Supreme Court quashes lower court ruling on adverse possession date due to improper statutory time reduction application.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the lower court's decision regarding the date of adverse possession acquisition by the applicants. The lower courts incorrectly applied a flat 15-year reduction to the statutory period without verifying the actual duration of state ownership. The Supreme Court ruled that the reduction must be based on the specific length of state ownership, not a fixed half-period, and remanded the case for a correct factual assessment.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 10 of the Act of 28 July 1990 amending the Civil Code; Art. 172 § 2 of the Civil Code: The statutory period for adverse possession is reduced by the actual duration of state ownership, but not exceeding half of the statutory period, prohibiting automatic flat reductions without factual verification.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 485/13 POSTANOWIENIE Dnia 15 maja 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jan Górowski (przewodniczący)SSN Marian KoconSSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku L. B. i A. B.przy uczestnictwie S.K. i in. , o stwierdzenie zasiedzenia,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 maja 2014 r.,skargi kasacyjnej uczestnika postępowania Skarbu Państwa Nadleśnictwa K. od postanowienia Sądu Okręgowego w G.z dnia 27 listopada 2012 r., uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd I instancji uwzględnił wniosek o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie nieruchomości, przesądzając, że wnioskodawcy z dniem 1 października 2005 r. nabyli przez zasiedzenie do wspólności majątkowej własność nieruchomości stanowiącą działkę nr 27/3 o pow. 0,7180 ha, która stanowi część działki nr 27/2 stanowiącej własność Skarbu Państwa. Uznał, że art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55, poz. 321), zwanej dalej „ustawą”, pozwala na skrócenie niezbędnego w tej sprawie do zasiedzenia 30 - letniego terminu nie więcej niż o połowę, a więc w rozpatrywanym przypadku przyjął, że jest to okres 15 lat, w związku z czym zasiedzenie nastąpiło z dniem 1 października 2005 r.
Apelację uczestnika Skarbu Państwa od powyższego postanowienia oddalił Sąd drugiej instancji, który zaaprobował zarówno stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji, jak też, ocenioną jako prawidłową, podstawę prawną rozstrzygnięcia. Uczestnik postępowania Skarb Państwa zaskarżył w całości postanowienie Sądu drugiej instancji, opierając skargę kasacyjną na zarzucie niewłaściwego zastosowania art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny w zw. z art. 172 § 2 k.c. Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej przez wydanie orzeczenia reformatoryjnego uwzględniającego apelację skarżącego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wywodzi, że skrócenie czasu niezbędnego do zasiedzenia nie więcej niż o połowę na podstawie art. 10 ustawy powoduje, że zasiedzenie może nastąpić najwcześniej w dniu 1 października 2005 r., ale nie oznacza to, że data 1 października 2005 r. jest datą, w której nastąpiły wszystkie zasiedzenia biegnące przeciwko Skarbowi Państwa. Wnioskodawcy w odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnika wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, a ewentualnie o wydanie o orzeczenia reformatoryjnego w zakresie określenia terminu zasiedzenia, podnosząc, że skarżący Skarb Państwa nie kwestionuje już obecnie samej zasadności zasiedzenia, a kieruje zarzuty jedynie co do prawidłowości określenia terminu zasiedzenia.
Wnioskodawcy przyznają, że termin zasiedzenia nie przypada na dzień 1 października 2005 r, lecz na dzień 24 czerwca 2006 r., ponieważ stan wyłączający zasiedzenie przed wejściem w życie ustawy istniał 14 lat 3 miesiące i 7 dni i o ten czas ulega skróceniu ustawowy termin zasiedzenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ uzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 55, poz. 321 ze zm.), powodującego w konsekwencji naruszenie art. 172 § 2 k.c. przez wadliwe określenie daty stwierdzonego zasiedzenia nieruchomości przez wnioskodawców. Z mocy powołanego art. 10 skróceniu podlega ustawowy termin zasiedzenia, a nie czas posiadania w okresie, w którym wyłączona była możliwość zasiedzenia nieruchomości będącej przedmiotem własności państwowej (postanowienie SN z dnia 16 kwietnia 2008 r., V CSK 532/07 niepubl.).
Jednakże ustawowy termin zasiedzenia, biegnący od dnia utraty przez nieruchomość statusu własności państwowej, ulega skróceniu o czas, w którym nieruchomość była własnością państwową, lecz nie więcej aniżeli o połowę tegoż ustawowego terminu zasiedzenia. Oznacza to niedopuszczalność automatycznego skracania zawsze o połowę ustawowego terminu zasiedzenia, bez uwzględnienia długości rzeczywistego okresu, w którym konkretna nieruchomość była przedmiotem własności państwowej (por. uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 19 stycznia 2006 r., III CZP 100/05, OSNC 2006, nr 6, poz. 95).
Zasiedzenie nieruchomości, będącej w samoistnym posiadaniu osoby niebędącej jej właścicielem, która to nieruchomość przestała być nieruchomością państwową na skutek jej zbycia przed dniem 1 października 1990 r., biegnie od dnia utraty przez tę nieruchomość statusu przedmiotu własności państwowej. Jednakże ustawowy termin niezbędny do jej zasiedzenia ulega skróceniu, z mocy art. 10 powołanej ustawy zmieniającej kodeks cywilny z dnia 28 lipca 1900 r., o faktyczny, rzeczywisty czas, w którym nieruchomość była własnością państwową, lecz nie więcej niż o połowę ustawowego terminu wymaganego dla jej zasiedzenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2007 r., I CSK 231/07, niepubl.).
Oznacza to tylko tyle, że zasiedzenie nieruchomości przez samoistnego jej posiadacza, który uzyskał posiadanie samoistne w złej wierze, może nastąpić najwcześniej w dniu 1 października 2005 r. (v. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2003 r., I CK 155/02, niepubl.). Nie oznacza to jednak, że wspomniany skutek prawny zawsze nastąpi w dniu 1 października 2005 r., ponieważ prawidłowe określenie dnia zasiedzenia zależy od każdorazowej oceny długości czasu, w którym stan wyłączający zasiedzenie przez wnioskodawców konkretnej nieruchomości istniał w okresie poprzedzającym dzień 1 października 1990 r.
Tymczasem Sąd drugiej instancji błędnie uznał za właściwą ocenę prawną stanu faktycznego dokonaną przez Sąd I instancji, pomimo, że ten ostatni Sąd wadliwie przyjął za możliwe w rozstrzyganej sprawie skrócenie ustawowego terminu niezbędnego do zasiedzenia o połowę, to jest o 15 lat, bez uprzedniego zbadania długości rzeczywistego okresu, w którym przed dniem 1 października 1990 r. istniał stan wyłączający zasiedzenie nieruchomości pozostającej w samoistnym posiadaniu wnioskodawców. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.