Supreme Court dismissed cassation for interpreting 'close person' in agency contract based on specific case facts.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland dismissed the appellant's cassation complaint against the District Court's judgment in a dispute over agency fees. The appellant argued that the term 'close person' in the agency contract should be interpreted broadly to include a limited liability company owned by the principal, citing general legal principles. The court rejected this, ruling that the question did not constitute an abstract legal issue requiring Supreme Court review under Article 3989 § 1 of the Code of Civil Procedure. Instead, the court emphasized that the interpretation of the contract's term 'close person' depends entirely on the specific circumstances, the parties' intent, and the principle of good faith established in Article 65 of the Civil Code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.; Art. 65 k.c. The Supreme Court accepts a cassation complaint only if an abstract legal issue exists; questions regarding the interpretation of contract terms based on specific factual circumstances and the parties' intent do not meet this requirement.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 455/18 POSTANOWIENIE Dnia 7 sierpnia 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Trzaskowski w sprawie z powództwa K. M. Z. przeciwko B. J. o zapłatę,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 sierpnia 2019 r.,na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt XII Ga [...], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 12 maja 2017 r. Sąd Rejonowy w G. oddalił powództwo K. M. Z. przeciwko B. J. o zapłatę kwoty 61.866,54 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 21 czerwca 2014 r. do dnia zapłaty i orzekł o kosztach postępowania. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2018 r. Sąd Okręgowy w G. zmienił zaskarżony wyrok w całości ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 50.298 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 października 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie, oddalił apelację powoda w pozostałej części i orzekł o kosztach postępowania.
W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, pozwany wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W jego ocenie w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wyrażające się w pytaniu, czy pojęcie „bliscy” użyte przez strony umowy pośrednictwa w obrocie nieruchomościami (której jedną ze stron jest profesjonalny pośrednik w obrocie nieruchomościami) dla określenia katalogu osób, w przypadku których nabycie nieruchomości zaprezentowanej przez pośrednika drugiej stronie umowy, determinuje po tejże stronie powstanie obowiązku zapłaty na rzecz pośrednika przewidzianej umową prowizji z tytułu pośrednictwa w obrocie, może być interpretowane jako tożsame z pojęciem „osoby będącej w bliskim stosunku”, którym posłużył się ustawodawca w art. 527 § 3 k.c., a w konsekwencji, czy pojęcie „bliscy” może obejmować również osoby prawne, w szczególności spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, której druga strona umowy o pośrednictwo w obrocie nieruchomościami jest wspólnikiem, członkiem zarządu bądź występuje w obydwu tych rolach.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.
Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.
Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, nie publ.; z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, nie publ.).
Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2012 r., II CSK 180/12, nie publ. oraz z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, nie publ.), wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, nie publ.).
Istotne zagadnienie prawne należy sformułować w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a wątpliwości z nim związane muszą mieć charakter wyłącznie prawny, czyli nie mogą obejmować elementów stanu faktycznego sprawy (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, nie publ.; z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, nie publ. oraz z dnia 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, nie publ.).Pytanie sformułowane przez skarżącego nie czyni zadość wskazanym wymaganiom, gdyż w istocie chodzi w nim o sposób interpretacji pojęcia „osoba bliska” zastosowanego w ramach konkretnej umowy zawartej między konkretnymi osobami, w konkretnych okolicznościach, a nie o abstrakcyjne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. O tym, jak pojęcie to powinno być rozumiane, nie mogą zatem przesądzać abstrakcyjne rozważania o tym pojęciu, choćby były to rozważania Sądu Najwyższego – w tym definicje prawne czy pojęcia prawne zastosowane w aktach prawnych, do których strony się nie odwołały - lecz kryteria wskazane w art. 65 k.c. Z przepisu wynika zaś jasno, że oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają „ze względu na okoliczności, w których złożone zostało”, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje, przy czym w umowach należy raczej badać, jaki był „zgodny zamiar stron i cel umowy”, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Nie ma zatem wątpliwości – skarżący tego też nie kwestionuje - że wykładnia umowy jest ściśle związana z okolicznościami konkretnego przypadku, zamiarem konkretnych stron i konkretnym celem umowy. Sąd Okręgowy miał na względzie te zasady, a odwołanie się do różnego sposobu rozumienia pojęcia bliskości w aktach prawnych miało jedynie walor pomocniczy. Decydujące znaczenie miały okoliczności konkretnej sprawy, przy czym – wbrew wywodom skarżącego zamieszczonym w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych – nie tyle analiza zgodnego zamiaru stron, ile względy słusznościowe (zasady współżycia społecznego), które muszą być uwzględnione przy interpretacji, co wynika wprost z art. 65 § 1 k.c. Sąd Okręgowy zaznaczył, że „to kogo należy objąć pojęciem osoby bliskiej zależy od konkretnych okoliczności faktycznych” i uznał, iż in casu osobą bliską pozwanego (strony umowy o pośrednictwo w nabyciu nieruchomości), była założona przezeń (po zawarciu umowy pośrednictwa i na miesiąc przed nabyciem nieruchomości) w celu nabycia nieruchomości spółka z o.o., której był jedynym udziałowcem i zarazem prezesem zarządu.
Uzasadniając swe stanowisko, Sąd zwrócił m.in. uwagę, że dokonując interpretacji spornego pojęcia „należy wziąć pod uwagę fakt, iż pozwany [...] zawarł z powodem umowę, wiedząc już wówczas, iż przedmiotowe nieruchomości będzie nabywał do spółki celowej, którą dopiero miał założyć i nie ujawnił tego faktu pośrednikowi (…)”, co było zachowaniem nielojalnym. W związku z tym zauważył, że odmienna interpretacja „prowadziłoby wprost do wyrażenia przez Sąd aprobaty dla czynności prawnych, zmierzających do obejścia § 4 umowy łączącej strony, które prowadzą do pokrzywdzenia wierzyciela”.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany kwestie te pominął i nie sformułował na ich tle żadnych abstrakcyjnych problemów dotyczących reguł wykładni określonych w art. 65 k.c. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. oraz – co do kosztów - art. 98 § 1 w związku z art. 99, art. 98 § 3, art. 108 § 1, art. 391 § 1, art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. aj