Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 346/17 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal on inheritance acquisition, citing no legal error in lower court's assessment of testator's health fears.

Numero d'incarto IV CSK 346/17
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland dismissed the appellant's cassation appeal regarding the acquisition of an inheritance. The appellant argued that the lower courts incorrectly interpreted the requirement of 'fear of imminent death' for a special will, claiming the testator's medical condition warranted such fear. The court found no obvious violation of procedural or substantive law in the lower courts' rejection of the appellant's evidence and expert opinions. Consequently, the appeal was rejected, and the appellant was ordered to pay the costs of the cassation proceedings.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 3989 § 2 k.p.c.: The Supreme Court may reject a cassation appeal if the lower court's decision does not involve a significant legal issue, a serious doubt in legal interpretation, or an obvious violation of the law.

Parole chiave

Generato dall'IA
cassation appeal rejection special will requirements fear of imminent death inheritance acquisition obvious violation of law testator mental state procedural law violation motivi di cassazione

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 3989 § 1 k.p.c.
akt V Ca […] Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c.
Art. 3989 § 2 k.p.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. w zw.
Art. 13 § 2 k.p.c.
z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.O kosztach postępowania kasacyjnego należnych uczestnikowi E.
Art. 520 § 3 k.p.c.
orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w zw.
Art. 398²¹ k.p.c.
z art. 398²¹ k.p.c., art.
Art. 391 § 1 k.p.c.
z art. 391 § 1 k.p.c. i art.
Art. 108 § 1 k.p.c.
391 § 1 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. i art.
Art. 3987 § 1 k.p.c.
o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego należało oddalić, gdyż został zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, która w jej przypadku została wniesiona z przekroczeniem dwutygodniowego terminu, a zatem nieskutecznie (art. 3987 § 1 k.p.c. w zw.
art. 3989 § 1 k.p.c
akt V Ca […] Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c.
art. 952 § 1 k.c
147).W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 952 § 1 k.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 346/17 POSTANOWIENIE Dnia 22 grudnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z wniosku P. E. R. ‎przy uczestnictwie E. J. i J. H. J. ‎o stwierdzenie nabycia spadku,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 grudnia 2017 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w S. ‎z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt V Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestnika E. J. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego;

3. oddala wniosek uczestniczki J. H. J. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

W związku ze skargą kasacyjną wnioskodawcy P. E. R. od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt V Ca […] Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 952 § 1 k.c. przez jego zawężającą wykładnię i przyjęcie, że obiektywne warunki spełnienia przesłanki „obawy rychłej śmierci” wyprzedzają subiektywne przeświadczenie testatora, a ponadto że przesłanka ta zachodzi jedynie wówczas, gdy obawa rychłej śmierci wywołana jest tylko uzasadnionym medycznie stanem zdrowia spadkodawcy; art. 286 k.p.c. w zw. z art. 670 k.p.c., art. 382 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia z urzędu dowodu z uzupełniającej opinii psychiatryczno-psychologicznej dla określenia związku pomiędzy trybem życia spadkodawcy (bezdomnością, powiązaniami ze światkiem przestępczym, pobytami w więzieniu oraz skłonnością do alkoholu), jego sytuacją życiową w chwili sporządzenia testamentu i wynikającego z niej stanu psychicznego spadkodawcy, a istnieniem u niego usprawiedliwionego subiektywnie przekonania obawy rychłej śmierci w sytuacji, gdy dowód z opinii biegłych opierał się na niepełnym materiale dowodowym, którego istotne uzupełnienie nastąpiło już po sporządzeniu opinii.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie zostały jednak spełnione.Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, nie publ., z dnia 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, nie publ., z dnia 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, nie publ.).Potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości skarżący odnosi do wykładni przesłanki „obawy rychłej śmierci”, o której mowa w art. 952 § 1 k.c. W judykaturze zostało już wyjaśnione, że przy ocenie zaistnienia obawy rychłej śmierci istotne znaczenie ma przekonanie spadkodawcy o bliskości śmierci, które mogą uzasadniać różne przyczyny, jak stan zdrowia, podeszły wiek, czy znalezienie się w sytuacji bezpośrednio zagrażającej życiu.

Nie należy całkowicie pomijać także przeczucia spadkodawcy, mimo, że nie można go w pełni do końca racjonalnie wyjaśnić. Obawa rychłej śmierci ze swej istoty jest subiektywna i musi zachodzić w chwili składania oświadczenia woli na wypadek śmierci, a jej późniejsze odpadnięcie nie ma większego znaczenia. Jednak przekonanie spadkodawcy co do zaistnienia takiego stanu podlega weryfikacji z punktu widzenia zobiektywizowanych okoliczności. Jest bowiem oczywiste, że uchwycenie odczuć samego testatora, gdy ich na zewnątrz nie wyrażał, jest niezwykle trudne, gdyż wymaga wniknięcia w jego procesy psychiczne, czyli przeżycia, stany emocjonalne i intelektualne, co w oczywisty sposób przemawia za koniecznością zobiektywizowania tej oceny.

W związku z tym przez istnienie obawy rychłej śmierci należy rozumieć poczucie testatora o rychliwym zgonie, oparte na rzeczywistych zdarzeniach, zagrażających bezpośrednio życiu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2000 r., I CKN 875/98, nie publ., z dnia 3 grudnia 2010 r., I CSK 37/10, nie publ.). Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi.

W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.).

Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie publ. i przywołane tam orzecznictwo).Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wnioskodawca łączy z podniesionymi w niej zarzutami naruszenia prawa procesowego.Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.Wnioskodawca jako osoba obca w stosunku do spadkodawcy S. J., który zmarł 19 listopada 2013 r. w W. (ostatnio zamieszkiwał w W. ) w wieku niespełna 43 lat (wskutek zatrucia alkoholem etylowym i tlenkiem węgla), powoływał się na testament szczególny, który miał zostać sporządzony w dniu 8 marca 2013 r.

Jak wynika z ustaleń faktycznych spadkodawca mimo młodego wieku był osobą mocno zniszczoną życiem. Nie korzystał z opieki medycznej. Wielokrotnie odbywał kary pozbawienia wolności i nie stronił od alkoholu. Pomiędzy pobytami w zakładach karnych, przebywał i zamieszkiwał u wnioskodawcy, po tym jak ok. 2007-2008 r. spalił się budynek mieszkalny, który spadkodawca miał po swoich rodzicach. Okresowo spadkodawca jeździł w odwiedziny do swoich znajomych, z którymi odbywał kary pozbawienia wolności lub przebywał u kobiet, z którymi pozostawał w nietrwałych, nieformalnych związkach.

Biegli psychiatra i psycholog stwierdzili, że spadkodawca nie był w stanie, w którym istniała obawa rychlej śmierci. Urazu jakiego doznał w wyniku pobicia w 2010 r. ich zdaniem nie można uważać za czynnik wskazujący na obawę rychłej śmierci w dniu 8 marca 2013 r.Sąd Rejonowy nie podzielił wniosków opinii biegłych w tym zakresie i przyjął, że na stan zdrowia spadkodawcy, w tym jego samopoczucie psychiczne znacząco zaważyło wskazane wydarzenie z 2010 r.Sąd drugiej instancji orzekając reformatoryjnie dokonał uzupełniających ustaleń faktycznych oraz odmiennej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznał, że w odniesieniu do spadkodawcy w dniu 8 marca 2013 r. wnioskodawca nie wykazał, aby zachodziła obawa rychłej śmierci, oraz aby zachodziła przesłanka niemożliwości sporządzenia testamentu w zwykłej formie.

Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, iż w dniu 8 marca 2013 r. spadkodawca przyjechał do wnioskodawcy po pieniądze i sam tego dnia odjechał, nie wymagając pomocy, co świadczyło o dobrym wówczas stanie jego zdrowia.Treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w kontekście przedstawionych okoliczności faktycznych nie daje podstaw do przyjęcia, iż zapadło ono w wyniku oczywistego naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.O kosztach postępowania kasacyjnego należnych uczestnikowi E. J. orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki taryfowej (§ 6 pkt 2 in fine w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz.

U. poz. 1804, ze zm., w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniające rozporządzenie w opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. poz. 1667).Wniosek uczestniczki J. H. J. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego należało oddalić, gdyż został zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, która w jej przypadku została wniesiona z przekroczeniem dwutygodniowego terminu, a zatem nieskutecznie (art. 3987 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Mianowicie, odpis skargi kasacyjnej otrzymała w dniu 26 czerwca 2017 r. (k. 570), zaś odpowiedź wpłynęła 11 lipca 2017 r. (k. 572, 576). jw l.n