Supreme Court dismisses appeal on inheritance fee error, ruling amendment cases follow inheritance fee rules.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the applicant's appeal against a lower court's decision to reject her lawyer's appeal due to insufficient court fees. The applicant argued that the standard fee for inheritance cases should apply to appeals regarding changes to inheritance declarations, but the court held that such proceedings are legally classified as inheritance cases. Consequently, the specific higher fee for inheritance matters applied, and the lower court's application of the general appeal fee rule was correct.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 50 pkt 1 u.k.s.c.; Art. 18 ust. 2 u.k.s.c.: The fee for an appeal in a case concerning the acquisition of an inheritance is fixed at 100 PLN, and proceedings to change such a declaration are treated as inheritance cases, not as general appeals.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 10/10
POSTANOWIENIE
Dnia 11 marca 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marian Kocon (przewodniczący)
SSN Dariusz Dończyk
SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku J. S.
przy uczestnictwie H. Ż., E. H.- D., R. H., Ł. H., Z. Hu., A. S. i L. H.
o zmianę postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku wydanego w sprawie
I Ns (…),
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 11 marca 2010 r.,
zażalenia wnioskodawczyni
na postanowienie Sądu Okręgowego w G.
z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt III Ca (…),
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r. Sąd Okręgowy w G. odrzucił apelację
wnioskodawczyni J. S. od postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 października
2008 r., oddalającego wniosek o zmianę stwierdzenia nabycia spadku po H. H. zmarłej
dnia 2 sierpnia 1982 r., uznając, że apelacja wniesiona przez pełnomocnika będącego
adwokatem nie została należycie opłacona. Zgodnie bowiem z art. 50 pkt 1 ustawy z
dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz.
1398 ze zm. – dalej: „u.k.s.c.”), apelacja podlegała opłacie stałej w kwocie 100 zł,
natomiast pełnomocnik wnioskodawczyni uiścił opłatę w kwocie 50 zł. Według art. 130 2 §
3 k.p.c., sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty pismo wniesione przez
adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego środki odwoławcze lub środki
zaskarżenia (apelację, zażalenie, skargę kasacyjną, skargę o stwierdzenie niezgodności
z prawem prawomocnego orzeczenia, sprzeciw od wyroku zaocznego, zarzuty od
nakazu zapłaty, skargę na orzeczenie referendarza sądowego) podlegające opłacie w
wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości
przedmiotu zaskarżenia. Przytoczony przepis został wprawdzie uchylony z dniem 1 lipca
2009 r. przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks
postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 234, poz. 1571), jednak, zgodnie z art. 8 powołanej
ustawy, ma on zastosowanie do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w
życie. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 23 marca 2008 r.,
wobec czego art. 1302 § 3 k.p.c. miał w dalszym ciągu zastosowanie i powodował
konieczność odrzucenia apelacji.
W
zażaleniu
na
to
postanowienie
wnioskodawczyni
zarzuciła
Sądowi
Okręgowemu naruszenie art. 50 pkt 1 u.k.s.c. przez przyjęcie, że od apelacji w sprawie
o zmianę stwierdzenia nabycia spadku pobiera się opłatę w kwocie 100 zł, a nie 50 zł, i
art. 1302 § 3 k.p.c. przez przyjęcie tego przepisu za podstawę rozstrzygnięcia, mimo że
powodem jego uchylenia były uzasadnione wątpliwości co do zgodności z Konstytucją.
W konkluzji żaląca wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Żaląca zmierza do wykazania, że od wniesionej apelacji należało pobrać opłatę
stałą w kwocie 50 zł, gdyż – zgodnie z regułą wyrażoną w art. 18 ust. 2 u.k.s.c. –
przepisy przewidujące pobranie opłaty od wniosku wszczynającego postępowanie w
sprawie stosuje się również do apelacji, skargi kasacyjnej, skargi o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, interwencji głównej i skargi o
wznowienie postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem
takim jest art. 50 pkt 1 u.k.s.c., zgodnie z którym od apelacji w sprawie o stwierdzenie
nabycia spadku pobiera się opłatę stałą w kwocie 100 zł, jednak przepis ten nie podlega
wykładni rozszerzającej i dlatego nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do wywodów żalącej trzeba zauważyć, że zawierają one
wewnętrzną sprzeczność, z jednej strony bowiem żaląca przyjmuje, że od apelacji
należało pobrać opłatę stałą w kwocie 50 zł, czyli opłatę przewidzianą w art. 49 ust. 1
pkt 1 u.k.s.c. od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, z drugiej natomiast uważa, że
– stanowiąca wyjątek od reguły wyrażonej w art. 18 ust. 2 u.k.s.c. – opłata przewidziana
w art. 50 pkt 1 u.k.s.c. od apelacji w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku nie ma
zastosowania w sprawie o zmianę stwierdzenia nabycia spadku.
Trzeba przypomnieć, że Sąd Najwyższy już pod rządem rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w
sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 154, poz. 753 ze zm.) stał na stanowisku, że w sprawie o
zmianę stwierdzenia nabycia spadku pobiera się opłatę przewidzianą dla spraw o
stwierdzenie nabycia spadku. W sprawie o zmianę lub uchylenie stwierdzenia nabycia
spadku bowiem sąd spadku rozstrzygnąć ma o tym, kto i w jakiej części nabył spadek.
Jest to więc sprawa należąca do kategorii spraw o stwierdzenie nabycia spadku (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 maja 2000 r., III CZ 51/00, OSNC 2000, nr
11, poz. 204, z dnia 13 lutego 2004 r., II CZ 156/03, niepubl., z dnia 12 marca 2004 r., II
CZ 13/04, niepubl. i z dnia 9 marca 2005 r., II CZ 199/04, niepubl.). Stanowisko to oraz
argumentacja przytoczona dla jego uzasadnienia zachowują aktualność także na
gruncie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r.
Za pozbawione racji uznać trzeba również obszerne wywody żalącej zmierzające
do wykazania, że art. 1302 § 3 k.p.c. zawierał nadmiernie surową sankcję przez co
stanowił ograniczenie dostępu do sądu drugiej instancji i z tego względu został uchylony
jako niezgodny z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny kilkakrotnie rozstrzygał o
zgodności art. 1302 § 3 k.p.c. z art. 2, art. 32, art. 45, art. 77 i art. 78 Konstytucji.
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2008 r., SK 33/07, orzekł, że art. 130 2 § 3 k.p.c. w
zakresie, w jakim przewiduje, że sąd odrzuca nieopłaconą apelację wniesioną przez
adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, bez uprzedniego wezwania do
uiszczenia należnej opłaty, jest zgodny z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78
Konstytucji (Dz. U. Nr 207, poz. 1307). Identyczne stanowisko Trybunał Konstytucyjny
zajął następnie w wyrokach z dnia 28 maja 2009 r., P 87/08 (Dz. U. Nr 91, poz. 751) i z
dnia 14 września 2009 r., SK 47/07 (Dz. U. Nr 156, poz. 1239).
Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych
podstaw.