia po raz pierwszy niezbędnych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych. Skorzystanie w takiej sytuacji przez sąd drugiej instancji z możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego naruszałoby zagwarantowaną w art. 176 Konstytucji zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego (zob. m. in postanowienie z dnia 7 października 2015 r., I CZ 68/15, nie publ., z dnia 25 kwietnia 2014 r., II CZ 117/13, nie publ. z dnia 13 listopada 2014 r., V CZ 73/14, nie publ., z dnia 5 grudnia 2012 r., I CZ 168/12, OSNC 2013, nr 5, poz. 68).Sytuacja taka, zaistniała w przedmiotowej sprawie, co uzasadniało uchylenie przez Sąd Okręgowy zaskarżonego apelacją postanowienia z powodu nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, stosownie do art. 386 § 4 k.p.c.Z tych przyczyn zażalenie podlegało oddaleniu (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). jw kc