Supreme Court dismisses appeal on forest land nationalization exclusion based on historical subdivision into parcels under 25 hectares.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the State Treasury's cassation appeal against a lower court ruling that reclassified forest land ownership from the State to private individuals. The lower court applied a 1944 decree excluding lands subdivided into parcels under 25 hectares from nationalization, relying on historical Prussian cadastral records. The Court upheld this interpretation, rejecting the State's argument that legal and physical subdivision must be distinguished, noting that the historical subdivision satisfied the statutory exclusion criteria.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 1 ust. 3 lit. b dekretu PKWN z 12 grudnia 1944 r.; Art. 1 ust. 3 lit. b dekretu o lasach; The exclusion of forest lands from nationalization applies when they were legally or physically subdivided into parcels not exceeding 25 hectares prior to September 1, 1939, where such subdivision is evidenced by historical cadastral records.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 404/08
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 lutego 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)
SSN Marian Kocon (sprawozdawca)
SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian
Protokolant Izabela Czapowska
w sprawie z powództwa G.S. i E.S.
przeciwko Skarbowi Państwa - Nadleśnictwu […]
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej
w dniu 6 lutego 2009 r.,
skargi kasacyjnej strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w S.
z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt [...],
oddala skargę kasacyjną; nie obciąża skarżącego kosztami
postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2008 r. oddalił apelację
Skarbu Państwa – Nadleśnictwa od wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 11
października 2007 r., którym ten Sąd uzgodnił treść prowadzonych przez niego
ksiąg wieczystych KW nr [...] i KW nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym w ten
sposób, że nakazał wykreślić w działach II tych ksiąg Skarb Państwa –
Nadleśnictwo i wpisać w to miejsce jako właścicieli G.S. i E.S. na zasadzie
wspólności ustawowej. Przyjął wykładnię art. 1 ust. 3 lit. b dekretu Polskiego
Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych
lasów na własność Państwa (Dz. U. z 1944 r. Nr 15, poz. 82 ze zm.; dalej też:
dekret) wyrażoną w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1998 r., I CKN
664/97 (OSNC
1999, nr 1, poz. 7), że podział faktyczny lasów i gruntów
leśnych na parcele nie większe niż 25 ha oznacza to samo, co stwierdzenie
faktu podziału tych gruntów na takie areały.
Skarga kasacyjna Skarbu Państwa od wyroku Sądu Okręgowego –
oparta na podstawie pierwszej z art. 398 3 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia
art. 1 ust. 3 lit. b dekretu i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania
sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu, lasy i grunty leśne o obszarze ponad 25 ha,
stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych i prawnych, przeszły na
własność Skarbu Państwa. Przejście to nastąpiło ex lege, a protokół przejęcia,
sporządzany w trybie § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych
z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu
Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na
własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 4, poz. 16) stanowił jedynie dowód tego, że
dana nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa (por. uchwały Sądu
Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1994 r., III CZP 50/94, OSNCP 1994, nr 11, poz.
212, oraz z dnia 27 kwietnia 1994 r., III CZP 54/94, OSNCP 1994, nr 11, poz. 215).
Wyłączone zostały lasy i grunty leśne wymienione w art. 1 ust. 3, a więc stanowiące
własność samorządu terytorialnego (lit. a) oraz podzielone prawnie lub faktycznie
przed dniem 1 września 1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha, stanowiące
własność osób fizycznych, grunty które nie były objęte przepisami art. 2 lit. e
dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (lit. b).
Skarżący nie zarzucił, że grunty poprzedników prawnych powodów były
objęte przepisami art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 1 ust. 3 lit. b dekretu, według którego
należące do osób fizycznych nieruchomości leśne o obszarze mniejszym niż 25 ha
nie zostały znacjonalizowane. Przyjął, że taka sytuacja miała miejsce z
uwagi na
podział nieruchomości na parcele, z których żadna nie przekraczała powierzchni
25 ha. Parcele te były uwidocznione w katastrze nieruchomości sporządzonym
jeszcze przez zaborcę pruskiego. Prezentując taką ocenę odwołał się do
stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 maja
1998 r. (I CKN 664/97, OSNC 1999, Nr 1, poz. 7). Sąd Najwyższy stwierdził
wówczas, że wyrażeniu „parcela" w rozumieniu przepisów dekretu PKWN o lasach
należy przypisać znaczenie potoczne, oznaczające działkę gruntu wydzieloną
z większego obszaru, a warunek podziału prawnego lub fizycznego na parcele
spełnia podział według przepisów katastru pruskiego lub austriackiego.
Ocena ta została bezzasadnie zakwestionowana w skardze kasacyjnej.
Po pierwsze, część zawartych w niej wywodów dotyczy wyjaśnienia rozumienia
pojęcia podziału prawnego oraz fizycznego i konieczności ich rozdzielenia, co
jednak nie miało znaczenia dla możliwości uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 1
ust. 3 lit. b dekretu PKWN o lasach, skoro warunek wyłączenia działania przepisów
tego dekretu spełniał zarówno podział prawny jak i fizyczny. Po drugie,
argumentacja przytoczona przez skarżącego, wbrew jego ocenie, nie podważa
stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego wyżej
wyroku z dnia 8 maja 1998 r., że uwidocznienie podziału nieruchomości na parcele
w katastrze (w tym wypadku pruskim) odpowiada pojęciu podziału na parcele
użytemu w art. 1 ust. 3 lit. b dekretu PKWN o lasach.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.