Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 412/13 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court ruling on adverse possession by co-owner, requiring proof of independent possession beyond co-possession rights.

Numero d'incarto IV CSK 412/13
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the Regional Court's decision granting adverse possession to a co-owner of agricultural land. The lower court incorrectly applied a legal presumption that co-possession constitutes independent possession, ignoring the distinct nature of co-ownership rights under Polish law. The Court ruled that a co-owner must explicitly demonstrate they expanded their possession beyond their statutory share, a fact the lower court failed to verify.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 339 k.c.; Art. 206 k.c.: A co-owner cannot rely on the presumption of independent possession under Art. 339 k.c. to claim adverse possession; they must prove they expanded their possession beyond the scope of their co-possession rights.

Parole chiave

Generato dall'IA
adverse possession co-ownership rights independent possession legal presumption co-possession agricultural land Supreme Court ruling

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 339 k.c.
Uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo odwołał się do domniemania prawnego z art. 339 k.c.Skarga kasacyjna uczestniczki W.
Art. 206 k.c.
Takiemu traktowaniu stosunku współwłasności sprzeciwia się wspomniany art. 206 k.c. Stąd podkreśla się w orzecznictwie, że ustawodawca w sposób odmienny traktuje współposiadanie od posiadania indywidualnego, co wyklucza zastosowanie domniemania ustanowionego w art.
Art. 195 k.c.
Uprawnienie to wynika z prawa współwłasności jako prawa własności przysługującego niepodzielnie kilku osobom (art. 195 k.c.).
Art. 336 k.c.
z art. 336 k.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz uwzględnienia apelacji, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do zarzutu naruszenia art.
Art. 172 k.c.
art. 339 k.c
Uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo odwołał się do domniemania prawnego z art. 339 k.c.Skarga kasacyjna uczestniczki W.
art. 3983 k.p.c
od postanowienia Sądu Okręgowego - oparta na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c.
art. 206 k.c
Takiemu traktowaniu stosunku współwłasności sprzeciwia się wspomniany art. 206 k.c.
art. 336 k.c
z art. 336 k.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz uwzględnienia apelacji, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do zarzutu naruszenia art.
art. 172 § 1 k.c
336 k.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz uwzględnienia apelacji, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do zarzutu naruszenia art. 172 § 1 k.c., a to wobec zastosowania domniemania ustanowionego w art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CKN 214/98
IV CK 115/02
I CK 235/03
V CSK 146/08
Supreme Court dismisses adverse possession claim where owner's visible actions prevented independent possession. The court ruled that the husband and wife failed to establish independent possession of adjacent land. Consequently, the cassation appeal is rejected and the case is remanded for further proceedings.
II CSK 405/08
Supreme Court remands case to lower court regarding self-possession requirements in co-ownership acquisition by prescription.
III CSK 184/10
Supreme Court dismisses acquisition by prescription claim against co-owner where individual possession was not proven. The court rejects the presumption of possession under Article 339 of the Civil Code. The claimant failed to demonstrate exclusive possession beyond co-ownership rights. The decision clarifies that co-ownership does not automatically grant possession for prescription purposes. The burden of proof remains on the claimant to show expanded control. The court emphasizes the distinction between co-possession and individual possession. This ruling protects co-owners from losing shares without clear evidence of exclusion. The judgment reinforces strict requirements for acquiring property by prescription. Legal practitioners must prove exclusive control beyond statutory co-ownership rights. The outcome prevents automatic loss of shares in joint ownership scenarios.
II CSK 249/11
Supreme Court dismisses appeal regarding adverse possession claim where lower court correctly found no intent to exclude co-owners.
II CSK 495/12
Supreme Court dismisses adverse possession claim due to lack of good faith and insufficient time elapsed.
I CSK 735/12
Supreme Court dismisses appeal on acquisitive prescription due to lack of independent possession of land and building.
III CSK 263/12
Supreme Court dismisses appeal; self-possessor failed to prove independent will over co-owners' shares via acquisition by prescription.
II CSK 581/12
Supreme Court dismisses co-owner's acquisition claim due to lack of visible intent to possess shares independently.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 412/13 POSTANOWIENIE Dnia 2 kwietnia 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)‎SSN Marian Kocon (sprawozdawca)‎SSN Anna Kozłowska w sprawie z wniosku J. P.‎przy uczestnictwie W. P., X. Y. i I. Z.‎o stwierdzenie zasiedzenia,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 kwietnia 2014 r.,‎skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania W. P. od postanowienia Sądu Okręgowego w O.‎z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt I Ca […] uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 14 września 2012 r. uwzględnił wniosek J. P. i stwierdził nabycie przez zasiedzenie z dniem 13 kwietnia 2010 r. udziału 1/4 części we współwłasności nieruchomości (gospodarstwa rolnego) bliżej opisanej we wniosku, a Sąd Okręgowy w O. postanowieniem z dnia 7 lutego 2013 r. oddalił apelację uczestniczki W. P. Uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo odwołał się do domniemania prawnego z art. 339 k.c.Skarga kasacyjna uczestniczki W. P. od postanowienia Sądu Okręgowego - oparta na podstawie pierwszej z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 339 w zw. z art. 206 k.c., art. 172 w zw. z art. 336 k.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz uwzględnienia apelacji, bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do zarzutu naruszenia art. 172 § 1 k.c., a to wobec zastosowania domniemania ustanowionego w art. 339 k.c. w sprawie o zasiedzenie przez współwłaściciela nieruchomości udziału należącego do innego współwłaściciela, co doprowadziło do nieuzasadnionego wniosku, iż wnioskodawca był po myśli art. 336 k.c. samoistnym posiadaczem udziału skarżącej we współwłasności nieruchomości.Sąd Okręgowy uznając, że domniemanie ustanowione w art. 339 k.c. ma zastosowanie w sprawie o zasiedzenie przez współwłaściciela nieruchomości udziału należącego do innego współwłaściciela pominął, iż z charakteru współwłasności wynika uprawnienie do współposiadania w zakresie nie wyłączającym pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.).

Uprawnienie to wynika z prawa współwłasności jako prawa własności przysługującego niepodzielnie kilku osobom (art. 195 k.c.). Prawo to cechuje jedność przedmiotu własności, wielość podmiotów i niepodzielność samego prawa. Niepodzielność prawa wyraża się w tym, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy. Posiadanie rzeczy przez współwłaściciela jest zatem posiadaniem właścicielskim i samoistnym, stanowi bowiem realizację jego niepodzielnego prawa do rzeczy. Oznacza to, że z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika jedynie, iż korzysta on z tej rzeczy zgodnie z przysługującym mu prawem.

Niewykonywanie prawa posiadania przez innego współwłaściciela nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejął rzecz w samoistne posiadanie w zakresie jego uprawnień. Inaczej mówiąc, jeżeli inny współwłaściciel nie wykonywał swojego współposiadania, nie oznacza to, że posiadacz całości wykonywał swoje prawo do przysługującej mu idealnej części nieruchomości, a w stosunku do pozostałej był posiadaczem samoistnym. Takiemu traktowaniu stosunku współwłasności sprzeciwia się wspomniany art. 206 k.c. Stąd podkreśla się w orzecznictwie, że ustawodawca w sposób odmienny traktuje współposiadanie od posiadania indywidualnego, co wyklucza zastosowanie domniemania ustanowionego w art. 339 k.c. w sprawie o zasiedzenie przez współwłaściciela nieruchomości udziału należącego do innego współwłaściciela.

Konieczne więc jest wykazanie samoistnego posiadania udziału współwłaściciela. Posiadanie samoistne udziału współwłaściciela niezbędne do zasiedzenia wymaga, żeby współwłaściciel żądający stwierdzenia jego zasiedzenia dał wyraz temu, że zmienił (rozszerzył) zakres swego posiadania ponad realizację uprawnienia z art. 206 k.c. Skuteczność takiej zmiany wymaga, aby uczynił to jawnie, czyli zamanifestował ją w sposób widoczny dla współwłaściciela i otoczenia. Sama natomiast świadomość posiadania samoistnego ponad realizację uprawnienia z art. 206 k.c. nie może być uznana za wystarczającą, a co za tym idzie - jest prawnie bezskuteczna (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1999 r., III CKN 214/98, niepubl.; z dnia 17 października 2003 r., IV CK 115/02, niepubl.; z dnia 7 listopada 2003 r., I CK 235/03, niepubl.; z dnia 8 października 2008 r., V CSK 146/08, niepubl.; z dnia 7 stycznia 2009 r., II CSK 405/08, niepubl.; z dnia 1 kwietnia 2011 r., III CSK 184/10, niepubl.; z dnia 2 marca 2012 r., II CSK 249/11, niepubl.; z dnia 7 marca 2012 r., II CSK 495/12, niepubl.; z dnia 19 marca 2013 r., I CSK 735/12, niepubl.; z dnia 15 maja 2013 r., III CSK 263/12, niepubl.; z dnia 26 czerwca 2013 r., II CSK 581/12, niepubl.).Sąd Okręgowy osadzając uwzględnienie wniosku na domniemaniu ustanowionym w art. 339 k.c. pominął, że konieczne było wykazanie przez wnioskodawcę posiadania samoistnego udziału skarżącej (poprzedniczki prawnej), a więc konkretnych faktów potwierdzających rzeczywiste przejęcie jej praw i obowiązków, i to w sposób, co wymaga podkreślenia, pozwalający jej dostrzec zmianę.

W szczególności, że wnioskodawca nie liczył się z uprawnieniami skarżącej (poprzedniczki prawnej) do przedmiotowej nieruchomości. Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu. [aw]