Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 263/06 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal against prosecutor's refusal to return seized car due to pending ownership dispute.

Numero d'incarto IV CSK 263/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a car owner against the Prosecutor's Office's refusal to return a seized Mercedes. The lower court found that the prosecutor's decision to withhold the vehicle was lawful because a civil ownership dispute existed between the claimant and another party, preventing an immediate resolution under criminal procedure rules. The court ruled that since the civil proceedings later confirmed the plaintiff's ownership, the prosecutor had no legal basis for claiming unlawful detention or fault.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 230 § 2 k.p.k.; Art. 417 k.c.: When a seizure creates a dispute over ownership that cannot be resolved immediately, authorities must refer the matter to civil proceedings; withholding the item until the civil court determines ownership does not constitute unlawful action or fault under criminal procedure law.

Parole chiave

Generato dall'IA
criminal procedure seizure ownership dispute unlawful detention civil proceedings referral prosecutor liability fault in criminal procedure property rights

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 230 § 2 k.p.k.
nierozważnie wszystkich zarzutów apelacyjnych, a ponadto art. 230 § 2 k.p.k. przez
Art. 417 k.c.
rozważając odpowiedzialność strony pozwanej na podstawie art. 417 k.c. stwierdził,
Art. 169 § 2 k.c.
przy zastosowaniu konstrukcji cywilnoprawnych (art. 169 § 2 k.c.), a przede
art. 230 § 2 k.p.k
nierozważnie wszystkich zarzutów apelacyjnych, a ponadto art. 230 § 2 k.p.k.
art. 417 k.c
rozważając odpowiedzialność strony pozwanej na podstawie art. 417 k.c.
art. 3 k.c
Skarga kasacyjna powoda oparta została na podstawie naruszenia art. 3 k.c.
art. 417 § 1 k.c
przez „przyjęcie brzmienia art. 417 § 1 k.c.
art. 378 § 1 k.p.c
Zdaniem skarżącego Sąd Okręgowy naruszył także art. 378 § 1 k.p.c.
art. 230 k.p.k
Potwierdzeniem tezy, że Prokuratura nie dysponowała – jak stanowi art. 230 k.p.k.
art. 169 § 2 k.c
przy zastosowaniu konstrukcji cywilnoprawnych (art. 169 § 2 k.c.), a przede

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 263/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 grudnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Jan Górowski

Protokolant Katarzyna Jóskowiak

w sprawie z powództwa A.J.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Okręgowej w S.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 20 grudnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 5 października 2005 r. oddalił apelacje

powoda od wyroku oddalającego powództwo o zasądzenie od pozwanego Skarbu

Państwa kwoty 51 200 zł z ustawowymi odsetkami.

Z dokonanych ustaleń wynika, że powód nabył legalnie na terenie Litwy

w dniu 16 grudnia 1998 r. samochód marki „mercedes benz 300”. W dniu

28 stycznia 1999 r. samochód ten został zatrzymany przez polską Policję z uwagi

na podejrzenie, że pochodzi z kradzieży. Po zakończeniu postępowania

przygotowawczego Prokuratura prowadząca to postępowanie - odmówiła wydania

samochodu z tego powodu, że dysponowała dowodem stwierdzającym, że inna

osoba (M.M.) nabyła w drodze umowy samochód tej samej marki o numerach

silnika i nadwozia

identycznych

z numerami silnika i nadwozia zatrzymanego

samochodu. Podejmując taka decyzje Prokuratura miała na względzie treść art.

230 § 2 k.p.k., zgodnie z którym „Należy również zwrócić osobie uprawnionej

zatrzymane rzeczy niezwłocznie po stwierdzeniu ich zbędności dla postępowania

karnego. Jeżeli wyniknie spór co do własności rzeczy, a nie ma dostatecznych

danych do niezwłocznego rozstrzygnięcia, odsyła się osoby zainteresowane na

drogę procesu cywilnego”. Powód wystąpił z powództwem o ustalenie własności

spornego samochodu w dniu 30 lipca 2002 r. Sąd Okręgowy w P., wyrokiem z dnia

21 grudnia 2004 r., zmienił wyrok Sądu Rejonowego w P. oddalający powództwo i

ustalił, że właścicielem tego samochodu jest powód.

Rozpoznając w niniejszej sprawie apelację powoda Sąd Okręgowy w S.

rozważając odpowiedzialność strony pozwanej na podstawie art. 417 k.c. stwierdził,

że kwestia zasadniczą jest „ustalenie, czy Prokuraturze Rejonowej w S. można

przypisać zarzut bezprawnego działania stanowiący przesłankę winy” oraz że

„bezprawność w niniejszej sprawie polegałaby na naruszeniu norm regulujących

zasady przetrzymywania rzeczy zatrzymanych jako dowody rzeczowe w sprawie”.

Odpowiadając na tak postawione pytania Sąd Okręgowy podniósł, że wbrew

zarzutom powoda tytuł własności spornego samochodu nie był oczywisty, skoro w

postępowaniu sądowym wywołanym powództwem powoda zapadły dwa rozbieżne

wyroki. Nie można zatem zarzucać stronie pozwanej, że jej postępowanie

polegające na odmowie wydania samochodu i odesłanie powoda na drogę sądową

było zachowaniem bezprawnym. Ponadto skarżący nie wykazał szkody ani związku

przyczynowego między szkodą a zawinionym działaniem lub zaniechaniem

pracowników

Prokuratury.

W

sprawie

nie

został

przedstawiony

dowód

poświadczający zły stan techniczny samochodu. Trudno jest także dociec –

podkreślił Sąd Okręgowy – w jaki sposób powód dokonał kalkulacji szkody.

Skarga kasacyjna powoda oparta została na podstawie naruszenia art. 3 k.c.

przez „przyjęcie brzmienia art. 417 § 1 k.c. w wersji, która moc obowiązującą

uzyskała dopiero w dniu 1 września 2004 r.” podczas gdy działanie Prokuratury

miało miejsce wcześniej, a także naruszeniu art. 417 § 1 k.c. przez przyjęcie,

iż bezprawność strony pozwanej polegałaby jedynie na naruszeniu norm

regulujących zasady przetrzymywania rzeczy zatrzymanych jako dowody rzeczowe

w sprawie, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje rozumieć

bezprawność

jako sprzeczność z całokształtem unormowań prawnych w tym

zakresie, jak również sprzeczność z przyjętymi ogólnie w społeczeństwie zasadami

współżycia społecznego”.

Skarżący oparł skargę kasacyjną także na naruszeniu art. 233 § 1 oraz 316

§ 1 k.p.c. przez nierozważenie okoliczności, które wynikały z dokumentów

zgromadzonych w aktach sprawy [...] – k. 24-26 i k. 80-81, w świetle których brak

było podstaw do uznania, że powstał spór co własności spornego samochodu.

Zdaniem skarżącego Sąd Okręgowy naruszył także art. 378 § 1 k.p.c. przez

nierozważnie wszystkich zarzutów apelacyjnych, a ponadto art. 230 § 2 k.p.k. przez

jego błędna wykładnię polegającą na uznaniu, że przesłanką wydania zatrzymanej

rzeczy w toku i po zakończeniu postępowania karnego jest bezsporność co do jej

własności rozumiana w sposób skrajnie formalistyczny, prowadząca do uznania,

że dla uznania bezsporności konieczny jest wyrok sądowy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny

wskazując art. 417 k.c. jako podstawę materialnoprawną dochodzonego roszczenia

stwierdził, że „Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone

przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie swojego funkcjonariusza przy

wykonywaniu władzy publicznej”. W stwierdzeniu tym odwołał się zatem do pojęcia

„funkcjonariusza”, które zawiera dawna treść art. 417 k.c. („funkcjonariusz

państwowy”), jak i do pojęcia „władzy publicznej”, które pojawiło się w tym przepisie

po jego zmianie dokonanej przez ustawę z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie

ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Z 2004 r. Nr 162,

poz.1692), która weszła w życie z dniem 1 września 2004 r. Nie ulega wątpliwości –

co wynika nie tylko z powołanego w skardze kasacyjnej art. 3 k.c., ale także art. 5

cytowanej ustawy – że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem

wejścia w życie tej ustawy, stosuje się art. 417 w brzmieniu obowiązującym do dnia

1 września 2004 r. Rozważania prawne przedstawione w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku wskazują – mimo braku jednoznacznego stwierdzenia –

że Sąd Okręgowy oceniał roszczenie powoda w płaszczyźnie art. 417 § 1 k.c.

w brzmieniu obowiązującym w chwili zdarzeń, które powód wskazał jako źródło

odpowiedzialności pozwanego Skarbu Państwa, nie zaś – jak bezzasadnie zarzuca

skarżący – w płaszczyźnie „art. 417 § 1 k.c. w jego wersji, która moc obowiązującą

uzyskała dopiero z dniem 1 września 2004 r.” Przemawia za tym odwołanie się

przez Sąd Okręgowy do pojęcia „winy funkcjonariusza”, która w stanie prawnym

obowiązującym od 1 września 2004 r. nie stanowi przesłanki odpowiedzialności

odszkodowawczej przewidzianej w art. 417 k.c. Z przytoczonych względów zarzut

naruszenia art. 3 i 417 k.c. nie znajduje uzasadnienia.

Podkreślić należy, że wskazywanie przez Sąd Okręgowy na przesłankę winy

funkcjonariusza było zbędne, skoro Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia

4 grudnia 2001 r., SK 18/00, wyeliminował z porządku prawnego wywodzoną z art.

417 k.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2004 r. normę

uzależniającą odpowiedzialność Skarbu Państwa od winy funkcjonariusza.

Sąd Okręgowy poza wskazaniem na przesłankę winy w istocie jej nie badał,

ograniczając się – co uznać należy w świetle powołanego wyroku Trybunału

Konstytucyjnego za działanie prawidłowe – do przesłanki bezprawności działania

(zaniechania) wyrządzającego szkodę. Badając te przesłankę Sąd Okręgowy

prawidłowo zachowanie się funkcjonariusza ocenił w aspekcie sprzeczności tego

zachowania z obowiązującym porządkiem prawnym, a ściśle rzecz ujmując z art.

230 § 2 k.p.k. Zgodnie z tym przepisem „Należy zwrócić osobie uprawnionej

zatrzymane rzeczy niezwłocznie po stwierdzeniu ich zbędności dla postępowania

karnego. Jeżeli wyniknie spór co do własności rzeczy, a nie ma dostatecznych

danych do niezwłocznego rozstrzygnięcia, odsyła się osoby zainteresowane

na drogę procesu cywilnego”. Z ustaleń dokonanych w sprawie jednoznacznie

wynika, że powstał spór między powodem a roszczącym prawo do spornego

samochodu M. M. powstał spór co do własności zatrzymanego samochodu.

Zarówno powód, jak i M. M. przedkładali dowody w świetle których każdy z nich

mógł zasadnie twierdzić, że jest właścicielem samochodu. Przeprowadzone w toku

postępowania karnego przygotowawczego dowody (m.in. z opinii biegłych) nie

dostarczyły – wbrew twierdzeniom skarżącego – danych do niezwłocznego

rozstrzygnięcia tego sporu. Zasadnie zatem Prokuratura odmawiała zarówno

powodowi jaki W. M., a zasadność tych odmów potwierdzał Sąd rozpoznając

zażalenia

na

postanowienia

Prokuratury,

wydania

spornego

samochodu.

Potwierdzeniem tezy, że Prokuratura nie dysponowała – jak stanowi art. 230 k.p.k. „dostatecznymi danymi do niezwłocznego rozstrzygnięcia sporu” jest przebieg

postępowania cywilnego, do którego Prokuratura zasadnie odesłała powoda. W

postępowaniu tym – na co zwrócił uwagę Sąd Okręgowy w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, a czego zdaje się nie dostrzega skarżący -

dopiero w

Sądzie II instancji, nie w oparciu o dowody, którymi dysponowała Prokuratura, lecz

przy zastosowaniu konstrukcji cywilnoprawnych (art. 169 § 2 k.c.), a przede

wszystkich wykładni prawa materialnego cywilnego obowiązującego na Litwie,

ustalone zastało, że powód jest właścicielem spornego samochodu. W tej sytuacji

przypisywanie Prokuraturze działania bezprawnego, a więc sprzecznego z regułami

postępowania określonymi w art. 230 k.p.k. nie znajduje żadnego uzasadnienia. W

okolicznościach sprawy prowadzonej przez Prokuraturę, a więc także ujawnionych

na podstawie powoływanych przez skarżącego w skardze kasacyjnej dokumentów

na k. 24-26 i k. 80-81 akt Ds…./99, rozstrzygnięcie kwestii własności spornego

samochodu nie było – wbrew zarzutom skarżącego – możliwe.

Odwoływanie się przez skarżącego do zasad współżycia społecznego, które

niewątpliwie wchodzą w zakres pojęcia „porządku prawnego”, a naruszenie którego

oznacza działanie bezprawne, aby mogło odnieść skutek powinno wskazywać jakie

to zasady współżycia społecznego – w okolicznościach niniejszej sprawy naruszone zostały przez Prokuraturę. Skarżący na naruszenie konkretnych zasad

współżycia społecznego ani się nie powołał, ani ich nie wskazał, ograniczając się

do powołania orzeczeń sądowych, w których trafnie sądy, ale na tle innych

zachowań funkcjonariuszy Skarbu Państwa kwalifikowały jako zachowania

sprzeczne z zasadami fachowości, staranności i daleko idącej ostrożności, a także

z zasadą proporcjonalności, tj. używania odpowiednich środków w sposób

współmierny, potrzebny do osiągnięcia celu.

Z przytoczonych względów, uznając, że powołane w skardze kasacyjnej

przepisy prawa – brew zarzutom skarżącego – nie zostały naruszone, należało

skargę kasacyjną oddalić (art. 39814 k.p.c.).

jz