Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 96/17 Generato dall'IA

Supreme Court overrules prior ruling on easement acquisition by state enterprise, citing newer Plenary Court interpretation.

Numero d'incarto IV CSK 96/17
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the landowners against the District Court's decision to reject the easement claim. The lower court had previously granted the easement based on a specific interpretation of the State Enterprise Law, which the Supreme Court later found to be inconsistent with a newer Plenary Court ruling. Consequently, the Supreme Court set aside the District Court's decision and remanded the case for a new judgment reflecting the updated legal understanding.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych; The acquisition of transmission equipment ownership by a state enterprise does not automatically grant a corresponding easement by operation of law, as established by the Plenary Court's later interpretation.

Parole chiave

Generato dall'IA
state enterprise law easement acquisition plenary court ruling legal binding force remand for retrial state property cassation appeal proprietà pubblica

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych
art. 3983 k.p.c.
zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, i wniosek oddalił.Skarga kasacyjna wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego – oparta na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia ‎art.
art. 39820 k.p.c.
Inaczej, problem związania na podstawie art. 39820 k.p.c. wykładnią Sądu Najwyższego dokonaną w postanowieniu kasacyjnym.Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego jak i stanowiskiem doktryny związanie wykładnią prawa według art.
art. 3052 § 2 k.c
za wynagrodzeniem, a podstawą tego żądania był art. 3052 § 2 k.c.
art. 3983 k.p.c
zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, i wniosek oddalił.Skarga kasacyjna wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego – oparta na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c.
art. 39820 k.p.c
Inaczej, problem związania na podstawie art. 39820 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 96/17 POSTANOWIENIE Dnia 18 października 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Monika Koba‎SSN Anna Kozłowska w sprawie z wniosku E. K. i W. K.‎przy uczestnictwie ,,P.” Spółki Akcyjnej w K.‎o ustanowienie służebności przesyłu,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 października 2018 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego w T.‎z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt VIII Ca […], uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wnioskodawcy domagali się obciążenia ich nieruchomości służebnością przesyłu na rzecz uczestnika postępowania ,,P.” S.A. w K. za wynagrodzeniem, a podstawą tego żądania był art. 3052 § 2 k.c. Uczestnik zarzucił, że nabył przez zasiedzenie na nieruchomości wnioskodawców służebność przesyłu lub służebność odpowiadającą treści takiej służebności.Sąd Rejonowy ustalił, że nieruchomość objęta wnioskiem była przedmiotem własności państwowej w chwili posadowienia na niej w 1974 r. przez przedsiębiorstwo państwowe linii energetycznej, eksploatowanej obecnie przez jego następcę prawnego; taki stan rzeczy trwał do dnia 29 grudnia 2000 r., w którym została sprzedana wnioskodawcom przez Skarb Państwa - Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Wychodząc z założenia, że termin zasiedzenia nie upłynął, gdyż na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa w okresie obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej wyłączone było zasiedzenie przez państwowe przedsiębiorstwo służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, Sąd Rejonowy nie uwzględnił podniesionego zarzutu zasiedzenia i postanowieniem z dnia 7 listopada 2014 r. ustanowił służebność przesyłu na nieruchomości wnioskodawców za wynagrodzeniem, a Sąd Okręgowy w T. postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r., podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną tego Sądu, oddalił apelację uczestnika.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 12 maja 2016 r., IV CSK 509/15, uchylił postanowienie Sądu Okręgowego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że przedsiębiorstwo państwowe, które z mocy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 6, dalej „u.z.u.p.p.”) nabyło własność urządzeń przesyłowych posadowionych na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa, nabywało również - jako prawa związane z własnością urządzeń - służebność gruntową odpowiadającą treści służebności przesyłu.W wyniku ponownego rozpoznania, Sąd Okręgowy w T. postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, i wniosek oddalił.Skarga kasacyjna wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego – oparta na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia ‎art. 1 pkt 9 u.z.u.p.p., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Ze względu na związanie podstawami zaskarżenia skargą kasacyjną wniesioną przez wnioskodawców przedmiotem oceny Sądu Najwyższego może być jedynie kwestia wykładni art. 1 pkt 9 u.z.u.p.p. Zasadniczym jednak problemem mającym wpływ na rozstrzygnięcie skargi ma ocena znaczenia uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 5 czerwca 2018 r., III CZP 50/17 (dotąd nie publ.), w której Sąd Najwyższy dokonał odmiennej wykładni tego przepisu od wcześniejszej w kasacyjnym postanowieniu z dnia 12 maja 2016 r., podjętym w sprawie.

Inaczej, problem związania na podstawie art. 39820 k.p.c. wykładnią Sądu Najwyższego dokonaną w postanowieniu kasacyjnym.Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego jak i stanowiskiem doktryny związanie wykładnią prawa według art. 39820 k.p.c. nie jest bezwzględne, gdy inna wykładnia wynika z późniejszej uchwały Sądu Najwyższego, której nadano moc zasady prawnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2007 r., III UK 23/07, OSNP 2008 nr 19-20, poz. 298, czy z dnia 12 lipca 2012 r., I CSK 5/12, nie publ.). Natomiast uchwale III CZP 50/17 nie nadano mocy zasady prawnej.

Sąd Najwyższy w postanowieniu kasacyjnym uwzględnił przede wszystkim cele uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych i specyfikę sytuacji, w których dochodziło do umieszczenia urządzeń przesyłowych na gruntach Skarbu Państwa. Przyjął, że przedmiotem uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych były nie tylko prawa w sensie ścisłym, lecz także sytuacje faktyczne, które – pod względem ekonomicznym lub funkcjonalnym - odpowiadały prawom podmiotowym. Kierował się przy tym pewnymi względami funkcjonalnymi i pragmatycznymi. Niemniej jednak pozostawał w sprzeczności ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w licznych orzeczeniach.

Sprzeczność ta była na tyle doniosła z punktu widzenia właściwego wyważenia ochrony praw właścicieli nieruchomości oraz interesów przedsiębiorców przesyłowych, że - jak wynika z uzasadnienia uchwały III CZP 50/17 - przesądziła o potrzebie zaangażowania w jej rozstrzygnięcie powiększonego składu Sądu Najwyższego. W uchwale III CZP 50/17 wyrażono stanowisko, że nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe - na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych - własności urządzeń przesyłowych posadowionych na nieruchomościach należących do Skarbu Państwa nie spowodowało uzyskania przez to przedsiębiorstwo z mocy prawa (art. 1 pkt 9 u.z.u.p.p.) służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu obciążającej te nieruchomości.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną podziela to stanowisko i celem uniknięcia zbędnych powtórzeń odwołuje się do jego motywów przedstawionych w uzasadnieniu uchwały, ‎a jedynie dla szczególnego zaakcentowania zauważa, że stanowisko przyjęte w postanowieniu kasacyjnym upatrujące w art. 1 pkt 9 u.z.u.p.p. źródło nabycia ex lege służebności gruntowej jest zbyt daleko idące, a rozwiązanie że ma skutek wywłaszczający, potwierdza potrzebę oparcia go na wyraźnej podstawie prawnej, której w tym wypadku brak.W tej sytuacji skład orzekający Sądu Najwyższego uznał, że orzekając w sprawie nie sposób pominąć dokonanej w uchwale III CZP 50/17wykładni art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. u.z.u.p.p. Inaczej, że rozstrzygnięcia kwestii nabycia służebności przesyłu nie należy wywieść z tego przepisu, jak to uczynił Sąd Okręgowy będąc związany stanowiskiem Sądu Najwyższego z postanowienia kasacyjnego.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu. aj