Supreme Court dismisses cassation appeal regarding invalidity of S.K.O.K. board resolutions on internal control training qualifications.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the National Cooperative Savings and Credit Union against a lower court ruling that declared specific board resolutions invalid. The appellant argued the dispute was not a civil matter, while the lower court held the resolutions exceeded the board's supervisory powers under the S.K.O.K. Act. The court affirmed that determining personnel qualifications for internal control roles falls outside the scope of permissible risk norms and that the action was a valid civil suit.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 35 pkt 5 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych; Art. 10 ust. 2 tej ustawy: The National Union may define risk norms but cannot set personnel qualifications for internal control roles, as such requirements constitute non-objective norms exceeding its supervisory authority.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 462/07
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 stycznia 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)
SSN Antoni Górski
SSN Marian Kocon (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej (…) w W.
przeciwko Krajowej Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo - Kredytowej w S.
o stwierdzenie nieważności uchwały ewentualnie ustalenie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 stycznia 2008 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej
od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt I ACa (…),
oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony pozwanej na rzecz strony
powodowej
zł
(sto
osiemdziesiąt)
tytułem
kosztów
postępowania
kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 15 czerwca 2007 r. oddalił apelację pozwanej
Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej w S. od wyroku Sądu
Okręgowego G., którym ten Sąd ustalił, że nieważne są uchwały nr 2 i 3 zarządu
pozwanej z dnia 14 listopada 2003 r. zobowiązujące osoby odpowiedzialne za kontrolę
wewnętrzną i windykację w spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych do
ukończenia wymienionych w tych uchwałach szkoleń zakończonych egzaminem. U
podłoża tego rozstrzygnięcia legło stanowisko, że podjęcie tych uchwał nie mieściło się
uprawnieniach nadzorczych pozwanej, wynikających z art. 35 pkt 5 ustawy z 14 grudnia
1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 1,
poz. 2 ze zm.; dalej – „ustawa s.k.o.k.”). Zdaniem Sądu Apelacyjnego dla uznania, że
podejmując te uchwały pozwana
przekroczyła
swoje
kompetencje,
w istocie
wystarczające jest odwołanie się do art. 10 ust. 2 ustawy s.k.o.k., który upoważnia Kasę
Krajową do określenia kwalifikacji, jakie powinni mieć członkowie zarządu, a nie osoby
objęte zaskarżonymi uchwałami.
Skarga kasacyjna pozwanej - oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. –
zawiera zarzut naruszenia art. 1, 2 § 1, art. 199 § 1 pkt 1 i art. 379 pkt 1 k.p.c. oraz art.
10 i 35 pkt 5, 40 ustawy s.k.o.k., a także art. 189 k.p.c., i zmierza do uchylenia
zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że sprawa o
stwierdzenie nieważności uchwał nr 2 i 3 zarządu pozwanej z dnia 14 listopada 2003 r.
zobowiązujących osoby odpowiedzialne za kontrolę wewnętrzną i windykację w
spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych do ukończenia wymienionych w
tych uchwałach szkoleń zakończonych egzaminem nie jest sprawą cywilną, w której
przysługuje droga sądowa przed sądem powszechnym (art. 2 k.p.c.).
Sąd Apelacyjny, wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącej, trafnie uznał, że
działania podejmowane przez Kasę Krajową (jako meta – spółdzielnię), które dotyczą
praw i obowiązków jej członków, czyli spółdzielczych kas oszczędnościowo –
kredytowych, są działaniami w ramach stosunku członkostwa w Kasie Krajowej, czyli w
ramach stosunku cywilnoprawnego. Dotyczy to również - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w
wyroku z dnia 12 stycznia 2007 r., IV CSK 342/06 Pr. Bankowe 2007/9/9 - działań
podejmowanych „na rzecz członków”, a przewidzianych w art. 35 ustawy s.k.o.k.
Oznacza to, że możliwość kwestionowania ich zasadności przez członka
spółdzielni na drodze sądowej nie może być skutecznie podważana; do rozpoznawania
takich spraw nie są powołane sądy szczególne ani dla spraw takich przepisy szczególne
nie przewidują właściwości innych organów. Ustanowienie w statucie spółdzielni
postępowania wewnątrzspółdzielczego także nie ogranicza dochodzenia przez członków
ich praw na drodze sądowej (art. 32 § 3 Pr. spółdz.). Zarzuty skargi kasacyjnej
naruszenia art. 1, 2 § 1, art. 199 § 1 pkt 1 i art. 379 pkt 1 k.p.c. należało zatem uznać za
bezzasadne.
Za bezzasadny również należało uznać zarzut naruszenia art. 10 ust. 2 i art. 35
pkt 5 ustawy s.k.o.k. W art. 35 pkt 5 ustawy s.k.o.k., a także w jego pkt 9 zostały
określone funkcje nadzorcze Kasy Krajowej. W ramach tych funkcji Kasa Krajowa może
określać
normy
dopuszczalnego
ryzyka
w
działalności
spółdzielczych
kas
oszczędnościowo-kredytowych. Przy ustaleniu istoty norm dopuszczalnego ryzyka
zachodzi potrzeba odwołania się do regulacji tych norm w Prawie bankowym. Kasy
bowiem wykonują działalność bankową, a w takim razie muszą, podobnie jak banki, w
tej działalności kierować się normami określającymi poziom dopuszczalnego ryzyka
bankowego. Istota tych norm jest taka sama, ponieważ istota działalności banków i kas
jest identyczna – w jednym i drugim przypadku jest to działalność depozytowokredytowa. Działalność ta powinna być objęta nadzorem państwowym, najlepiej
specjalistycznym nadzorem bankowym, co występuje w przypadku banków. Natomiast
spółdzielcze kasy oszczędnościowo - kredytowe oraz Kasa Krajowa działają w tym
zakresie
bez
jakiegokolwiek
nadzoru
państwowego.
Niewątpliwie
normy
dopuszczalnego ryzyka wyznaczają granice działalności banków i kas, których
przekroczenie grozi ich prawidłowemu funkcjonowaniu. Chodzi tu o granice określające
możliwość podejmowania przedsięwzięć należących do zakresu ich działania, których
przekroczenie może spowodować naruszenie ich stabilności finansowej, podważać
bezpieczeństwo zgromadzonych w nich środków, a nawet powodować zagrożenie bytu
banku lub kasy. Granice te częściowo zakreśla już sama ustawa, np. w art. 126 i 128
ust. 1 Prawa bankowego, czy w art. 30 ustawy s.k.o.k. W pozostałej części granice te
dla banków dookreśla Komisja Nadzoru Finansowego (na podstawie art. 137 pkt 3 i art.
128 ust. 6 pkt 8 Prawa bankowego), a dla spółdzielczych kas - Kasa Krajowa
(na podstawie art. 35 pkt 5 ustawy s.k.o.k.). Uwzględniając bardziej szczegółową w tej
mierze regulację ustawy Prawa bankowego trzeba przyjąć, że normy dopuszczalnego
ryzyka mają charakter przedmiotowy. W takim zaś razie Kasa Krajowa może jedynie
określać normy dopuszczalnego ryzyka o charakterze przedmiotowym. Nie może
ustalać kwalifikacji, tzn. jakie kwalifikacje powinny mieć osoby odpowiedzialne w
spółdzielczych kasach za kontrolę wewnętrzną i windykację, gdyż byłyby to ewidentnie
normy o charakterze podmiotowym. Sąd Apelacyjny trafnie zatem uznał, że ustalenie
kwalifikacji
dla
tych
osób,
jako
nieprzewidziane
wprost
przez
ustawę,
było
niedopuszczalne w ramach norm dopuszczalnego ryzyka.
Na koniec, za bezzasadny także należało uznać zarzut naruszenia art. 189 k.p.c.
Ani ustawa s.k.o.k., ani Prawo spółdzielcze, do którego w zakresie w niej nie
uregulowanym odsyła ta ustawa (art. 2 i 33 ust. 2), nie wyłączają dopuszczalności
powództwa
o
ustalenie
nieważności
uchwały
zarządu
spółdzielczej
kasy
oszczędnościowo-kredytowej (spółdzielni). Powództwo o ustalenie nieważności uchwały
walnego zgromadzenia spółdzielni także nie jest wprost przewidziane żadnym
przepisem, ale w sposób nie budzący wątpliwości dopuszczalność takiego powództwa
wynika z art. 42 § 9 Prawa spółdzielczego. Jego podstawę, tak jak i podstawę
powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały zarządu spółdzielni, także uchwały
Zarządu Kasy Krajowej, stanowi art. 189 k.p.c.
Uchwały, których stwierdzenia nieważności dotyczy sprawa, tworzą obowiązki po
stronie spółdzielczych kas oszczędnościowo – kredytowych. Powódka ma więc interes
prawny w żądaniu ustalenia nieważności tych uchwał. Interes ten nie może zostać
zaspokojony w inny sposób niż przez wytoczenie powództwa o ustalenie nieważności
uchwały.
Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.