Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 636/19 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal as appeal is obviously unfounded due to lack of legal basis for land entry.

Numero d'incarto IV CSK 636/19
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal against a lower court's decision regarding the entry of a land division into the land register. The applicant argued for the entry based on an official decision approving the division, but the court found this decision had lost legal force due to a lack of co-owners' consent. The court determined the appeal was obviously unfounded because the foundational document no longer existed in a legally effective state.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 3989 § 2 k.p.c.; Art. 6269 k.p.c.; Art. 6288 § 2 k.p.c.; Art. 520 § 1 k.p.c. The Supreme Court may reject a cassation appeal as obviously unfounded when the grounds for appeal do not justify its consideration, particularly when the underlying legal basis for the requested entry has ceased to exist.

Parole chiave

Generato dall'IA
cassation appeal rejection obviously unfounded appeal land register entry loss of legal force official decision validity co-owners consent requirement Supreme Court jurisdiction procedura a più fasi

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 3989 § 1 k.p.c.
akt XVI Ca (…) Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c.
Art. 3989 § 2 k.p.c.
akt XVI Ca (…) Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c.
Art. 6269 k.p.c.
W judykaturze ukształtował się pogląd, że wystąpienie przeszkody w rozumieniu art. 6269 k.p.c.
Art. 6288 § 2 k.p.c.
81), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis art. 6288 § 2 k.p.c. nie wyłącza możliwości brania przez sąd pod uwagę przy rozstrzyganiu wniosku o wpis do księgi wieczystej okoliczności znanych mu urzędowo, w świetle których istnieje przeszkoda do żądanego wpisu (por.
Art. 520 § 1 k.p.c.
13 § 2 k.p.c., ‎a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. aj
Art. 97 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Jednak z powodu braku zgody współwłaścicieli, wymaganej art. 97 ust.
art. 3989 § 1 k.p.c
akt XVI Ca (…) Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c.
art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c
147).Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.
art. 6268 § 2 k.p.c
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że art. 6268 § 2 k.p.c.
art. 6288 § 2 k.p.c
81), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis art. 6288 § 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 49/00
Supreme Court allows denial of cassation review for judgments issued before the new Civil Procedure Code took effect.
II CZ 178/99
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz.
II CSK 4/09
Supreme Court quashes lower court decision allowing property division despite prior warning entry in land registry. The court ruled that a final court judgment on property rights overrides the public trust warranty of the registry entry. The registry court must now reconsider the division based on the binding judicial decision. The case clarifies the hierarchy between court judgments and land registry entries. The decision establishes that a final judgment on property rights prevails over registry warnings. The registry court cannot independently assess the validity of the underlying property dispute. The ruling ensures that judicial determinations of ownership take precedence over registry entries. The case highlights the importance of final court judgments in land registry proceedings. The decision mandates a retrial to align the registry with the court's final ruling. The outcome protects the rights of the buyer against the seller's prior warning entry.
III CZP 86/15
Supreme Court allows registry court to refuse entry if official obstacles violate mandatory law.
II CSK 661/09
Supreme Court allows notarized land registry entries based on official knowledge when no competing claims exist.
III CK 331/02
też postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2004 r., III CK 331/02 nie publ.; z dnia 15 grudnia 2005 r., V CK 54/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz.
V CK 54/05
Supreme Court allows registry refusal of mortgage entry when bankruptcy declaration creates an official obstacle.
V CSK 17/08
Supreme Court allows land registry entry despite missing shareholder resolution, permitting ex post approval.
II SA/[…]
II CSK 589/14
Cassation appeal dismissed for lack of obvious legal error; appeal failed prima facie obvious violation standard.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 636/19 POSTANOWIENIE Dnia 8 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z wniosku J. K.‎przy uczestnictwie M. K.‎o wpis,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 maja 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w G.‎z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt XVI Ca (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. stwierdza, że wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą koszty postępowania kasacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.

UZASADNIENIE

W związku ze skargą kasacyjną wnioskodawczyni J. K. od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt XVI Ca (…) Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001, III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona.Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi.

W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie publ. i przywołane tam orzecznictwo).W ocenie skarżącej Sąd odwoławczy naruszył reguły postępowania wieczysto-księgowego na skutek badania dokumentów, nie tylko tych, które zostały dołączone do wniosku o wpis, ale również w tej dacie nieistniejące.Wbrew stanowisku wnioskodawczyni zaskarżone orzeczenie nie jest sprzeczne z prawem w powyższym rozumieniu przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Zgodnie z art. 6268 § 2 k.p.c. rozpoznając wniosek o wpis sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych dokumentów oraz treść księgi wieczystej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że art. 6268 § 2 k.p.c. zawiera pełną regulacje przebiegu postępowania wieczysto-księgowego, tak w zakresie przebiegu postępowania dowodowego jak i podstaw orzekania. W związku z tym wyłączną podstawą ustaleń faktycznych i prawnych sądu przy rozpoznawaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej jest jedynie treść wniosku, treść dołączonych do niego dokumentów i treść księgi wieczystej (zob. uchwała składu 7 sędziów z dnia 16 grudnia 2009 r. - zasada prawna - III CZP 80/90, OSNC 2010, nr 6, poz. 84, wyrok z dnia 19 marca 2003 r., I CKN 152/01, OSNC 2004, nr 6, poz. 92).W doktrynie trafnie zwrócono uwagę na konieczność odróżnienia „stanu rzeczy” rozumianego jako treść wniosku, księgi wieczystej, treść i formę dokumentów tworzących stan będący podstawą wpisu, od „stanu prawnego” wymagającego zbadania pod względem formalnym i materialno-prawnym dokumentów stanowiących podstawę wpisu.

Dla wyjaśnienia „stanu prawnego” może być niezbędne również zbadanie dokumentów dołączonych do skargi na czynność referendarza lub apelacji, w granicach wyznaczonych zawartymi w nich zarzutami. Zatem w postępowaniu wieczysto-księgowym, kontroli sądu podlega również skuteczność materialno-prawna czynności prawnej, która stanowi podstawę wpisu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1955 r., II CO 116/54, OSN 1956, nr 1, poz. 15; z dnia 11 czerwca 2008 r., V CSK 17/08, nie publ.; z dnia 7 grudnia 2011 r., II CSK 604/10, nie publ.).

Wynika to ze szczególnej roli sądu w przeciwdziałaniu dokonywania wpisów sprzecznych z rzeczywistym stanem rzeczy. Księgi wieczyste są publicznym rejestrem praw dotyczących nieruchomości i dlatego ich funkcje muszą być rozpatrywane z punktu widzenia interesu publicznego, a jest nim zasada bezpieczeństwa obrotu prawnego. Istnienie możliwości usunięcia niezgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w drodze powództwa przewidzianego w art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst:

Dz. U. z 2019 r., poz. 2204; dalej: „u.k.w.h.”) nie powinno jednak wyłączać obowiązku sądu zapobiegania dokonywaniu wpisów niezgodnych z rzeczywistym stanem prawnym, zwłaszcza gdy sąd ma stosowną wiedzę odnośnie przeszkód wykluczających wnioskowany wpis. Oznacza to, że stan prawny ujawniony w księdze wieczystej powinien być stanem pewnym, wynikającym ze zdarzeń lub czynności prawnych, które nie budzą wątpliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2007 r., V CSK 295/07, nie publ.). Nie znajduje uzasadnienia ograniczenie roli sądu w postępowaniu o wpis w księdze wieczystej do organu rejestrowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., IV CSK 123/11, nie publ.).

Możliwość wykazania niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem na podstawie przedstawionych dokumentów nie skutkuje przekroczeniem kognicji sądu w postępowaniu wieczysto-księgowym i nie uzasadniania zarzutu zastępowania sądu orzekającego w procesie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2009 r., II CSK 4/09, nie publ.). W uchwale składu 7 sędziów z dnia 25 lutego 2016 r., III CZP 86/15 (OSNC 2016, nr 7-8, poz. 81), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis art. 6288 § 2 k.p.c. nie wyłącza możliwości brania przez sąd pod uwagę przy rozstrzyganiu wniosku o wpis do księgi wieczystej okoliczności znanych mu urzędowo, w świetle których istnieje przeszkoda do żądanego wpisu (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2010 r., II CSK 661/09, OSNC 2011, nr 1, poz. 12).

W judykaturze ukształtował się pogląd, że wystąpienie przeszkody w rozumieniu art. 6269 k.p.c. należy wiązać z zaistnieniem takiego zdarzenia, które mimo formalnego wykazania przez wnioskodawcę podstawy wpisu, nie zezwala z punktu widzenia prawa na jego dokonanie, zatem z okolicznościami natury prawnej determinującymi skuteczność czynności stanowiącej podstawę wpisu (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2010 r., II CSK 661/09). Przepis art. 6288 § 2 k.p.c. należy łączyć jedynie z ograniczeniem środków dowodowych, z jakich można korzystać w postępowaniu o wpis (zob. też postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2004 r., III CK 331/02 nie publ.; z dnia 15 grudnia 2005 r., V CK 54/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 138; z dnia 11 czerwca 2008 r., V CSK 17/08, nie publ.).

Wskazuje to - ze względu na wspomniane ograniczenia dowodowe - na ograniczoną kognicję sądu wieczysto-księgowego w porównaniu z kognicją sądu w ramach postępowania rozpoznawczego. Norma wynikająca z art. 6266 § 1 k.p.c. reguluje wyłącznie kolejność rozpoznawania wniosków o wpis do księgi wieczystej i nie wyklucza obowiązku sądu brania pod uwagę stanu rzeczy istniejącego w chwili złożenia wniosku, a wynikającego z dokumentów urzędowych znanych organowi orzekającemu w chwili dokonywania wpisów, względnie dołączonych do środków odwoławczych od wpisu dokonanego na podstawie tego wniosku.

W rozpoznawanej sprawie, w świetle stanu rzeczy istniejącego w chwili orzekania przez Sąd drugiej instancji, nie istniały podstawy do wpisu na podstawie dokumentu urzędowego (tj. decyzji zatwierdzającej podział działki nr 94), w oparciu o który wpisu dokonał Sąd niższej instancji, albowiem dokument ten utracił moc prawną i w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia nie wywierał skutków prawnych. Według przedwstępnej umowy notarialnej z dnia 28 kwietnia 2017 r, jedynym warunkiem zawarcia przyrzeczonej umowy o dział spadków było wydanie decyzji zatwierdzającej podział tej działki.

Jednak z powodu braku zgody współwłaścicieli, wymaganej art. 97 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na podział wydana w pierwszej instancji pozytywna decyzja podziałowa została uchylona przez SKO zaś postępowanie w tym przedmiocie umorzono, zgodnie zresztą ze stanowiskiem WSA w (…) z dnia 16 lutego 2018 r., II SA/[…] (…).Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej ‎do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., ‎a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. aj