Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 292/09 Generato dall'IA

Tenant must pay rent arrears but not building maintenance costs when acquiring freehold from housing co-op.

Numero d'incarto IV CSK 292/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially allowed the tenant's claim to transfer ownership of his apartment from the housing cooperative. The lower court had previously ordered the tenant to pay both rent arrears and the cooperative's building maintenance costs. The Court ruled that while rent arrears remain payable, the legal basis for demanding maintenance costs was invalidated by a Constitutional Court decision. Consequently, the tenant is only obligated to settle rent debts upon acquiring the property.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych; Art. 48 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych: In cases where a housing cooperative acquires a former workplace apartment free of charge, the tenant is only obligated to pay rent arrears, not the costs of necessary building maintenance.

Parole chiave

Generato dall'IA
housing cooperative free of charge acquisition rent arrears building maintenance costs Constitutional Court ruling tenancy transfer ownership transfer

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
podstawie art. 64 k.c. w związku z art. 1047 § 1 k.p.c. oraz art. 48 i art. 49 1 ustawy z
Art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
podstawie art. 64 k.c. w związku z art. 1047 § 1 k.p.c. oraz art. 48 i art. 49 1 ustawy z
art. 64 k.c
podstawie art. 64 k.c. w związku z art. 1047 § 1 k.p.c. oraz art. 48 i art. 49 1 ustawy z
art. 1047 § 1 k.p.c
w związku z art. 1047 § 1 k.p.c.
art. 386 § 2 k.p.c
błędną wykładnię art. 48 ust. 3 u.s.m. oraz przepisu postępowania, tj. art. 386 § 2
art. 64 ust. 1 Konstytucji
jest niezgodny z art. 64 ust. 1 Konstytucji.
art. 418 k.c
w wypadku niekonstytucyjności art. 418 k.c.
art. 39815 § 1 k.p.c
Z tych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I CK 150/02
Supreme Court dismissed damages claim against state for unconstitutional civil code article regarding paternity judgment.
III CK 34/02
dnia 29 października 2003 r., III CK 34/02, OSP 2005, nr 4, poz.
III CZP 112/03
Supreme Court held pre-constitutional invalidity service via postal notice remains valid under old rules.
IV CK 272/03
dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 272/03, nie publ., wyrok z dnia 30 września 2004 r.,
IV CK 20/04
Constitutionally void land use agreement declared invalid retroactively due to unconstitutional statutory mandate.
V CK 270/04
II CK 756/04
Supreme Court quashes appeal ruling due to retroactive Constitutional Court decisions invalidating the challenged co-op resolution.
III CZP 26/06
Supreme Court rules that a physical person's waiver of perpetual usufruct extinguishes the right via analogy to Art. 246 CC.
III CZP 35/05
Supreme Court ruled exclusion before Constitutional Court ruling does not bar eviction under housing co-op law.
III CSK 102/06
Supreme Court dismisses appeal as plaintiffs failed to prove specific damage and causal link to legislative illegality.
III CZP 99/06
Supreme Court rules State, not municipality, is liable for damages from pre-1990 administrative decisions even if invalidation occurs later.
II CNP 37/07
Supreme Court dismisses appeal regarding retroactive effect of Constitutional Court ruling invalidating vehicle fee regulation.
I CSK 315/07
Supreme Court dismissed claim for compensation for legislative illegality due to lack of concrete damage and causal link.
V CSK 31/08
Supreme Court revokes district court dismissal, ruling municipal liability for social housing is joint, not subsidiary.
I CSK 379/08
Supreme Court allows co-op members' claim for property transfer via declaration of will under new housing co-op law.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 8 stycznia 2010 r., IV CSK 292/09

W wypadku nieodpłatnego nabycia przez spółdzielnię mieszkaniową

budynku, w którym znajdują się dawne mieszkania zakładowe, najemca

ubiegający się o przeniesienie własności lokalu jest obowiązany spłacić

spółdzielni zadłużenie z tytułu świadczeń wynikających z umowy najmu (art.

48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach

mieszkaniowych, jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.).

Sędzia SN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz

Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Andrzeja R. przeciwko Spółdzielni

Mieszkaniowej "P." w P. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, po

rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 stycznia 2010 r.

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 17 lutego

2009 r.

uchylił zaskarżony wyrok i oddalił apelację oraz zasądził od pozwanej na rzecz

powoda kwotę 2700 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2008 r. Sąd Okręgowy w Lublinie w sprawie z

powództwa Andrzeja R. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w P. uwzględnił

częściowo powództwo i zobowiązał pozwaną do złożenia oświadczenia woli o

ustanowieniu odrębnej własności lokalu nr 25 o powierzchni użytkowej 71,10 m 2 w

budynku przy ul. S. w P. wraz z udziałem wynoszącym 711/20605 części we

współużytkowaniu wieczystym działek gruntu i we współwłasności nieruchomości

wspólnej oraz przeniesieniu nieodpłatnie na rzecz Andrzeja i Zofii małżonków R.

własności tego lokalu wraz ze związanymi nim prawami. Sąd oddalił powództwo w

zakresie zobowiązania pozwanej do przeniesienia na rzecz powoda i jego żony

piwnicy przynależnej do tego lokalu.

Sąd Okręgowy ustalił, że Andrzej R. jest najemcą lokalu, w którym mieszka

wspólnie z żoną Zofią R. Aktem notarialnym z dnia 30 czerwca 1997 r. pozwana

Spółdzielnia nabyła nieodpłatnie od Zakładów Azotowych "P." S.A. w P. własność

udziału wynoszącego 1997,90/2060,50 części budynku mieszkalnego i innych

urządzeń położonych w P. przy ul. S. nr 54 wraz z wyrażonym w takim samym

ułamku udziałem w użytkowaniu wieczystym gruntu. Dnia 19 lipca 2005 r. powód

wystąpił do pozwanej z wnioskiem o zawarcie umowy notarialnej przenoszącej na

niego własność zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego. Zarząd pozwanej

Spółdzielni w dniu 25 października 2006 r. podjął uchwałę określającą przedmiot

odrębnej własności lokali w budynku przy ul. S. nr 54 w P. Spółdzielnia zawiadomiła

powoda, że powinien zapłacić kwotę 15 630,63 zł, po czym nastąpi przeniesienie

własności lokalu.

Sąd Okręgowy uznał roszczenie powoda za częściowo uzasadnione na

podstawie art. 64 k.c. w związku z art. 1047 § 1 k.p.c. oraz art. 48 i art. 49 1 ustawy z

dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz.U. z 2003

r. Nr 119, poz. 1116 ze zm. – dalej: u.s.m.). Podkreślił, że uzależnienie przez

Spółdzielnię zawarcia umowy o przeniesienie własności lokalu na rzecz powoda od

uiszczenia przez niego kwoty 15 630,63 zł z tytułu poniesionych przez Spółdzielnię

nakładów koniecznych, przeznaczonych na utrzymanie budynku, nie ma

uzasadnienia w obowiązującym prawie. Oddalił żądanie powoda w zakresie

przeniesienia własności piwnicy jako pomieszczenia przynależnego do lokalu, ze

względu na treść uchwały zarządu Spółdzielni w przedmiocie określenia przedmiotu

odrębnej własności lokali.

Pozwana wniosła apelację, zarzucając sprzeczność ustaleń z treścią zebranego

w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie art. 491 i art. 48 u.s.m.

Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 lutego 2009 r. zmienił

zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddalił oraz nie obciążył powoda

kosztami postępowania apelacyjnego. Podkreślił, że spór dotyczy wykładni art. 48

ust. 3 u.s.m. Przyjął, że przesłanką ustanowienia odrębnej własności lokalu

zajmowanego przez najemcę i przeniesienia jego własności na najemcę jest zwrot

poniesionych przez spółdzielnię nakładów koniecznych, przeznaczonych na

utrzymanie budynku, w którym znajduje się lokal. Wskazał ponadto, że legitymacja

czynna w niniejszej sprawie przysługuje łącznie małżonkom Andrzejowi i Zofii R.

jako współnajemcom lokalu, w związku z czym Sąd Okręgowy powinien

zawiadomić Zofię R. o toczącym się postępowaniu i umożliwić jej przystąpienie do

sporu po stronie powodowej.

Powód w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego przez

błędną wykładnię art. 48 ust. 3 u.s.m. oraz przepisu postępowania, tj. art. 386 § 2

k.p.c. przez jego niezastosowanie i wydanie wyroku reformatoryjnego w sytuacji, w

której wyrok Sądu Okręgowego został wydany w warunkach nieważności

postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)

Trafny jest zarzut naruszenia art. 48 ust. 3 u.s.m., choć z innych przyczyn niż

wskazane w skardze kasacyjnej. Według art. 48 ust. 1 u.s.m., najemcy

spółdzielczego lokalu mieszkalnego, który przed przejęciem przez spółdzielnię

mieszkaniową był mieszkaniem zakładowym przedsiębiorstwa państwowego,

państwowej osoby prawnej lub państwowej jednostki organizacyjnej, przysługuje do

spółdzielni roszczenie o zawarcie umowy przeniesienia własności lokalu, po

dokonaniu przez najemcę spłaty zadłużenia z tytułu świadczeń wynikających z

umowy najmu lokalu oraz wpłaty wkładu budowlanego określonego przez zarząd

spółdzielni, w wysokości proporcjonalnej do powierzchni użytkowej zajmowanego

mieszkania, wynikającej ze zwaloryzowanej ceny nabycia budynku, jeżeli

spółdzielnia nabyła budynek odpłatnie. Jeżeli spółdzielnia nabyła budynek

nieodpłatnie, zgodnie z art. 48 ust. 3 u.s.m., najemca powinien pokryć koszty

dokonanych przez spółdzielnię nakładów koniecznych, przeznaczonych na

utrzymanie budynku, w którym znajduje się ten lokal. Trybunał Konstytucyjny

stwierdził w wyroku z dnia 15 lipca 2009 r., K 64/07 (OTK-A Zb.Urz. 2009, nr 7, poz.

110), że art. 48 ust. 3 u.s.m. jest niezgodny z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Wyjaśnił

m.in., że – zgodnie z tym przepisem – jeżeli spółdzielnia mieszkaniowa nabyła

mieszkanie zakładowe nieodpłatnie, to jest obowiązana przenieść jego własność na

najemcę tylko w zamian za spłatę zadłużenia z tytułu świadczeń wynikających z

umowy najmu lokalu oraz pokrycie kosztów dokonanych przez spółdzielnię

nakładów koniecznych, przeznaczonych na utrzymanie budynku, w którym znajduje

się ten lokal. Wobec tego najemca uzyskuje prawo własności mieszkania za kwotę

rażąco odbiegającą od wartości rynkowej lokalu. Zdaniem Trybunału

Konstytucyjnego, kwestionowany przepis stanowi ingerencję w przysługujące

spółdzielni mieszkaniowej prawo własności, polegającą na takim jego ograniczeniu,

które nie znajduje dostatecznego uzasadnienia i nie spełnia konstytucyjnych

warunków dopuszczalności ograniczeń o tak daleko idącym zakresie.

W związku z utratą mocy obowiązującej art. 48 ust. 3 u.s.m. wymaga

rozważenia, w jaki sposób wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lipca 2009 r.

wpłynął na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Po pierwsze, zgodnie z poglądem przeważającym w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność

przepisu ustawy z Konstytucją jest w zasadzie skuteczny ex tunc, tj. od dnia wejścia

w życie zakwestionowanego przepisu, chyba że co innego wynika z jego sentencji

albo – jak np. w wypadku niekonstytucyjności art. 418 k.c. – utrata mocy

obowiązującej następuje ze skutkiem od dnia wejścia w życie Konstytucji (zob.

uchwała z dnia 3 lipca 2003 r., III CZP 45/03, OSNC 2004, nr 9, poz. 136, wyrok z

dnia 9 października 2003 r., I CK 150/02, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 132, wyrok z

dnia 29 października 2003 r., III CK 34/02, OSP 2005, nr 4, poz. 54, uchwała z dnia

23 stycznia 2004 r., III CZP 112/03, OSNC 2005, nr 4, poz. 61, postanowienie z

dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 272/03, nie publ., wyrok z dnia 30 września 2004 r.,

IV CK 20/04, OSNC 2005, nr 9, poz. 161, wyrok z dnia 26 listopada 2004 r., V CK

270/04, nie publ., uchwała z dnia 23 czerwca 2005 r., III CZP 35/05, OSNC 2006, nr

5, poz. 81, wyrok z dnia 7 października 2005 r., II CK 756/04, "Monitor Prawniczy"

2005, nr 21, s. 1027, uchwała z dnia 19 maja 2006 r., III CZP 26/06, OSNC 2007, nr

3, poz. 39, wyrok z dnia 14 września 2006 r., III CSK 102/06, nie publ., uchwała

składu siedmiu sędziów z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 99/06, OSNC 2007, nr 6,

poz. 79, wyrok z dnia 15 czerwca 2007 r., II CNP 37/07, nie publ., wyrok z dnia 13

grudnia 2007 r., I CSK 315/07, nie publ., wyrok z dnia 19 czerwca 2008 r., V CSK

31/08, OSNC-ZD 2009, nr A, poz. 16, wyrok z dnia 20 maja 2009 r., I CSK 379/08,

OSNC 2009, nr 12, poz. 172). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lipca

2009 r. spowodował zatem utratę mocy obowiązującej art. 48 ust. 3 u.s.m. ze

skutkiem od dnia 31 lipca 2007 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14

czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie

niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 125, poz. 873).

Po drugie, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 lipca 2009 r., rozważając

problem zgodności z Konstytucją art. 48 ust. 3 u.s.m., dokonał trafnej wykładni tego

przepisu w związku z art. 48 ust. 1 u.s.m. Podkreślił, że – zgodnie z art. 48 ust. 3

u.s.m. – w wypadku gdy spółdzielnia mieszkaniowa nabyła mieszkanie zakładowe

nieodpłatnie, była obowiązana przenieść jego własność na najemcę tylko w zamian

za spłatę zadłużenia z tytułu świadczeń wynikających z umowy najmu lokalu oraz

za pokrycie kosztów dokonanych przez spółdzielnię nakładów koniecznych,

przeznaczonych na utrzymanie budynku, w którym znajduje się ten lokal. Wynika z

tego, że art. 48 ust. 1 u.s.m., przed utratą mocy obowiązującej art. 48 ust. 3 u.s.m.,

odnosił się zarówno do odpłatnego, jak i nieodpłatnego nabycia przez spółdzielnię

budynku, w którym znajdowały się dawne mieszkania zakładowe. Odmienne były

jednak przesłanki nabycia własności lokalu przez najemcę. W wypadku odpłatnego

nabycia budynku przez spółdzielnię najemca spłacał zadłużenie z tytułu świadczeń

wynikających z umowy najmu lokalu oraz wnosił wkład budowlany, jeżeli zaś

spółdzielnia nabyła budynek nieodpłatnie, najemca spłacał zadłużenie z tytułu

świadczeń wynikających z umowy najmu lokalu oraz pokrywał koszty dokonanych

przez spółdzielnię nakładów koniecznych, przeznaczonych na utrzymanie budynku,

w którym znajduje się ten lokal. Obecnie, w związku z utratą mocy obowiązującej

art. 48 ust. 3 u.s.m., w wypadku nieodpłatnego nabycia budynku przez spółdzielnię

najemca jest obowiązany spłacić jedynie zadłużenie z tytułu świadczeń

wynikających z umowy najmu lokalu, odpadła natomiast, ze skutkiem ex tunc,

podstawa prawna żądania przez spółdzielnię spłaty poniesionych przez nią

nakładów.

Z tych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł, jak w

sentencji.