Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 99/05 Generato dall'IA

Supreme Court increases compensation for chronic liver disease by 50% due to insufficient individualized assessment of damages under Civil Code.

Numero d'incarto IV CSK 99/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland partially allowed the plaintiff's cassation appeal, increasing the awarded compensation from 100,000 to 150,000 zloty. The lower courts failed to sufficiently consider specific aggravating factors like the 70% health impairment and future cancer risks when calculating damages. Consequently, the Court ruled that the original sum was inadequate under the Civil Code because it did not reflect the severity of the plaintiff's specific condition.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 445 § 1 k.c.; Art. 398 § 16 k.p.c.: Compensation must be individually tailored to the specific circumstances of the victim; a failure to consider concrete factors such as the extent of health impairment and future prognosis constitutes a violation of the requirement for an appropriate sum.

Parole chiave

Generato dall'IA
compensation adequacy chronic liver disease individualized assessment health impairment Civil Code liability cassation appeal future prognosis

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 445 § 1 k.c.
Na podstawie art. 445 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub rozstroju
Art. 398 § 16 k.p.c.
Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 k.p.c.
art. 445 § 1 k.c
Na podstawie art. 445 § 1 k.c.
art. 445 k.c
prawa materialnego – art. 445 k.c., polegającego na jego błędnym zastosowaniu
art. 445 § 1 k.p.c
w rozumieniu art. 445 § 1 k.p.c., skarżąca zarzuciła Sądowi, że nie uwzględnił

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 99/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 kwietnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Gerard Bieniek

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie z powództwa H.D.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie […]

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 kwietnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 kwietnia 2005 r., sygn. akt [...],

I. uchyla zaskarżony wyrok oraz zmienia wyrok Sądu

Okręgowego w K. z dnia 30 września 2004 r., w punkcie 1.

w ten sposób, że zasądzoną nim kwotę 100 tysięcy zł

podwyższa do kwoty 150 000 (sto pięćdziesiąt tysięcy) zł

oraz w punkcie 4. w ten sposób, że znosi pomiędzy

stronami koszty postępowania za pierwszą instancję, a

poza tym apelację oddala;

II. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części;

III. zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 2000

(dwa

tysiące)

zł

tytułem

kosztów

postępowania

apelacyjnego i kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2005r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki

H.D. od wyroku Sądu Okręgowego w K., w części oddalającej powództwo co do

kwoty 80 tysięcy zł z dochodzonego przez nią zadośćuczynienia; Sąd pierwszej

instancji uwzględnił powództwo skierowane przeciwko Skarbowi Państwa –

Wojewodzie […], zasądzając na rzecz powódki kwotę 100 tysięcy zł tytułem

zadośćuczynienia oraz ustalając odpowiedzialność pozwanego na przyszłość „za

skutki jakie mogą wyniknąć z tytułu zakażenia powódki”.

Aprobując w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu pierwszej

instancji,

Sąd

Apelacyjny

oparł

wyrok

na

następujących

podstawach.

Pozwany ponosi odpowiedzialność za doznane przez, liczącą 53 lata, powódkę

przewlekłe zapalenie wątroby typu C; sukcesywna degeneracja tkanki wątrobowej

doprowadziła do pozapalnej marskości wątroby. Aktywność procesu zapalnego jest

duża i nie uległ on zahamowaniu pomimo podjętych działań leczniczych. Choroba

ma charakter przewlekły i postępujący, czyniąc nieodwracalne szkody w wątrobie

i całym organizmie powódki. Powódka obciążona jest ryzykiem nowotworu

wątroby, który statystycznie ujawnia się u około 5% osób zarażonych wirusem

HCV. Stały uszczerbek jej zdrowia wynosi 70%.

Powódka

musi

pozostawać

pod

opieką

specjalistycznej

przychodni

lekarskiej, poddawać się badaniom diagnostycznym, stosować leki przeciwbólowe

i odpowiednią dietę. Powódka doznaje wielu cierpień, skutkami choroby są między

innymi silne bóle jamy brzusznej, bóle i obrzęki stawów, zaburzenia w krzepnięciu

krwi i ogólne obniżenie sprawności organizmu. Ujawnienie się choroby stanowiło

dla powódki silny wstrząs psychiczny, obecnie towarzyszy jej lęk o zdrowie i życie.

Uwzględniając wymienione okoliczności Sąd pierwszej instancji uznał, że kwota

100 tysięcy zł jest adekwatna do doznanej przez powódkę krzywdy, a także do

stosunków majątkowych panujących w społeczeństwie.

Sąd Apelacyjny wskazał, że stanowiący podstawę roszczenia powódki art.

445 § 1 k.c. nie wymienia kryteriów decydujących o wysokości zadośćuczynienia;

jako kryteria przyjmowane w judykaturze i doktrynie, Sąd wskazał: rodzaj

naruszonego dobra, zakres i rodzaj rozstroju zdrowia, skutki, czasokres cierpień,

wiek pokrzywdzonego, intensywność ujemnych doznań fizycznych i psychicznych,

rokowania na przyszłość, stopień winy sprawcy. W ocenie Sądu Apelacyjnego, przy

ustalaniu wysokości zadośćuczynienia wszystkie te kryteria zostały rozważone,

i żadnej z przesłanek nie pominięto. Sąd Apelacyjny ocenił, że zadośćuczynienie

w kwocie 100 tysięcy zł jest stosunkowo wysokie i odpowiednie do rozmiaru

krzywdy powódki oraz realizuje cel kompensacyjny, mając znaczny walor

ekonomiczny.

Skargę kasacyjną od tego wyroku powódka oparła na podstawie naruszenia

prawa materialnego – art. 445 k.c., polegającego na jego błędnym zastosowaniu

„przez zasądzenie na rzecz powódki nieodpowiedniego zadośćuczynienia”.

Wskazując

na

wątpliwości,

jakie

wywołuje

pojęcie

„odpowiedniej

sumy”

w rozumieniu art. 445 § 1 k.p.c., skarżąca zarzuciła Sądowi, że nie uwzględnił

wszystkich okoliczności istotnych dla ustalenia odpowiedniego zadośćuczynienia;

do okoliczności tych skarżąca zaliczyła: dynamiczny rozwój choroby, ryzyko

krańcowej niewydolności wątroby i całego organizmu wskutek nowotworu,

oszpecenie, powodujące utrudnienia w życiu codziennym przewlekłe bóle stawów

i pleców oraz silne dolegliwości psychiczne, przejawiające się w apatii i depresji.

W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu ewentualnie o uchylenie

tego wyroku i zasądzenie dodatkowo na rzecz powódki z tytułu zadośćuczynienia

kwoty 80 tysięcy zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powódka pierwotnie wyodrębniała w ramach dochodzonej kwoty z tytułu

uszczerbku zdrowia i cierpień z nim związanych, pojęcia odszkodowania

i zadośćuczynienia, choć niewątpliwie chodziło o „składniki” doznanej krzywdy

stanowiącej podstawę roszczenia o zadośćuczynienie przewidzianego w art. 445

§ 1 k.c. Już jednolicie jako roszczenie o zadośćuczynienie określiła to roszczenie

powódka w apelacji, i tak też – prawidłowo – zostało przez Sąd Apelacyjny

potraktowane

żądanie

podwyższenia

zasądzonej

z

tego

tytułu

kwoty

o 80 tysięcy zł.

Na podstawie art. 445 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub rozstroju

zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem

zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Ze względu na niewymierność

krzywdy, określenie w konkretnym wypadku odpowiedniej sumy pozostawione

zostało sądowi. Sąd dysponuje w takim wypadku większym zakresem swobody,

niż przy ustalaniu szkody majątkowej i sumy potrzebnej do jej naprawienia. Nie

oznacza to jednak, by ocena sądu nie poddawała się weryfikacji pod kątem jej

zgodności z dyspozycją art. 445 § 1 k.c. Sąd Apelacyjny trafnie zaakcentował

kompensacyjny

charakter

zadośćuczynienia

oraz

prawidłowo

przywołał

wypracowane przez orzecznictwo i doktrynę ogólne kryteria istotne przy ustalaniu

„odpowiedniej” sumy zadośćuczynienia, takie jak rodzaj naruszonego dobra, zakres

i rodzaj rozstroju zdrowia, czas trwania cierpień, wiek pokrzywdzonego,

intensywność

ujemnych

doznań

fizycznych

i

psychicznych,

rokowania

na przyszłość, stopień winy sprawcy.

Te przytoczone przez Sąd przesłanki mają jednak tylko walor ogólny i mogą

być

powołane

w

uzasadnieniu

każdego

zadośćuczynienia. Rozstrzygające znaczenie

orzeczenia

w

przedmiocie

w danej sprawie mają natomiast

dopiero konkretne okoliczności, dotyczące osoby poszkodowanej. Jedynie

rozważenie zindywidualizowanych przesłanek stanowi wartościową podstawę

określenia „odpowiedniego” w rozumieniu art. 445 § 1 k.c. zadośćuczynienia.

Poprzestanie na przytoczeniu ogólnych kryteriów, bez wypełnienia ich treścią

wynikającą z konkretnych okoliczności, pozwala na postawienie skutecznego

zarzutu naruszenia art. 445 § 1 k.c., będącego wynikiem nie uwzględnienia

istotnych przesłanek określenia odpowiedniego zadośćuczynienia. Ma to miejsce

nie tylko w wypadku pominięcia ogólnie uznawanych kryteriów ustalania

zadośćuczynienia, ale także wówczas, gdy – jak w sprawie niniejszej – dochodzi do

dysonansu pomiędzy poprawnie sformułowanymi przesłankami w ujęciu ogólnym

(uniwersalnym), a zindywidualizowanymi przesłankami, dotyczącymi sytuacji

konkretnej osoby pokrzywdzonej.

Ustalone w sprawie niniejszej konkretne okoliczności, obrazujące rozmiar

krzywdy doznanej przez powódkę, nie zostały dostatecznie uwzględnione

i rozważone przez Sąd, co doprowadziło do wadliwej oceny „odpowiedniej sumy”

zadośćuczynienia.

Ustalenia

te

obejmują

określone przez Sąd

cierpienia

i dolegliwości, na wstępie syntetycznie przytoczone. Co jednak najistotniejsze,

i niedostatecznie rozważone przez Sąd, powódka doznała rozstroju zdrowia

w rozmiarze, który w języku potocznym określa się mianem „zrujnowania zdrowia”,

o czym dostatecznie świadczy 70-procentowy uszczerbek zdrowia i nieuleczalna

marskość wątroby. Jak ponadto ustalono, choroba ma charakter postępujący, bez

rokowań pozytywnych, a stan powódki obciążony jest ryzykiem powstania

nowotworu wątroby. Powódka, niezależnie od doznawanych permanentnie

określonych cierpień, ma świadomość zagrożenia życia, destrukcyjnie wpływającą

na jej stan psychiczny i fizyczny, zarówno obecnie jak i w przyszłości.

Wskazane konkretne okoliczności wypełniają w odniesieniu do powódki

ogólne kryteria rodzaju i zakresu rozstroju zdrowia, jego skutków, intensywności

negatywnych doznań fizycznych i psychicznych oraz rokowań na przyszłość.

Przy ich uwzględnieniu, określona przez Sąd kwota zadośćuczynienia nie mogła

być uznana za odpowiednią w rozumieniu art. 445 § 1 k.c. Czyniło

to usprawiedliwionym zarzut naruszenia tego przepisu i uzasadniało podwyższenie

zadośćuczynienia należnego powódce do kwoty 150 tysięcy zł, która –

z omówionych względów - pozostaje w zgodzie z pojęciem „odpowiedniej” sumy

zadośćuczynienia.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.