Supreme Court dismisses appeal on appeal costs in non-procedural property division case.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court partially overturned the lower court's decision regarding litigation costs in a property division case. The applicant successfully challenged the application of the standard procedural cost rules because the case was heard under non-procedural proceedings. Consequently, the court ruled that the specific provisions governing non-procedural proceedings must be applied instead of the general procedural cost statutes.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 98 k.p.c.; Art. 520 k.p.c.: In non-procedural proceedings, the rules for cost allocation are governed by Art. 520 k.p.c., not Art. 98 k.p.c., which applies only to procedural matters.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 102/12
POSTANOWIENIE
Dnia 25 października 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Grzegorz Misiurek
SSA Władysław Pawlak
w sprawie z wniosku M. Ż.
przy uczestnictwie A. Ż.
o podział majątku wspólnego,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 25 października 2012 r.,
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie o kosztach procesu
zawarte w punktach trzecim i czwartym postanowienia
Sądu Okręgowego w L.
z dnia 21 marca 2012 r.,
1)
uchyla postanowienie zawarte w punkcie III (trzecim)
postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 21 marca
2012 r. i w tym zakresie przekazuje sprawę temu Sądowi do
ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach
postępowania zażaleniowego;
2)
odrzuca zażalenie w pozostałej części.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w sprawie o podział
majątku na skutek apelacji uczestniczki postępowania A. Ż.:
-
zmienił częściowo zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 4
października 2011 r. w punkcie III, w części obejmującej rozstrzygnięcie o
terminach zasądzonej od A. Ż. na rzecz wnioskodawcy M. Ż. i płatności
rozłożonej na raty kwoty 21.500 zł z tytułu dopłaty w ten sposób, że określił
płatność pierwszej raty w wysokości 11.500 zł w terminie 6 miesięcy od dnia
uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami na wypadek
uchybienia terminowi płatności, zaś drugiej raty w wysokości 10.000 zł
w terminie do 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z
ustawowymi odsetkami na wypadek uchybienia terminowi płatności (pkt I);
-
oddalił apelację w pozostałej części (pkt II);
-
zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki postępowania kwotę 1.800
zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt III);
-
nakazał ściągnąć od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa – Sądu
Rejonowego kwotę 400 zł tytułem części opłaty od apelacji, od uiszczenia
której A. Ż. była zwolniona (pkt IV);
-
sprostował oczywistą omyłkę w sentencji postanowienia Sądu Rejonowego z
dnia 4 października 2011 r. (pkt V).
Podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego
stanowił art. 98 k.p.c. w zw. z § 6a ust. 1 pkt 10 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa
kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego udzielonego z urzędu.
Na zasądzone od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki postępowania koszty
składały się: kwota 600 zł uiszczona tytułem opłaty od apelacji oraz kwota 1.200 zł
stanowiąca wynagrodzenie z tytułu zastępstwa procesowego. Nieuiszczoną opłatą
od apelacji obciążono wnioskodawcę na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej: u.k.s.c.)
Na postanowienie Sądu Okręgowego dotyczące kosztów postępowania,
zawarte w punktach III i IV, zażalenie wniósł wnioskodawca. Zarzucając naruszenie
art. 98 i art. 520 § 1 k.p.c. oraz art. 113 ust. 1 u.k.s.c., wniósł o zmianę
postanowienia: w punkcie III poprzez orzeczenie, że każdy z uczestników ponosi
koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie oraz w punkcie IV
poprzez orzeczenie o przejęciu na rachunek Skarbu Państwa kwoty 400 zł tytułem
części opłaty od apelacji, od uiszczenia której A. Ż. była zwolniona.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie IV zaskarżonego
postanowienia podlegało odrzuceniu na podstawie art. 373 w zw. z art. 3941 § 3
i art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c. jako niedopuszczalne. Przedmiotem zaskarżenia,
w tym zakresie, było bowiem orzeczenie, którym obciążono wnioskodawcę częścią
nieuiszczonych przez uczestniczkę postępowania kosztów sądowych. Według
ugruntowanego stanowiska Sądu Najwyższego, rozstrzygnięcie o obowiązku
poniesienia przez stronę nieuiszczonych kosztów sądowych, nie mieści się
w formule rozstrzygnięcia o kosztach procesu, o którym mowa w art. 98 § 1 w zw.
z art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c., a w konsekwencji nie przysługuje od tego rodzaju
rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji prawo wniesienia zażalenia do Sądu
Najwyższego. Koszty sądowe, gdy nie są składnikiem kosztów procesu, stanowią
w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia,
obok orzeczenia o kosztach procesu, gdyż nie stanowią wtedy przedmiotu
rozliczenia między stronami: zachowują charakter niezaspokojonej należności
przysługującej Skarbowi Państwa. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia
3 grudnia 2010 r., I CZ 115/10, OSNC-ZD 2011, nr B, poz. 46 oraz z dnia
14 kwietnia 2011 r., IV CZ 4/11, nie publ.).
W pozostałym zakresie (dotyczącym rozstrzygnięcia zawartego w punkcie
III zaskarżonego postanowienia) zażalenie było zasadne. Wskazany przez Sąd
Okręgowy art. 98 k.p.c. mógł mieć zastosowanie w sprawie, poprzez art. 13 § 2
k.p.c., jedynie posiłkowo dla określenia tzw. kosztów do celowego dochodzenia
praw lub celowej obrony, które podlegają rozliczeniu między stronami w orzeczeniu
kończącym postępowanie, nie mógł natomiast stanowić podstawy rozstrzygnięcia
o kosztach postępowania apelacyjnego. Ze względu bowiem na to, że sprawa
o podział
majątku
wspólnego
była
rozpoznana
w
trybie
postępowania
nieprocesowego podstawą rozstrzygnięcia o kosztach tego postępowania powinien
stanowić art. 520 k.p.c., który zawiera szczególne regulacje - w odniesieniu do
obowiązujących w trybie procesowym – dotyczące zasad rozliczeń kosztów tego
postępowania. Tylko ubocznie więc podnieść należy - abstrahując od odrębności
regulacji
dotyczącej
rozliczeń
kosztów
postępowania
nieprocesowego
–
że zastosowanie art. 98 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. było wadliwe także z tego
względu, iż apelacja uczestniczki postępowania nie została uwzględniona
w całości, lecz tylko w niewielkim zakresie, co w trybie postępowania procesowego
uzasadniałoby zastosowanie art. 100 w zw. art. 391 § 1 k.p.c. do rozliczenia
kosztów postępowania apelacyjnego. Z tych względów na podstawie art. 398 15
w zw. z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. uchylono zaskarżone orzeczenie. Rzeczą
Sądu
Okręgowego
rozpoznanej
sprawy,
będzie
którą
rozważenie,
przy
z
rozliczeń
zasad
uwzględnieniu
kosztów
okoliczności
postępowania
nieprocesowego, zawartych w art. 520 k.p.c., zastosować w sprawie. O kosztach
postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 108 § 2 w zw. z art. 3941
§ 3, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c.
jw