Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 321/09 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal in adverse possession case, ruling that changing the acquisition date is not acting against the appellant.

Numero d'incarto IV CSK 321/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by S. C. against a lower court's ruling establishing that J. C. and M. C. acquired property via adverse possession. The lower court determined the acquisition occurred on August 20, 2000, despite the appellant's argument that a lawsuit filed in 2007 should have interrupted the possession period. The court held that merely adjusting the specific date of acquisition to align with legal requirements does not constitute acting against the appellant under the relevant procedural code.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 384 k.p.c.; Art. 386 k.p.c.: In proceedings to establish ownership through adverse possession, a court may adjust the date of acquisition to comply with legal requirements without violating the prohibition of acting against the appellant, provided the appellant's substantive rights are not worsened.

Parole chiave

Generato dall'IA
adverse possession procedural law acquisition date prohibition of acting against cassation appeal ownership transfer possession interruption

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 384 k.p.c.
istotny wpływ na wynik sprawy a to: art. 384 k.p.c. w zw.
Art. 386 k.p.c.
art. 386 k.p.c. Jak trafnie, w uzasadnieniu swojego postanowienia, wskazał Sąd
Art. 398 § 14 k.p.c.
Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14
art. 386 § 4 k.p.c
ponieważ jest to możliwe tylko w razie zaistnienia sytuacji wymienionych w art. 386 § 4
art. 176 § 1 k.c
172 § 1 i art. 176 § 1 k.c.
art. 172 § 1 k.c
przez jego błędną wykładnię i art. 172 § 1 k.c.
art. 384 k.p.c
istotny wpływ na wynik sprawy a to: art. 384 k.p.c.
art. 386 § 1 k.p.c
istotny wpływ na wynik sprawy a to: art. 384 k.p.c. w zw. z art. 386 § 1 k.p.c. i art. 385
art. 385 k.p.c
istotny wpływ na wynik sprawy a to: art. 384 k.p.c. w zw. z art. 386 § 1 k.p.c. i art. 385
art. 13 § 2 k.p.c
z art. 13 § 2 k.p.c., w następstwie czego Sąd Okręgowy uwzględniając

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 321/09

POSTANOWIENIE

Dnia 19 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

w sprawie z wniosku J. C. i M. C.

przy uczestnictwie S. C. i N. C.

o stwierdzenie zasiedzenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 lutego 2010 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania S. C.

od postanowienia Sądu Okręgowego w S.

z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt V Ca (…),

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Na wniosek J. C. i jego małżonki M. C. Sąd Rejonowy w S., postanowieniem z

dnia 20 listopada 2008 r., stwierdził, że wnioskodawcy J. i M. małżonkowie C. nabyli

przez zasiedzenie z dniem 30 października 2007 r. na zasadach wspólności ustawowej

małżeńskiej własność nieruchomości o powierzchni 0,0144 ha w miejscowości O.

Nieruchomość ta oznaczona została jako działka numer 830/4. Stanowiła ona część

działki oznaczonej numerem ewidencyjnym 830/2, dla której w Zamiejscowym Wydziale

Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w S. z siedzibą w Ł. prowadzona jest księga

wieczysta Kw nr (…) Ł. Postanowienie to został oparte na następujących ustaleniach i

ocenach prawnych dokonanych przez ten Sąd.

Właścicielem nieruchomości oznaczona jako działka nr 830/2 jest uczestnik

postępowania S. C., który nabył ją od G. W. Przekazała ona pierwotnie nieformalnie w

1976 r., nieruchomość jego ojcu C., a ostatecznie w 1983 r., na podstawie umowy w

formie aktu notarialnego, przeniosła jej własność na obecnego właściciela. G. W.

uzyskała prawo do tej nieruchomości kilka lat po wojnie od swojego ojca F. C.

Nieruchomość jest zabudowana w części drewnianym spichlerzem i ziemną piwnicą. G.

W., nigdy jednak nie korzystała z tych budynków. Uprawiała jedynie niezabudowaną

część działki 830/2, a płody rolne wywoziła i składowała na siedlisku męża w

miejscowości L. Podobnie C. i obecny właściciele nieruchomości S. C. weszli

w posiadanie jedynie niezabudowanej części działki 830/2 i nie korzystali ze spichlerza i

piwnicy.

Właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr 830/1, która sąsiaduje z

nieruchomością oznaczoną jako działka nr 830/2, jest wnioskodawca J. C., który od

1981 r. pozostaje w związku małżeńskim z M. C.. Uzyskał on prawo własności do tej

nieruchomości na podstawie umowy z dnia 27 sierpnia 1980 r. Umową tą ojciec

wnioskodawcy W. C. przekazał mu własność swojego gospodarstwa obejmującego

działkę 830/01. Zarówno ojciec wnioskodawcy, jak i jego dziadek F. wykorzystywali

budynki znajdujące się na działce 830/2 (spichlerz i piwnicę). W spichlerzu składowali

zboże, a w piwnicy ziemniaki. Działka 830/2 nigdy nie była odgrodzona od pozostałej

części siedliska, na której wraz z rodzicami zamieszkiwał ojciec wnioskodawcy i

stanowiła z nią zorganizowaną całość. Wnioskodawca, w związku z wypadkiem jakiemu

uległ jego ojciec, od 1966 r. pomagał mu w prowadzeniu gospodarstwa. Przez cały czas

aż do chwili obecnej gospodarstwo to obejmowało działkę nr 830/01 oraz posiadanie

znajdujących się na działce 830/2 budynków (spichlerza i piwnicy). Mając na uwadze

takie ustalenia Sąd Rejonowy doszedł do wniosku, że zostały spełnione przesłanki

zasiedzenia części nieruchomości oznaczonej jako działka nr 830/2, której samoistnym

posiadaczem był wnioskodawca i jego poprzednicy prawni. Było to co prawda

zasiedzenie w złej wierze, ale objęcie w posiadanie nieruchomości nastąpiło najpóźniej

w dniu 30 października 1977 r., tj. w dacie śmierci F. C., dziadka wnioskodawcy, dlatego

nabycie własności tej nieruchomości na rzecz wnioskodawców nastąpiło z dniem 30

października 2007 r.

Apelację od powyższego postanowienia złożył uczestnik postępowania S. C.,

zaskarżając je w całości. W wyniku rozpoznania apelacji Sąd II instancji zmienił

postanowienie Sądu rejonowego w ten sposób, że stwierdził, iż nabycie własności

nieruchomości przez zasiedzenie nastąpiło z dniem 20 sierpnia 2000 r.

Sąd Okręgowy uznał za trafny zarzut podniesiony w apelacji dotyczący przerwy

biegu zasiedzenia. Jeżeli bowiem zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego

zasiedzenie nastąpiło dopiero 30 października 2007 r., to wszczęcie w dniu 9 marca

2007 r. przez uczestnika postępowania S. C. sprawy o wydanie nieruchomości, będącej

przedmiotem niniejszego wniosku, która to sprawa nie została umorzona, doprowadziło

do przerwania biegu terminu zasiedzenia na rzecz wnioskodawców. W związku z tym

nie mogli oni nabyć własności przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie z dniem

wskazanym w zaskarżonym postanowieniu.

Stwierdzenie to nie może jednak doprowadzić do uwzględnienia któregokolwiek z

wniosków zawartych w apelacji. Nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego

postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,

ponieważ jest to możliwe tylko w razie zaistnienia sytuacji wymienionych w art. 386 § 4

k.p.c., a żadna z nich w realiach tej sprawy nie występuje. Niezasadny jest także

wniosek apelujących o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie w

całości wniosku o zasiedzenie. W sprawie niniejszej wnioskodawcy sprostali bowiem

obowiązkowi wykazania, że byli samoistnymi posiadaczami części działki nr 830/2 przez

czas wymagany do stwierdzenia jej nabycia przez zasiedzenie, z tym że końcowy termin

zasiedzenia upłynął z wcześniejszą datą niż ustalił Sąd Rejonowy zaskarżonym

orzeczeniem.

Jak zauważył Sąd Okręgowy, Sąd Rejonowy nie wykluczył jednoznacznie

możliwości ustalenia na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego

wcześniejszej daty objęcia przez ojca wnioskodawcy, W. C. przedmiotowej części działki

z budynkami - spichlerzem i piwnicą. Z ustaleń Sądu Rejonowego poczynionych na

podstawie prawidłowo ocenionego materiału dowodowego wynika, że od śmierci żony

M. C., tj. od 20 sierpnia 1970 r. F. C., który miał wówczas 79 lat z uwagi na wiek i zły

stan zdrowia po dwukrotnym złamaniu nogi, całkowicie zaprzestał prowadzenia

gospodarstwa rolnego. Dlatego za wiarygodne i logiczne należy uznać twierdzenia

wnioskodawców zawarte już w uzasadnieniu wniosku, że wraz z przekazaniem po

śmierci żony działki siedliskowej rodzicom wnioskodawcy, F. C. przekazał im także do

samoistnego posiadania potrzebne do prowadzenia gospodarstwa rolnego budynki w

postaci piwnicy i spichlerza.

Mając powyższe ustalenia na uwadze, Sąd Okręgowy uznał, że poprzednicy

prawni wnioskodawców nabyli samoistne posiadanie przedmiotowej działki w dniu 20

sierpnia 1970 r., co uzasadniało stwierdzenie, że do nabycia przez wnioskodawców

własności nieruchomości przez zasiedzenie, po zaliczeniu posiadania poprzedników,

doszło z dniem 20 sierpnia 2000 r.

Zasiedzenie nieruchomości nastąpiło zatem przed wytoczeniem przez S. C.

powództwa o wydanie przedmiotowej nieruchomości (marzec 2007 r.), dlatego

zawieszone postępowanie w tym procesie, wbrew sugestiom skarżących, nie ma

wpływu na wynik niniejszej sprawy. Upływ terminu zasiedzenia pociąga za sobą ex lege

nabycie własności nieruchomości przez jej posiadacza samoistnego, a zapadające

postanowienie sądu ma tylko charakter deklaratywny. Wystąpienie z roszczeniem

windykacyjnym

dowodzi

wprawdzie,

jak

podnoszą

skarżący,

że

władztwo

wnioskodawców spotkało się z oporem uczestników postępowania, ale doszło do tego

już po nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie i z tego względu nie może

odnieść żadnego skutku.

W skardze kasacyjnej uczestnik zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: art.

176 § 1 k.c. przez jego błędną wykładnię i art. 172 § 1 k.c. przez jego niewłaściwe

zastosowanie,

polegające

na

współmałżonek

wnioskodawcy,

wyrażeniu

będący

błędnego

poglądu

współposiadaczem

prawnego,

nieruchomości

że

może

zaliczyć sobie okres posiadania poprzednika prawnego wnioskodawcy w sytuacji, gdy

współmałżonek

ten

nie

stwierdzeniem

nabycia

był

następcą

własności

prawnym

nieruchomości

poprzednika,

przez

co

skutkowało

zasiedzenie

przez

współmałżonka – M. C. (żonę wnioskodawcy J. C.) pomimo braku 30-letniego okresu

samoistnego posiadania.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć

istotny wpływ na wynik sprawy a to: art. 384 k.p.c. w zw. z art. 386 § 1 k.p.c. i art. 385

k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., w następstwie czego Sąd Okręgowy uwzględniając

apelację w części a oddalając ją w pozostałym zakresie, orzekł o stwierdzeniu

zasiedzenia nieruchomości, czyli ewidentnie na niekorzyść wnoszącego środek

odwoławczy uczestnika postępowania, w sytuacji nie zaskarżenia postanowienia przez

wnioskodawcę, w konsekwencji czego doszło do niedopuszczalnej sytuacji, w której Sąd

Odwoławczy uwzględniając apelację skarżącego orzekł na jego niekorzyść.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 172 § 1 i art. 176 § 1 k.c.

Nie budzi wątpliwości, także skarżącego, że rodzice wnioskodawcy objęli w samoistne

posiadanie nieruchomość będącą przedmiotem zasiedzenia, tak jak to prawidłowo ustalił

Sąd Okręgowy już 20 sierpnia 1970 r. Wnioskodawca miał więc prawo, zgodnie z art.

176 § 1 k.c. przy obliczaniu okresu potrzebnego do nabycia spornej nieruchomości

przez zasiedzenie, uwzględnić także samoistne posiadanie nieruchomości przez swoich

rodziców. Skoro zaś w dniu 20 sierpnia 1970 r., czyli w dniu w którym nastąpiło nabycie

własności nieruchomości przez zasiedzenie przez wnioskodawcę pozostawał on w

związku małżeńskim, to nabycie nastąpiło do majątku objętego wspólnością majątkową

małżeńską (art. 31 § 1 k.r.i o.). Bez znaczenia w tej sytuacji jest więc to czy małżonka

wnioskodawcy M. C. posiadała samoistnie przedmiotową nieruchomość przez czas

potrzebny do jej nabycia przez zasiedzenie, gdyż i tak ze względu na to, że zasiedzenie

nastąpiło w trakcie trwania związku małżeńskiego własność weszła do majątku objętego

wspólnością majątkową, czyli jej współwłaścicielem stała się M. C.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 384 w związku z

art. 386 k.p.c. Jak trafnie, w uzasadnieniu swojego postanowienia, wskazał Sąd

Okręgowy apelację należało uwzględnić. Na uwzględnienie zasługiwał bowiem

podniesiony w niej zarzut dotyczący przerwy biegu zasiedzenia. Jeżeli bowiem zgodnie

z postanowieniem Sądu Rejonowego zasiedzenie nastąpiło dopiero 30 października

2007 r., to wszczęcie w dniu 9 marca 2007 r. przez uczestnika postępowania S. C.

sprawy o wydanie nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszego wniosku, która to

sprawa nie została umorzona, doprowadziłoby do przerwania biegu terminu zasiedzenia

na rzecz wnioskodawców. W związku z tym, przy tak poczynionych ustaleniach nie

mogli oni nabyć własności przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie z dniem

wskazanym w zaskarżonym postanowieniu. Jeżeli jednak, jak ustalił Sąd Okręgowy,

nabycie własności na rzecz wnioskodawców nastąpiło już 20 sierpnia 2000 r., i ustalenie

to nie zostało skutecznie zakwestionowane, brak podstaw do uchylenia zaskarżonego

postanowienia. Przerwa biegu zasiedzenia nie mogła skutecznie nastąpić na podstawie

zdarzenia, które nastąpiło już po nabyciu własności przez wnioskodawców.

Z drugiej strony brak było także podstaw do uchylenia zaskarżonego

postanowienia, gdyż nie zaszła żadna z przyczyn takiego uchylenia określonych w art.

386 § 2 do 4 k.p.c. Zmiana zaskarżonego postanowienia dokonana przez Sąd

Okręgowy odpowiada zaś w pełni prawu. Zmiana ta wprawdzie ogólnie rzecz ujmując

jest niekorzystna dla apelującego, ale w istocie nie pogorszyła jego sytuacji prawnej w

porównaniu z tym co wynikało z zaskarżonego apelacją postanowienia. Zarówno Sąd

Rejonowy jak i Sąd Okręgowy uznały, że nabycie spornej nieruchomości nastąpiło przez

zasiedzenie przez wnioskodawców. W postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia nie

można zaś zakazu orzekania na niekorzyść apelującego określonego w art. 384 k.p.c.

rozumieć tak jak proponuje to skarżący w skardze kasacyjnej. Sąd w takim

postępowaniu ma ustalić czy zachodzą przesłanki do nabycia własności nieruchomości

przez zasiedzenie, a jeżeli tak kiedy takie nabycie nastąpiło. Jeżeli w wyniku

uwzględnienia apelacji Sąd zmienia tylko termin, w którym nastąpiło nabycie własności

w drodze zasiedzenia i zmiana ta odpowiada prawu, to nie jest ona naruszeniem zakazu

określonego w art. 384 k.p.c. W takiej sytuacji sąd nie orzeka na niekorzyść

apelującego, lecz prawidłowo ustala termin nabycia własności przez wnioskodawcę.

Chociaż w konkretnym stanie faktycznym spowodowało to nieuwzględnienie zarzutu

przerwy biegu terminu zasiedzenia skarżącego nie było to orzekanie na jego niekorzyść,

a jedynie odpowiadające prawu ustalenie od kiedy wnioskodawca nabył własność

nieruchomości przez zasiedzenie. W takich postępowaniach jak postępowanie o

zasiedzenie, czy szerzej w postępowaniach nieprocesowych zakaz, o którym mowa w

art. 384 k.p.c., nie może więc być rozumiany jako bezwzględny zakaz zamiany

zaskarżonego postanowienia. Podobnie Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29

stycznia 2008 r., IV CSK 432/07 niepubl.

Mając na uwadze powyższe względy Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14

k.p.c., orzekł jak w sentencji.