Supreme Court allows land registry entry via public notice when consolidation decisions strongly suggest ownership.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned lower court rulings that rejected a land registry entry request by the State Forest Service. The court found that while consolidation decisions do not constitute original title deeds, they strongly suggest ownership and thus justify a public notice procedure under the relevant regulation. Consequently, the case was remanded for the lower court to issue the necessary public notice and establish the land registry entry.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 29 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów; § 24 rozporządzenia w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych: Decyzje zatwierdzające projekt scalenia gruntów, choć nie stanowią pierwotnego tytułu własności, uprawdopodabniają w wysokim stopniu prawo własności i mogą stanowić podstawę do zarządzenia obwieszczenia publicznego w trybie § 24 rozporządzenia.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 275/08
POSTANOWIENIE
Dnia 7 listopada 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Krzysztof Pietrzykowski
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Nadleśniczego Nadleśnictwa B. w B.
o założenie księgi wieczystej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 listopada 2008 r.,
skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 11
marca 2008 r., sygn. akt II Ca (…),
uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego w B. z
dnia 7 stycznia 2008 r., sygn. akt Dz. Kw (…) i przekazuje sprawę temu Sądowi do
ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 11 marca 2008 r. oddalił apelację od
postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 7 stycznia 2008 r. oddalającego wniosek
Skarbu Państwa – Nadleśniczego Nadleśnictwa B. w B. o założenie księgi wieczystej
dla szczegółowo opisanej nieruchomości leśnej.
Do wniosku dołączone zostały następujące dokumenty: wypis z rejestru gruntów,
fragment mapy, odpisy kilkunastu decyzji administracyjnych o przejęciu na rzecz Skarbu
Państwa gospodarstw rolnych, które wcześniej stały się własnością rolników na
podstawie ustawy uwłaszczeniowej z dnia 26 października 1971 r., odpisy decyzji
administracyjnych wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym, z których wynika, że
wnioskodawcy przekazano w użytkowanie albo w zarząd działki, które po ich połączeniu
stanowią działkę nr (...)/2 objętą wnioskiem o założenie księgi wieczystej. Z treści księgi
wieczystej Nr (…)/0 prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej nr geodezyjnym (...),
ujawnione jest prawo własności nieruchomości wskazanych w w/w decyzjach służące
Skarbowi Państwa.
W ocenie zarówno Sądu Rejonowego, zaakceptowanej przez Sąd Okręgowy
wniosek o założenie księgi wieczystej nie spełniał wymagań wskazanych w art. 1 ust. 2
ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, dalej jako „u.k.w.h.” (Dz.
U. z 2001 r. Nr 124, poz.1361 ze zm.) oraz w § 19 Rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i
zbiorów dokumentów, dalej jako „rozp.k.w.zd.” (Dz. U. Nr 102, poz.1122 ze zm.). Z
dołączonych do wniosku dokumentów wynika bowiem, że tylko część działki nr (...)/2
stanowi przedmiot własności Skarbu Państwa, a mianowicie ta część, którą tworzą
działki nr (...), (...)8, (...)3, (...)8, (...)0, (...)2 i (...)4, natomiast odnośnie pozostałej części
działki nr (...)/2, którą tworzą działki nr (...)/1, (...)0/1, (...)7, (...)2 i (...)1 wnioskodawca
nie przedłożył decyzji, z których wynikałoby, że Skarb Państwa jest ich właścicielem.
Decyzje zatwierdzające projekt scalania gruntów nie mogą stanowić – jak podkreślił Sąd
Okręgowy - samodzielnego i pierwotnego tytułu własności, skoro decyzja o scaleniu nie
przesądza tytułu własności do gruntów.
Zdaniem Sądu Okręgowego nie było podstaw do wydania zarządzenia o
obwieszczeniu publicznym w trybie § 24 rozp.k.w.z.d., skoro może ono mieć miejsce
tylko wtedy, gdy zakładana jest księga wieczysta, a prawo własności tego kto ma być
wpisany, nie zostało dostatecznie wykazane. Nie może ono zatem zastępować w całości
obowiązku wykazania tytułu własności ani nie jest sposobem nabycia własności. Przepis
ten ma zastosowanie, gdy osoba składająca wniosek o założenie księgi wieczystej
dysponuje
pewnymi
dokumentami
wskazującymi,
że
najprawdopodobniej
jest
właścicielem jednakże nie są to dokumenty wystarczające do założenia księgi
wieczystej i wpisania jego prawa w trybie „zwykłym”.
Skarga kasacyjna oparta została na podstawie naruszenia art. 29 u.s.w.g. przez
błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że decyzja o scaleniu i wymianie gruntu
nie stanowi pierwotnego tytułu własności, a także naruszeniu § 24 rozp.k.w.z.d. przez
jego niezastosowanie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Okręgowy trafnie podniósł, że przepis art. 29 ust.1 ustawy z dnia 26 marca
1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, dalej jako: „u.s.w.g.” (Dz. U. Nr 178, poz. 1749 ze
zm.), na który powołał się wnioskodawca, odnosi się do sytuacji, gdy prawo własności
jest ujawnione w księdze wieczystej, a wskutek wymiany zmienia się właściciel
nieruchomości. Przepis ten dotyczy więc ujawnienia nowego stanu prawnego a nie
stanowi pierwotnego tytułu własności do nieruchomości. Wiążącym skutkiem scalenia
jest to, że wszystkie osoby zainteresowane tracą prawo własności lub inne prawa do
gruntu dotychczasowego, zachowują natomiast w tym samym rozmiarze prawa do
wydzielonego w drodze scalenia gruntu ekwiwalentnego.
Uregulowanie przyjęte w art. 29 ust. 1 u.s.w.g. oraz wykładnia tego przepisu
zaprezentowana w zaskarżonym postanowieniu nie uniemożliwia jednak zastosowania §
24 rozp.k.w.z.d. Zakresem działania tego przepisu jest sytuacja, gdy osoba składająca
wniosek o założenie księgi wieczystej dysponuje pewnymi dokumentami wskazującymi,
że najprawdopodobniej jest właścicielem, jednakże nie są to dokumenty wystarczające
do założenia księgi wieczystej i wpisania jego prawa w trybie „zwykłym”. Przepis ten ma
więc zastosowanie wtedy, gdy przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie
wykazują w sposób dostateczny prawa własności, lecz jedynie uprawdopodabniają w
wysokim stopniu prawo własności nieruchomości.
Sądy obu instancji odmawiając zastosowania § 24 rozp.k.w.z.d. stwierdziły, że
wnioskodawca powinien wykazać, że dysponował tytułem własności do działek, które
wniósł do scalenia i za które otrzymał ekwiwalent w postaci działek nr (...)/1, (...)0/1,
(...)7, (...)2 i (...)1. W ocenie Sądu Okręgowego tytuł własności do wszystkich działek
uzyskanych przez wnioskodawcę w wyniku scalenia można wykazać wskazując tytuł
własności do wszystkich działek wniesionych do scalenia.
Stawianie takiego wymagania w sytuacji, gdy wnioskodawca dysponuje
decyzjami zatwierdzającymi projekt scalania gruntów, pozbawiałoby praktycznego
znaczenia § 24 rozp.k.w.z.d. Decyzje zatwierdzające projekt scalania gruntów właśnie
dlatego, że - jak zaznaczył Sąd Okręgowy – „nie przesądzają tytułu własności do
gruntów”, ale, co należy podkreślić, uprawdopodabniają w wysokim stopniu prawo
własności nieruchomości uzyskanej w trybie postępowania scaleniowego, mogą
stanowić, zwłaszcza w połączeniu z innymi dokumentami, usprawiedliwioną podstawę
zarządzenia obwieszczenia publicznego, o którym mowa w § 24 rozp.k.w.z.d.
Stwierdzając zatem naruszenie tego przepisu przez błędną jego wykładnię i w
konsekwencji niezastosowanie, należało orzec, jak w sentencji (art. 398 15 k.p.c.).