Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 304/08 Generato dall'IA

Supreme Court reversed lower court for failing to apply public notice procedure when establishing land registry entry for exchanged property.

Numero d'incarto IV CSK 304/08
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland quashed the lower courts' decision denying a request to establish a land registry entry for forest land acquired through land exchange. The lower courts incorrectly rejected the request because the applicant failed to prove ownership of the original land, holding that a public notice cannot substitute for title verification. The Supreme Court ruled that the lower courts misinterpreted the regulation, establishing that a public notice procedure is mandatory when the applicant's title is not sufficiently proven by the initial documents. Consequently, the case was remanded for a new decision on the costs of the cassation proceedings.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 4 ust. 1 u.m.p.k.w.; § 24 r.p.k.w.: When establishing a land registry entry for property acquired via land exchange where the applicant's title is not sufficiently proven, the registry court must conduct a supplementary explanatory procedure including a public notice, rather than rejecting the request outright.

Parole chiave

Generato dall'IA
land registry entry land exchange procedure public notice requirement title verification supplementary explanatory procedure land registry regulation property ownership proof

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 4 ust. 1 u.m.p.k.w.
z treści art. 4 ust. 1 u.m.p.k.w., w którym wprowadzona została zmiana w stosunku
§ 24 r.p.k.w.
Skarga kasacyjna oparta została na podstawie naruszenia § 24 r.p.k.w.
§ 19 r.p.k.w.
art. 3 u.k.w.h.
określanej jako „u.m.p.k.w.” (Dz.U. nr 11 poz. 67 ze zm.). Ustawa ta w art. 3 i 4
art. 398 § 1 k.p.c.
ponownego rozpoznania (art. 39815 § 1 k.p.c.).
art. 39815 § 1 k.p.c
ponownego rozpoznania (art. 39815 § 1 k.p.c.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 304/08

POSTANOWIENIE

Dnia 19 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSN Henryk Pietrzkowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Nadleśniczego

o założenie księgi wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 marca 2009 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w B.

z dnia 14 kwietnia 2008 r., sygn. akt I[...],

uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu

Rejonowego w B. z dnia 19 marca 2008 r. i przekazuje temu

Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2008 r. oddalił

apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 19 marca 2008 r.,

oddalającego wniosek Skarbu Państwa – Nadleśniczego o założenie księgi

wieczystej dla nieruchomości leśnej położonej w obrębie wsi K., składającej się z

działek o szczegółowo podanych numerach geodezyjnych.

Do wniosku dołączone zostały następujące dokumenty: wypis z rejestru

gruntów,

fragment

mapy,

decyzja

Wojewody

z

dnia

grudnia

1980 r.

zatwierdzająca projekt scalania gruntów wsi K., a także trzy decyzje Naczelnika

Gminy w B. z dnia 11 grudnia 1980 r., 8 marca 1982 r. i 29 sierpnia 1985 r. oraz

decyzja Urzędu Gminy w B. z dnia 18 lipca 1983 r. wraz z dołączonymi do tych

decyzji protokołami zdawczo-odbiorczymi dotyczącymi przejęcia działek na rzecz

Lasów Państwowych Nadleśnictwa.

W ocenie Sądu Rejonowego (sądu wieczystoksięgowego), zaakceptowanej

przez Sąd Okręgowy, wniosek o założenie księgi wieczystej nie spełniał wymagań

wskazanych w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych

i hipotece, dalej jako „u.k.w.h.” (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) oraz

w § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r.

w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów, dalej jako:

„r.p.k.w.” (Dz.U. Nr 102, poz. 1122 ze zm.). Z dołączonych do wniosku

dokumentów, które posiadają charakter jedynie ewidencyjny i techniczny nie wynika

bowiem, aby Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowych nieruchomości.

Skarb Państwa powinien wykazać, że dysponował tytułem własności do działek,

które wniósł do scalenia i za które otrzymał ekwiwalent w postaci działek objętych

wnioskiem o założenie księgi wieczystej. Sąd ten podniósł ponadto, że nie było

podstaw do wydania zarządzenia o obwieszczeniu publicznym w trybie § 24

r.p.k.w., skoro postępowanie przewidziane tym przepisem może mieć miejsce tylko

wtedy, gdy zakładana jest księga wieczysta, a prawo własności tego kto ma być

wpisany nie zostało dostatecznie wykazane. Obwieszczenie – podkreślił Sąd

Okręgowy - nie może zastępować w całości obowiązku wykazania tytułu własności

ani nie jest sposobem nabycia własności.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie naruszenia § 24 r.p.k.w.

przez jego niezastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Okręgowy trafnie podniósł, że przepisy art.16 ust.1 ustawy z dnia

24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz. 13) oraz art. 29

ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, dalej jako:

„u.s.w.g.” (Dz.U. Nr 178, poz. 1749 ze zm.), na który powołał się wnioskodawca,

odnoszą się do sytuacji, gdy prawo własności jest ujawnione w księdze wieczystej,

a wskutek wymiany zmienia się właściciel nieruchomości. Przepis art. 29 ust. 1

u.s.w.g. dotyczy więc ujawnienia nowego stanu prawnego i nie stanowi pierwotnego

tytułu własności do nieruchomości. Wiążącym skutkiem scalenia jest to, że

wszystkie osoby zainteresowane tracą prawo własności lub inne prawa do gruntu

dotychczasowego, zachowują natomiast w tym samym rozmiarze prawa do

wydzielonego w drodze scalenia gruntu ekwiwalentnego.

Nie można jednak zaakceptować stanowiska Sądu Okręgowego, że

wylegitymowanie się przez wnioskodawcę decyzją zatwierdzająca projekt wymiany

gruntów nie uprawdopodabnia jego praw do wskazanych w tej decyzji gruntów na

tyle,

aby

możliwe

było

zastosowanie

uzupełniającego

postępowania

przewidzianego w § 24 ust. 1 r.p.k.w.

Zakresem działania tego przepisu jest sytuacja, gdy osoba składająca

wniosek o założenie księgi wieczystej dysponuje dokumentami wskazującymi, że

najprawdopodobniej jest właścicielem jednakże nie są to dokumenty wystarczające

do założenia księgi wieczystej i wpisania jej prawa w trybie „zwykłym”. Przepis ten

ma

zatem

zastosowanie

wtedy,

gdy przedstawione

przez

wnioskodawcę

dokumenty nie wykazują w sposób dostateczny prawa własności, lecz jedynie

uprawdopodabniają w wysokim stopniu prawo własności nieruchomości.

Sądy obu instancji odmawiając zastosowania § 24 r.p.k.w. stwierdziły, że

wnioskodawca powinien wykazać, że dysponował tytułem własności do działek,

które wniósł do scalenia i za które otrzymał ekwiwalent w postaci działek objętych

wnioskiem o założenie księgi wieczystej. W ocenie Sądu Okręgowego tytuł

własności do wszystkich działek uzyskanych przez wnioskodawcę w wyniku

scalenia można wykazać, wskazując tytuł własności do wszystkich działek

wniesionych do scalenia. Stawianie takiego wymagania w sytuacji, gdy

wnioskodawca dysponuje decyzjami zatwierdzającymi projekt scalania gruntów,

pozbawiałoby praktycznego znaczenia § 24 r.p.k.w. Decyzje zatwierdzające projekt

scalania gruntów właśnie dlatego, że nie przesądzają tytułu własności do gruntów,

ale - co należy podkreślić - uprawdopodabniają w wysokim stopniu prawo

własności nieruchomości uzyskanej w trybie postępowania scaleniowego, stanowią

usprawiedliwioną podstawę zarządzenia obwieszczenia publicznego, o którym

mowa w § 24 r.p.k.w.

Podobnie należy ocenić sytuację, w której w skład działki powstałej

w wyniku odnowienia operatu wchodzą grunty, których stan prawny wynika

z wydanych przed wielu laty decyzji, nie zawierających wprawdzie stwierdzenia

prawomocności, lecz – jak wynika z zapisów w operacie gruntów – faktycznie

realizowanych. Zastosowanie powyższego przepisu nie następuje jednak wprost,

lecz na podstawie odesłania zawartego w nadal obowiązującej ustawie z dnia

17 lutego 1960 r. o utracie mocy prawnej niektórych ksiąg wieczystych, dalej

określanej jako „u.m.p.k.w.” (Dz.U. nr 11 poz. 67 ze zm.). Ustawa ta w art. 3 i 4

nakazuje dla nieruchomości, które były objęte postępowaniem wymiennym, a nie

miały urządzonych ksiąg wieczystych, których księgi utraciły moc prawną, zaginęły

albo uległy zniszczeniu, założenie ksiąg z urzędu (art. 3). Postępowanie toczy się

według przepisów dotyczących zakładania ksiąg wieczystych dla nieruchomości,

które nie miały urządzonych ksiąg (art. 4 ust. 1). Odesłanie to kieruje aktualnie do

§ 19 i nast. r.p.k.w., a zatem także do § 24 r.p.k.w., co wynika bezpośrednio

z treści art. 4 ust. 1 u.m.p.k.w., w którym wprowadzona została zmiana w stosunku

do unormowania zawartego w § 24 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 r.p.k.w., polegająca

na

określeniu

sztywnego

3-miesięcznego

terminu

do

zgłaszania

praw

podlegających wskazaniu w obwieszczeniu. Nie ma przeszkód, aby postępowanie

zapoczątkowane zostało wnioskiem zainteresowanej strony.

Z zestawienia powyższych przepisów wynika,

że

w postępowaniu

wieczystoksięgowym - gdy wniosek dotyczy założenia księgi wieczystej dla

nieruchomości,

utworzonej

w

wyniku

przeprowadzonego

postępowania

wymiennego - badaniu podlega tytuł prawny wnioskodawcy do nieruchomości,

w zamian za którą otrzymał nieruchomość zamienną oraz decyzja zatwierdzająca

projekt wymiany gruntów, jako podstawa wpisu praw do nieruchomości otrzymanej

po wymianie. Jeżeli brak jest dokumentów wykazujących w dostateczny sposób

tytuł własności do pierwotnej nieruchomości, natomiast została przedłożona

decyzja o zatwierdzeniu projektu wymiany gruntów – zachodzą podstawy do

przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przewidzianego

w § 24 ust. 1 r.p.k.w. ze zmianą wynikającą z art. 4 ust. 1 u.m.p.k.w. Jeżeli prawa

wnioskodawcy nie zostaną zakwestionowane możliwe będzie dokonanie żądanego

wpisu na podstawie decyzji zatwierdzającej projekt scalania gruntów i dołączonych

do niej dokumentów, a także obwieszczenia, o którym mowa w § 24 r.p.k.w., jeśli

zaś zostaną zakwestionowane, sąd wieczystoksięgowy, mając na względzie

okoliczność, że postępowanie dotyczące założenia księgi dla nieruchomości

objętych postępowaniem wymiennym, które z różnych przyczyn nie mają

urządzonych ksiąg wieczystych, toczy się z urzędu na podstawie art. 3 tej ustawy –

dokona wpisu na rzecz osoby, której prawa uzna za wykazane. Ewentualny spór

o prawo własności wymagać zaś będzie rozstrzygnięcia w trybie procesowym.

Postępowanie takie jest właściwe także dla założenia ksiąg wieczystych dla

nie

mających

ksiąg

wieczystych

nieruchomości

objętych

postępowaniem

wymiennym na podstawie ustawy z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów

(tekst jedn. Dz.U. z 1962 r., nr 46, poz. 226 ze zm.), ustawy o scalaniu i wymianie

gruntów z 1968 r. oraz obecnie obowiązującej ustawy z dnia 26 marca 1982 r.

o scalaniu i wymianie gruntów, ponieważ we wszystkich tych aktach prawnych

decyzja zatwierdzająca projekt wymiany gruntów nie nadaje uczestnikowi

postępowania wymiennego prawa własności do nieruchomości otrzymanej

w wyniku

wymiany,

jeżeli

takie

prawo

nie

przysługiwało

mu

względem

nieruchomości poddanej wymianie.

W konsekwencji za uzasadniony należało uznać podniesiony przez

skarżącego zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy § 24 r.p.k.w. przez jego błędną

wykładnię i w konsekwencji nie zastosowanie.

Zachodziły zatem podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz

postanowienia Sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania (art. 39815 § 1 k.p.c.).