Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 653/10 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses creditor's appeal to register fractional shares after divorce/separation judgment. Creditor lacks standing to register ownership changes. Court upholds creditor's right to register mortgage but not ownership transfer.

Numero d'incarto IV CSK 653/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the creditor's cassation appeal regarding a request to register fractional shares in a property after a separation judgment. The creditor argued that registering the change from statutory community to fractional ownership was necessary to secure a compulsory mortgage and execute against the debtor's specific share. The court held that while the creditor had standing to register the mortgage, they lacked the legal basis to request the registration of the ownership change itself, which was already established by the separation judgment.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 6262 § 5 k.p.c.; Art. 13 § 2 k.p.c.: A creditor with a right subject to public notice may request registration of that right but lacks standing to request registration of changes to ownership rights resulting from a separation judgment.

Parole chiave

Generato dall'IA
creditor standing statutory community separation judgment fractional shares notarial deed compulsory mortgage property registration

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 6262 § 5 k.p.c.
jest określony w art. 6262 § 5 k.p.c. Ustawodawca, ograniczając zakres podmiotowy
Art. 13 § 2 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c. zarzucił naruszenie:
Art. 385 k.p.c.
art. 385 k.p.c. w zw. z art. 6262 § 5 zd. pierwsze k.p.c. i z art. 13 § 2 k.p.c. przez
Art. 614 § 1 k.r.o.
materialnoprawne, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód (art. 614 § 1 k.r.o.),
Art. 43 § 1 k.r.o.
w tym więc, z chwilą ustania wspólności ustawowej, skutek określony w art. 43 § 1
Art. 1004 k.p.c.
ułamkowej części nieruchomości należącej do dłużnika Wojciecha W. (art. 1004
Art. 921 k.p.c.
k.p.c. w zw. z art. 921 i nast. k.p.c.), dla której prowadzona jest księga wieczysta nr
Art. 923 § 1 k.p.c.
wykonawczego przeciwko obojgu małżonkom (art. 923 1 § 1 k.p.c.), co w związku z
art. 6262 § 5 k.p.c
jest określony w art. 6262 § 5 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c
art. 13 § 2 k.p.c. zarzucił naruszenie:

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 216/2001
V CSK 133/06
V CSK 133/06, nie publ.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 653/10

POSTANOWIENIE

Dnia 20 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku N. Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w G.

przy uczestnictwie Elżbiety W. i Wojciecha W.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 października 2011 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania Wojciecha W.

od postanowienia Sądu Okręgowego w G.

z dnia 3 grudnia 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wnioskodawca N. Bank S.A. wniósł o wpisanie w dziale II księgi wieczystej

[...] Elżbiety W. i Wojciecha W. w udziałach po ½ w miejsce wpisu na prawach

wspólności ustawowej na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w

G. z dnia 2 lutego 2004 r., sygn. Akt [...], orzekającego separację małżonków

Elżbiety W. i Wojciecha W.

Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w W. dnia 5 listopada 2008 r.

uwzględnił wniosek i zmienił wpis w dziale II wymienionej wyżej księgi wieczystej w

ten sposób, że wykreślił wpis „wspólność ustawowa majątkowa małżeńska”, a w to

miejsce wpisał udziały dotychczasowych współwłaścicieli po ½. Po rozpoznaniu

skargi

na

orzeczenie

referendarza

sądowego,

Sąd

Rejonowy

w W.

postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2009 r. zaskarżony wpis utrzymał w mocy.

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2009 r., Sąd Okręgowy w G. oddalił

apelację uczestników Elżbiety W. i Wojciecha W. od postanowienia Sądu

Rejonowego w W. z dnia 29 kwietnia 2009 r. W ocenie Sądu drugiej instancji,

wnioskodawca był legitymowany do złożenia wniosku w sprawie. Krąg osób

legitymowanych czynnie do złożenia wniosku – do których należy także wierzyciel –

jest określony w art. 6262 § 5 k.p.c. Ustawodawca, ograniczając zakres podmiotowy

osób legitymowanych do złożenia wniosku wieczystoksięgowego, nie ograniczył

przedmiotowo zakresu tych wniosków. Jedynie w odniesieniu do wierzyciela

wymagane jest, aby przysługiwało mu prawo, które podlega ujawnieniu w księdze

wieczystej.

Wierzyciel,

którego

wierzytelność

została

stwierdzona

tytułem

wykonawczym lub który na podstawie czynności prawnej stał się wierzycielem

właściciela bądź użytkownika wieczystego nieruchomości i którego wierzytelność

może zostać lub została zabezpieczona hipoteką, może ujawnić to prawo w księdze

wieczystej przez wpis hipoteki. W ten sposób wierzyciel taki wykazuje swoją

legitymację do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej. Wnioskodawca był

wierzycielem jednego ze współwłaścicieli, których prawa były ujawnione w księdze

wieczystej [...] - Wojciecha W., a wierzytelność stwierdzona była tytułem

wykonawczym a nadto egzekwowana, nie była kwestionowana, a nawet przyznana

przez apelujących. W tym stanie rzeczy, wnioskodawca wykazał swą legitymację

jako wierzyciel, któremu służy prawo, które może być wpisane w księdze

wieczystej, a tym samym był legitymowany do złożenia też wniosku o wpis w

zakresie prawa własności.

W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego

uczestnik Wojciech W. w ramach podstawy kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 2 w zw. z

art. 13 § 2 k.p.c. zarzucił naruszenie:

-

art. 6262 § 5 zd. pierwsze k.p.c. przez błędne przyjęcie, iż wnioskodawca,

któremu przysługuje prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej

(hipoteka, ostrzeżenie o prowadzonej egzekucji), jest uprawniony do złożenia

wniosku o wpisanie w księdze wieczystej również innych praw, a mianowicie, że

może żądać wpisania w dziale II księgi wieczystej, że własność tej

nieruchomości przysługuje dłużnikowi wierzyciela i małżonkowi dłużnika na

prawach współwłasności w częściach ułamkowych (z określeniem udziałów

przysługujących każdemu z małżonków), a nie na prawach wspólności

majątkowej małżeńskiej - przez błędne przyjęcie, iż wnioskodawca, jako

wierzyciel dłużnika, może złożyć wniosek o wpis w dziale II zmian w treści

prawa własności, mimo że nie posiada żadnego prawa, które podlega

ujawnieniu w dziale II księgi wieczystej;

-

art. 6262 § 5 zd. pierwsze k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.

przez błędne przyjęcie, iż wnioskodawca, któremu przysługuje prawo, które

może być wpisane w księdze wieczystej (hipoteka, ostrzeżenie o prowadzonej

egzekucji), jest uprawniony do złożenia wniosku o wpisanie w księdze

wieczystej również innych praw, a mianowicie, że może żądać wpisania w dziale

II księgi wieczystej, że własność tej nieruchomość przysługuje dłużnikowi

wierzyciela i małżonkowi dłużnika na prawach współwłasności w częściach

ułamkowych (z określeniem udziałów przysługujących każdemu z małżonków),

a nie na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej - przez błędne przyjęcie,

iż wnioskodawca, jako wierzyciel dłużnika, może złożyć wniosek o wpis w dziale

II zmian w treści prawa własności, mimo że nie posiada żadnego prawa, które

podlega ujawnieniu w dziale II księgi wieczystej;

-

art. 385 k.p.c. w zw. z art. 6262 § 5 zd. pierwsze k.p.c. i z art. 13 § 2 k.p.c. przez

oddalenie apelacji mimo zasadności podniesionego w apelacji zarzutu

naruszenia art. 626 § 5 k.p.c.;

-

art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez nierozpoznanie podniesionego

w apelacji zarzutu sprzeczności pomiędzy zebranym w sprawie materiałem

dowodowym, a ustaleniem przez Sąd pierwszej instancji, że wpis wzmianki

o egzekucji wobec obu małżonków jest zgodny ze stanem faktycznym;

-

art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez

brak przytoczenia i oceny – w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – wszystkich

zarzutów apelacji, w szczególności przez brak odniesienia się do wyżej

wymienionego zarzutu dotyczącego sprzeczności pomiędzy zgromadzonym

w sprawie materiałem dowodowym a ustaleniem przez Sąd pierwszej instancji,

że wpis wzmianki o egzekucji wobec obu małżonków jest zgodny ze stanem

faktycznym.

Uczestnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie

o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Sądu pierwszej

instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej

instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie zasługiwały na uwzględnienie, łączące się ze sobą, zarzuty naruszenia

art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1

i art. 13 § 2 k.p.c. Wbrew bowiem stanowisku skarżącego, Sąd Okręgowy przyjął,

zgodnie z zarzutem zawartym w apelacji uczestników postępowania, że

wnioskodawca nie jest wierzycielem Elżbiety W. i Wojciecha W., lecz jedynie

uczestnika Wojciecha W. Ustalenie to znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu

zaskarżonego postanowienia, w którym Sąd Okręgowy stwierdził, że „okoliczność,

iż wnioskodawca był wierzycielem jednego ze współwłaścicieli, których prawa były

ujawnione w księdze wieczystej [...] – Wojciecha W., a wierzytelność stwierdzona

była tytułem wykonawczym a nadto egzekwowana, nie była kwestionowana, a

nawet przyznana przez apelujących”. W konsekwencji stan faktyczny, stanowiący

podstawę rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji, został ustalony zgodnie z

zarzutem apelujących, mimo że Sąd Okręgowy wprost tego tak nie wyartykułował.

Nie był także uzasadniony zarzut naruszenia art. 6262 § 5 zd. pierwsze k.p.c.

Zgodnie z art. 6261 § 2 k.p.c., uczestnikami postępowania oprócz wnioskodawcy są

tylko te osoby, których prawa zostały wykreślone lub obciążone bądź na rzecz

których wpis ma nastąpić. Z art. 6261 § 2 k.p.c. nie wynika, kto może być

wnioskodawcą w sprawie o wpis, co jest przedmiotem odrębnej regulacji zawartej

w art. 6262 § 5 zd. pierwsze k.p.c., według którego wniosek o dokonanie wpisu

może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której

wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być

wpisane w księdze wieczystej. Przepis ten określa krąg osób legitymowanych do

złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej. Inne osoby, niewymienione w tym

przepisie, nie są legitymowane do wystąpienia z wnioskiem o wpis prawa w księdze

wieczystej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2006 r.,

V CSK 133/06, nie publ.). Przepis ten zastąpił poprzednio obowiązującą regulację

zawartą w art. 38 ust. 3 u.k.w.h., według której wniosek o wpis mógł być złożony

przez osobę, której prawo miało być wpisem dotknięte. Sąd Okręgowy prawidłowo

przyjął, że art. 6262 § 5 k.p.c. ma charakter ogólny i nie ogranicza w stosunku do

wierzyciela jego uprawnienia do złożenia jedynie wniosku o wpis (wykreślenie)

prawa przysługującego wierzycielowi. W art. 6262 § 5 k.p.c. – w odniesieniu do

wierzyciela, będącego wnioskodawcą – mowa jest jedynie o tym, aby przysługiwało

mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. Niewątpliwie wniosek

wierzyciela o wpis w księdze wieczystej musi być związany z prawem

przysługującym wierzycielowi, może więc dotyczyć także wpisu w dziale II księgi

wieczystej, jeżeli wpis taki ma wpływ na określenie zakresu przedmiotowego

i podmiotowego prawa wierzyciela, które może być, bądź już zostało, ujawnione

w księdze wieczystej. Wpis może również zmierzać do umożliwienia realizacji

innych uprawnień przysługujących wierzycielowi, np. prowadzenia egzekucji

z nieruchomości, czy też – jak miało to miejsce w rozpoznanej sprawie –

z ułamkowej części nieruchomości.

Wnioskodawca,

na

podstawie

posiadanego

tytułu

wykonawczego

wystawionego przeciwko Wojciechowi W., jest wierzycielem uprawnionym do wpisu

hipoteki przymusowej na udziale dłużnika w tej nieruchomości. Ujawnienie w dziale

II księgi wieczystej w miejsce wpisanej tam wspólności ustawowej udziałów

ułamkowych uczestników w prawie własności nieruchomości jest niezbędne dla

możliwości wpisu w księdze wieczystej prawa wierzyciela w postaci hipoteki

przymusowej i określenia jego granic przedmiotowych i podmiotowych (do udziału

dłużnika w nieruchomości) w związku z orzeczeniem przez sąd separacji między

dłużnikiem i jego małżonką (uczestnikami postępowania). Ponadto wnioskodawca,

jako wierzyciel dysponujący tytułem wykonawczym, jest również uprawnionym do

prowadzenia – po zniesieniu ustawowej wspólności majątkowej – egzekucji z

ułamkowej części nieruchomości należącej do dłużnika Wojciecha W. (art. 1004

k.p.c. w zw. z art. 921 i nast. k.p.c.), dla której prowadzona jest księga wieczysta nr

[...]. Ponieważ, ujawnione w księdze wieczystej zajęcie nieruchomości, dotyczyło

nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego, podjęcie dalszych

czynności egzekucyjnych byłoby dopuszczalne jedynie na podstawie tytułu

wykonawczego przeciwko obojgu małżonkom (art. 923 1 § 1 k.p.c.), co w związku z

orzeczeniem separacji między nimi, nie było możliwe. Skutkiem tego orzeczenia

była możliwość prowadzenia egzekucji przez wnioskodawcę tylko z określonego

udziału Wojciecha W. (dłużnika) w wyżej wymienionej nieruchomości.

Nie jest także zasadny argument podniesiony w uzasadnieniu skargi

kasacyjnej, że przeciwko przyznaniu wierzycielowi legitymacji do złożenia wniosku

o ujawnienie w dziale II księgi wieczystej zmian polegających na ustaniu ustawowej

wspólności majątkowej i przekształcenia jej we współwłasność ułamkową

przemawiała możliwość późniejszego (po ustaniu wspólności ustawowej) podziału

majątku wspólnego z ustaleniem nierównych udziałów między małżonkami

w majątku wspólnym. Pomijając, że z dokumentów ocenianych w postępowaniu

wieczystoksięgowym nie wynikała taka okoliczność, to niewątpliwie mogła ona

powstać dopiero po ustaniu wspólności ustawowej wskutek orzeczenia przez sąd

separacji, co może być wykazane odrębnym dokumentem. W odniesieniu do

analizowanej kwestii aktualne pozostaje również stanowisko Sądu Najwyższego,

wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2001 r., III CZP

216/2001 (OSNC 2002, nr 1, poz. 4), że prawomocny wyrok orzekający rozwód

może być podstawą wpisu w księdze wieczystej współwłasności w częściach

ułamkowych na rzecz byłych małżonków. Orzeczenie o separacji – w odniesieniu

do ustawowej wspólności majątkowej małżonków – wywołuje te same skutki

materialnoprawne, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód (art. 614 § 1 k.r.o.),

w tym więc, z chwilą ustania wspólności ustawowej, skutek określony w art. 43 § 1

k.r.o., według którego oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

Z tych względów nieuzasadniony był także zarzut naruszenia art. 385 k.p.c.

w zw. z art. 6262 § 5 zd. pierwsze k.p.c. i z art. 13 § 2 k.p.c. przez bezzasadne,

zdaniem skarżącego, oddalenie apelacji.

Uwzględniając powyższe, skarga kasacyjna, jako nieoparta na uzasadnionej

podstawie, podlegała oddaleniu (art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).