Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 377/09 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal ruling dismissing claim to establish cooperative membership due to procedural error.

Numero d'incarto IV CSK 377/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's decision dismissing the plaintiff's claim to establish cooperative membership. The lower court incorrectly ruled that the plaintiff lacked legal interest because the removal from the register was voidable, ignoring the alternative ground that the removal was ineffective due to failure to serve notice. The court held that the appeal court failed to examine the claim based on the statutory requirement for written notification, which independently renders the removal ineffective.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 189 k.p.c.; Art. 24 ust. 3 Prawa spółdzielczego: A claim to establish membership is admissible if the removal from the register is ineffective due to failure to serve written notice, even if the removal act itself is not directly contested.

Parole chiave

Generato dall'IA
cooperative law membership registration legal interest service of notice removal from register civil procedure voidable act

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 189 k.p.c.
Sąd Okręgowy uznał, że powód ma – w rozumieniu art. 189 k.p.c. – interes
Art. 24 ust. 3 Prawa spółdzielczego
jest bezskuteczna, albowiem nie doręczono powodowi – zgodnie z art. 24 § 3 Prawa
Art. 39815 § 1 k.p.c.
postanowienia (art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art.
Art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1 i 398 21 k.p.c.
oraz art. 108 § 2 w związku z art.
art. 189 k.p.c
Sąd Okręgowy uznał, że powód ma – w rozumieniu art. 189 k.p.c.
art. 39815 § 1 k.p.c
postanowienia (art. 39815 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II CR 321/62
, II CR 321/62, OSNC 1964, nr 4, poz.
II CR 302/05
Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1985 r., II CR 302/05, OSNC 1986, nr 10,

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 377/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa R. K.

przeciwko Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej „Z.(...)” w J. w likwidacji

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 5 marca 2010 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 6 marca 2009 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 6 listopada 2008 r. Sąd Okręgowy w G. ustalił, że powód jest

członkiem pozwanej Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej „Z.(...)” w J. w likwidacji i

nakazał ściągnąć od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w G. 600

zł tytułem opłaty, od której powód był zwolniony.

Sąd ustalił, że powód został członkiem pozwanej Spółdzielnie w 1976 r. Do 1978

r. był agronomem, a od 1978 do 1989 r. – kierownikiem mieszalni-suszarni pasz. W

czerwcu 1989 r. powód został powołany do jednoosobowego zarządu „T.(...)” RolnoPrzemysłowej sp. z o.o. w T., w której pozwana miała połowę udziałów.

Dnia 28 października 1989 r. Walne Zgromadzenie Spółdzielni jednogłośnie

podjęło uchwałę nr 26/89 o wykreśleniu z rejestru członków m.in. powoda. Wymienionej

uchwały nie doręczono powodowi na piśmie. Powód nie składał też wyjaśnień na

okoliczność wykreślenia go z rejestru członków Spółdzielni.

Uchwałą nr 56/2005 Zarządu Krajowej Rady Spółdzielni z dnia 1 czerwca 2005 r.

pozwana Spółdzielnia została postawiona w stan likwidacji. W 2007 r. powód złożył

wniosek o zwołanie Walnego Zgromadzenia Spółdzielni. Pismem z dnia 28 grudnia

2007 r. likwidator Spółdzielni poinformował go, że nie jest uprawniony do złożenia tego

wniosku, ponieważ nie jest członkiem pozwanej Spółdzielni.

Sąd Okręgowy uznał, że powód ma – w rozumieniu art. 189 k.p.c. – interes

prawny do wytoczenia powództwa. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy przesądzi bowiem

kwestię wykonywania przez powoda praw członkowskich w Spółdzielni, w tym

uprawnienia do złożenia wniosku o zwołanie Walnego Zgromadzenia Spółdzielni.

Zdaniem Sądu podjęta uchwała o wykreśleniu powoda z rejestru członków Spółdzielni

jest bezskuteczna, albowiem nie doręczono powodowi – zgodnie z art. 24 § 3 Prawa

spółdzielczego, w brzmieniu obowiązujących w dniu podjęcia uchwały – na piśmie

zawiadomienia o wykreśleniu wraz z uzasadnieniem.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w G. – na skutek apelacji pozwanej –

zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że powództwo oddalił, uchylił

orzeczenie w przedmiocie kosztów sądowych i nie obciążył powoda kosztami

postępowania apelacyjnego.

Sąd odwoławczy uznał, że powód nie ma interesu prawnego w wytoczeniu

powództwa o ustalenie, że jest członkiem pozwanej Spółdzielni. Uchwała Walnego

Zgromadzenia Spółdzielni o jego wykreśleniu podlega bowiem zaskarżeniu na

podstawie art. 42 Prawa spółdzielczego, w brzmieniu obowiązującym w chwili podjęcia

uchwały. W takiej zaś sytuacji wykreślony członek spółdzielni nie ma interesu prawnego

w wytoczeniu powództwa przewidzianego w art. 189 k.p.c., ponieważ podlega on

zaspokojeniu wyłącznie w drodze zaskarżenia uchwały w sposób określony w

przytoczonym przepisie Prawa spółdzielczego.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik powoda zarzucił naruszenie przez błędną

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 24 § 3 oraz art. 42 § 3 Prawa spółdzielczego

w związku z art. 189 k.p.c., które polega – jego zdaniem – na błędnym uznaniu, że

powód nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie, i wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy bądź o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powód żądanie ustalenia, że jest członkiem pozwanej Spółdzielni oparł – co

wynika już z pozwu – nie tylko na twierdzeniach, że uchwała Walnego Zgromadzenia

Spółdzielni o wykreśleniu go z rejestru członków jest wadliwa, ale również na

okoliczności, że wykreślenie jest nieskuteczne z powodu nie doręczenia mu pisemnego

zawiadomienia o wykreśleniu wraz z uzasadnieniem, zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy z

dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2003, Nr 188, poz.

1848, ze zm.; dalej: „Prawo spółdzielcze”), w brzmieniu obowiązującym w chwili

podjęcia uchwały.

Sąd Apelacyjny trafnie uznał – wbrew wyrażonemu w skardze kasacyjnej

odmiennemu stanowisku – że powód nie może skutecznie kwestionować wadliwości

wspomnianej uchwały w drodze opartego na art. 189 k.p.c. powództwa o ustalenie z

powodu braku interesu prawnego. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu

Najwyższego powinien bowiem w takiej sytuacji wnieść powództwo o uchylenie

zakwestionowanej uchwały na podstawie art. 42 Prawa spółdzielczego. To powództwo

zabezpiecza skarżącemu należytą ochronę jego interesu prawnego w zakresie sądowej

kontroli prawidłowości uchwały o wykreśleniu z rejestru członków (por. wyrok Sąd

Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1963 r. , II CR 321/62, OSNC 1964, nr 4, poz. 99 i wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1985 r., II CR 302/05, OSNC 1986, nr 10,

poz. 55).

Inaczej należy ocenić natomiast dopuszczalność powództwa powoda o ustalenie

na podstawie art. 189 k.p.c., że jest on członkiem pozwanej Spółdzielni oparte na

okoliczności, że wykreślenie z rejestru członków nie stało się skuteczne z powodu

niedoręczenia mu zawiadomienia o wykreśleniu wraz z uzasadnieniem, zgodnie z art.

24 ust. 3 Prawa spółdzielczego, w brzemieniu obowiązującym w chwili podjęcia

uchwały. Powództwo o ustalenie, opierające się na konsekwencjach niedopełnienia

przez

pozwaną

obowiązku

przewidzianego

w

przytoczonym

przepisie

Prawa

spółdzielczego, nie zmierza do poddania pod kontrolę sądową prawidłowości podjętej

przez Walne Zgromadzenie Spółdzielni uchwały o wykreśleniu powoda z rejestru

członów, lecz do ustalenia, że wykreślenie, niezależnie od wadliwości uchwały o

wykreśleniu, jest nieskuteczne z powodu niedopełnienia obowiązku pisemnego

zawiadomienia o wykreśleniu wraz z uzasadnieniem, a więc okoliczności niezależnej od

wadliwości uchwały, i nie spowodowało – w konsekwencji – ustania członkostwa. W

takiej sytuacji powództwo o ustalenie – jeżeli zachodzi interes prawny w rozumieniu art.

189 k.p.c. – powinno być merytorycznie zbadane (por. przytoczony wyżej wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1963 r., II CR 321/62, OSNC 1964, nr 5, poz. 99).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny ograniczył badanie

interesu prawnego do wytoczenia powództwa o ustalenie, opartego na twierdzeniach

dotyczących wadliwości podjętej przez Walne Zgromadzenie Spółdzielni uchwały o

wykreśleniu powoda z rejestru członków. Uszła natomiast uwagi Sądu potrzeba

zbadania omawianej przesłanki powództwa o ustalenie, opartego na okoliczności, że

wykreślenie nie stało się skuteczne z powodu niedopełnienia przez pozwaną obowiązku

pisemnego zawiadomienia powoda o wykreśleniu wraz z uzasadnieniem i oceny – w

zależności od wyniku ustalenia co do istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 189

k.p.c. – merytorycznej zasadności powództwa. W konsekwencji zarzut powoda, że

zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 189 k.p.c., polegającym na

uznaniu, że skarżący nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie –

w zakresie dotyczącym żądania pozwu, opartego na okoliczności bezskuteczności

wykreślenia z powodu niedopełnienia obowiązku przewidzianego w art. 24 § 3 Prawa

spółdzielczego – należało uznać za uzasadniony.

Z

przedstawionych

powodów

Sąd

Najwyższy

orzekł,

jak

w

sentencji

postanowienia (art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1 i 398 21

k.p.c.).