Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 285/10 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal; buyer in bad faith cannot claim public trust protection due to lack of knowledge.

Numero d'incarto IV CSK 285/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland dismissed the appellant's cassation appeal against a lower court ruling that rejected the claimant's request to register ownership based on public trust. The lower court found the claimant acted in bad faith because she could easily have discovered the missing notarial signature on a 2004 agreement used to register the defendants' co-ownership. The Supreme Court overturned this, ruling that the claimant's knowledge derived from a 2004 event could not be stretched to justify bad faith regarding a 2008 transfer, as the notary relied on the official register which appeared correct at the time.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 5 ust. 1, Art. 6 ust. 2 u.k.w.h.; The protection of public trust in land registers does not apply to a buyer who, with ordinary diligence, could easily have discovered the discrepancy between the register and the actual legal situation.

Parole chiave

Generato dall'IA
public trust protection bad faith acquisition land register entry notarial signature civil co-ownership cassation appeal property transfer

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 5 ust. 1 u.k.w.h.
wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.h.).
Art. 6 ust. 2 u.k.w.h.
– zawiera zarzut naruszenia art. 6 ust. 2 u.k.w.h.,
Art. 231 k.p.c.
2 u.k.w.h., posłużył się domniemaniem faktycznym (art. 231 k.p.c.), tj.
Art. 8 u.k.w.h.
nie znajdowały się wzmianki lub ostrzeżenie przewidziane w art. 8 u.k.w.h. W tym
Art. 6268 k.p.c.
badał, w ramach kognicji określonej w art. 6268 k.p.c.,
art. 3983 k.p.c
podstawach z art. 3983 k.p.c.
art. 6 ust. 2 u.k.w.h
– zawiera zarzut naruszenia art. 6 ust. 2 u.k.w.h.,
art. 386 § 2 k.p.c
a także art. 386 § 2 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania
art. 7 k.c
życiowego i domniemania dobrej wiary z art. 7 k.c.
art. 5 u.k.w.h
wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.h.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 285/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

Protokolant Katarzyna Jóskowiak

w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Hotelarsko - Turystycznego "B." Spółki z

o.o.

przeciwko S. G. i W. W.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 26 stycznia 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Okręgowego […]

z dnia 21 stycznia 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 21 stycznia 2010 r. oddalił apelację

Przedsiębiorstwa Turystycznego „B.” Spółki z o. o. od wyroku Sądu Rejonowego o,

którym oddalono żądanie powodowej spółki uzgodnienia stanu prawnego księgi

wieczystej przez wpisanie jej jako właściciela nieruchomości w miejsce W. B. W.

oraz S. G. we wspólności ustawowej łącznej, jako wspólników spółki cywilnej.

Sąd Okręgowy ustalił, że pozwani W. W. i S. G. wspólnicy spółki cywilnej J.,

byli współwłaścicielami, na prawach wspólności łącznej, bliżej określonej

nieruchomości. W dniu 31 marca 2004 r. zawarli w zwykłej formie pisemnej

porozumienie zgodnie z którym do spółki przystąpił R. M., natomiast ze spółki

wystąpił S. G. Według § 4 rozliczenie udziału pozwanego S. G. ze współwłasności

nieruchomości miało nastąpić niezwłocznie po jej sprzedaży. Spółka była

zadłużona wobec powódki. Wskutek tego w dniu 20 września 2004 r. W. W. i R. M.

jako wspólnicy złożyli oświadczenie o poddaniu się egzekucji i ustanowieniu

hipoteki na rzecz powódki. W § 3 oświadczyli, iż w księdze wieczystej nie

ujawniono faktu wystąpienia S. G. ze spółki. W tym dniu notariusz poświadczył

podpisy W. W. i R. M. na porozumieniu z dnia 31 marca 2004 r., podpis S. G. z

uwagi na jego nieobecność nie został poświadczony. Na podstawie tego

porozumienia w dniu 16 grudnia 2005 r. sąd wieczystoksięgowy dokonał wpisu w

dziale II księgi wieczystej W. W. i R. M. we współwłasności łącznej, jako

wspólników spółki cywilnej. W dniu 7 grudnia 2007 r. zawarli oni z powódką

warunkową umowę sprzedaży nieruchomości, a w dniu 9 stycznia 2008 r.

przeniesienia jej własności.

Na skutek apelacji pozwanego S. G. wniesionej w dniu 18 stycznia 2008 r.

od wpisów polegających na ujawnieniu w księdze wieczystej jako właścicieli W. W. i

R. M. oraz wpisu o ustanowieniu hipoteki - te wpisy uchylono, a wnioski o ich

dokonanie oddalono.

W tym stanie faktycznym Sąd przyjął, że powódki nie chroni rękojmia wiary

publicznej ksiąg wieczystych, gdyż w chwili zawierania umowy z dnia 9 stycznia

2008r. była w złej wierze w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych

i hipotece (jedn. tekst: Dz. U. 2001. Nr 124, poz. 1361 ze zm., dalej: „u.k.w.h.”).

Z łatwością bowiem mogła się dowiedzieć, iż współwłaścicielem nieruchomości jest

nadal S. G., a nie R. M. W szczególności w sytuacji, gdy posiadała wiedzę z 2004

r. o treści i formie porozumienia z dnia 31 marca 2004 r., w tym, że podpis S. G. nie

jest poświadczony notarialnie.

Skarga kasacyjna powódki od wyroku Sądu Okręgowego – oparta na obu

podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 6 ust. 2 u.k.w.h.,

a także art. 386 § 2 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.k.w.h., domniemanie dobrej wiary kontrahenta osoby

wpisanej w księdze wieczystej jako uprawniona może być obalone przez

wykazanie, że w chwili dokonania na jego rzecz rozporządzenia wiedział on o tym,

iż treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym lub

z łatwością mógł się o tym dowiedzieć. Oceny, czy nabywca mógł się z łatwością

dowiedzieć o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem

prawnym, należy dokonywać z uwzględnieniem obiektywnej miary staranności,

poziomu orientacji w dziedzinie przepisów prawnych, zasad doświadczenia

życiowego i domniemania dobrej wiary z art. 7 k.c. Zawarty w art. 6 zwrot

"z łatwością mógł się dowiedzieć" daje podstawę do przyjęcia, że nabywca nie ma

obowiązku przeprowadzania szczegółowego postępowania co do rzeczywistego

stanu prawnego, wystarczy wykazanie zwykłej staranności, a więc że zapoznał się

z treścią księgi wieczystej i ustalił elementy faktyczne co do tego, kto nieruchomość

posiada. Dowiedzenie oznacza powzięcie wiadomości, a nie nabranie wątpliwości

czy podejrzeń.

Sąd Okręgowy przyjął, że w sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające

nabycie przez skarżącą własności nieruchomości w świetle przepisów o rękojmi

wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 u.k.w.h.). Pozwani bowiem, w ocenie

Sądu,

przeprowadzili skutecznie dowód obalający domniemanie dobrej wiary

ustanowione na rzecz osoby nabywającej prawo w okolicznościach przewidzianych

w art. 5 u.k.w.h. Inaczej mówiąc, pozwani

obalili domniemanie dobrej wiary

skarżącej co do przysługiwania W. W. i R. M. własności nieruchomości.

Sąd Okręgowy, ustalając istnienie wiedzy skarżącej, o której mowa w art. 6

ust. 2 u.k.w.h., posłużył się domniemaniem faktycznym (art. 231 k.p.c.), tj. wniosek

o istnieniu tej wiedzy wyprowadził z faktu, że „ówczesny pełnomocnik powoda miał

świadomość, że jedynie dokument z podpisami notarialnymi mógł stanowić

podstawę wpisu w księdze wieczystej”. Okoliczność ta, wbrew stanowisku Sądu

Okręgowego, nie uzasadnia jeszcze domniemania (art. 231 k.p.c.), że skarżąca

w chwili dokonania na jej rzecz rozporządzenia, tj. w dniu 9 stycznia 2008 r.,

wiedziała o tym, iż treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem

prawnym lub z łatwością mogła się o tym dowiedzieć.

Sąd Okręgowy pominął, że na podstawie porozumienia z dnia 31 marca

2004 r. sąd wieczystoksięgowy w dniu 16 grudnia 2005 r. dokonał wpisu w dziale II

księgi wieczystej W. W. i R. M. we współwłasności łącznej jako wspólników spółki

cywilnej. Prawidłowość tego wpisu nie wywołała wątpliwości nawet u profesjonalisty

– notariusza, który poświadczył podpisy W. W. i R. M., i przed którym zawarto

umowę przeniesienia własności. Nadto, zbywcy czynili zapewnienia, iż osoby

trzecie nie wnoszą roszczeń co do przedmiotowej nieruchomości i przysługuje im

prawo własności przy jednoznacznym brzmieniu treści księgi wieczystej, w której

nie znajdowały się wzmianki lub ostrzeżenie przewidziane w art. 8 u.k.w.h. W tym

stanie rzeczy zbyt daleko idące jest „rozciągnięcie” wiedzy skarżącej z roku 2004 r.

co do niekompletności dokumentu porozumienia - na czynność przeniesienia

własności zdziałaną w 2008 r. - w oparciu o wpis w księdze wieczystej, którego

podstawą było porozumienie z 2004 r.

Na koniec, niepodobna przypisać skarżącej obowiązku czynienia ustaleń

mających na celu wyjaśnienie w wydziale ksiąg wieczystych, czy podpis S. G.

występującego ze spółki został poświadczony przez notariusza, by porozumienie z

dnia 31 marca 2004 r. mogło się stać podstawą wpisu zmiany prawa własności w

księdze wieczystej, w sytuacji, gdy sąd wieczystoksięgowy dokonując tego wpisu

badał, w ramach kognicji określonej w art. 6268 k.p.c.,

formę i treść tego

porozumienia.

Skoro Sąd Okręgowy rozstrzygając w sprawi wyszedł z odmiennych założeń,

zaskarżony wyrok nie mógł się ostać. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak

w wyroku.

db