Supreme Court dismissed appeal; lease of fishing rights did not automatically convert to usage right under Water Law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal against a lower court ruling that rejected a claim for payment conversion. The plaintiff argued that an annex to a 1995 land lease transformed it into a usage right under the Water Law, while the defendant contended that existing leases remained unchanged. The court held that the statute does not mandate automatic conversion of pre-2002 leases and the annex lacked clear intent to alter rent or terms.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 13 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r.; Art. 271 ust. 4-6 Prawa wodnego z 2001 r.: Existing leases of fishing rights do not automatically convert into usage rights merely by operation of law, and such conversion requires explicit agreement by both parties regarding the subject matter and conditions.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 248/09
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 grudnia 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Iwona Koper
SSA Barbara Trębska
w sprawie z powództwa "R." Spółki z o.o.
przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki
Wodnej
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 9 grudnia 2009 r.,
skargi kasacyjnej strony powodowej
od wyroku Sądu Okręgowego w G.
z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt […],
oddala skargę kasacyjną i zasądza od powodowej Spółki na
rzecz Skarbu Państwa - Dyrektora Regionalnego Zarządu
Gospodarki Wodnej 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł kosztów
postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 listopada 2007 r. Sąd Rejonowy w G. oddalił powództwo
R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Skarbowi Państwa –
Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej. Sąd ustalił, że dnia 31
marca 1995 r. powódka zawarła z poprzednikiem prawnym pozwanego Agencją
Własności Rolnej Skarbu Państwa umowę dzierżawy nieruchomości rolnej, której
przedmiotem były: nieruchomość gruntowa stanowiąca działkę nr 256 w C.,
nieruchomości wodne i utworzone na nich obwody rybackie położone na terenach
gmin C., S. i K. W dniu 8 stycznia 2003 r. zawarto aneks nr 3 do umowy, w którym
ustalono m.in., że przedmiotem dzierżawy jest „prawo rybackiego użytkowania
jezior” wraz z utworzonymi na nich obwodami rybackimi oraz jeziora nie wchodzące
w skład tych odwodów. W kolejnym aneksie do umowy zawartym dnia 29 grudnia
2005 r. dotychczasowy stosunek obligacyjny dzierżawy prawa użytkowania gruntów
i nieruchomości rolnych podzielono na dwa: umowę dzierżawy nieruchomości rolnej
oraz umowę dzierżawy prawa rybackiego użytkowania jezior. Powódka domagała
się ustalenia, iż przez zamianę postanowień umowy aneksem nr 3 z dnia 8 stycznia
2003 r. umowa z dnia 31 marca 1995 r. stanowi od tej daty umowę o użytkowanie
obwodów rybackich, o której mowa w art. 13 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo
wodne.
Zdaniem
na uwzględnienie,
Sądu
Rejonowego
ponieważ
wskazana
roszczenie
przez
to
powódkę
nie
zasługiwało
ustawa
znajduje
zastosowanie tylko do stosunków obligacyjnych powstałych po dacie jej wejścia
w życie tj. po dniu 31 grudnia 2001 r. Umowy dzierżawy zawarte przed wejściem
w życie przepisów ustawy trwają nadal, a ich treść nie podlega zmianie
automatycznie z mocy samego prawa, jak również brak jest obowiązku dostawania
dotychczasowych umów do wymogów nowego prawa. Prawo użytkowania obwodu
rybackiego w rozumieniu art. 13 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne
może zostać wykreowane tylko w sposób określony przepisami tej ustawy, przez
zawarcie umowy z kontrahentem wyłonionym na podstawie konkursu ofert,
w ramach którego uczestnicy legitymują się pozytywnie zaopiniowanym operatem
rybackim.
Apelację powódki od powyższego wyroku oddalił Sąd Okręgowy w G.
wyrokiem z dnia 9 lipca 2008 r. Sąd podzielił ustalenia faktyczne i prawne Sądu
pierwszej instancji. Stwierdził, że art. 217 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. –
Prawo wodne jednoznacznie rozstrzyga, iż zawarte wcześniej umowy dzierżawy
nieruchomości rolnych dzierżawy prawa rybackiego użytkowania jezior nie
podlegają w dacie jej wejście w życie automatycznemu przekształceniu w umowy
o oddanie w użytkowanie obwodu rybackiego. Strony umowy mają możliwość
dostosowania wiążącego je stosunku prawnego do warunków wskazanych w art.
13 tej ustawy poprzez rozwiązanie stosunku dotychczasowego i nawiązanie,
zgodnie z przewidzianą w tej ustawie procedurą, stosunku nowego.
Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniosła powódka.
W ramach
pierwszej
podstawy
kasacyjnej
zarzuciła
naruszenie
prawa
materialnego: art. 56 k.c., art. 58 k.c. oraz art. 65 k.c. z związku z art. 13 ustawy
z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne przez przyjęcie, że mocą aneksu
z 8 stycznia 2003 r. do umowy z 31 marca 1995 r. nie doszło do przekształcenia tej
umowy w umowę o oddanie w użytkowanie obwodów rybackich oraz art. 217 ust. 5
ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne przez przyjęcie, że w okresie
oznaczonym w tym przepisie Agencja Własności Rolnej nie miała obowiązku
stosować się do przepisów tej ustawy i mogła ustalać wedle własnego uznania
warunki w umowach o rybackie korzystanie z wód śródlądowych, jakie zawarła
z osobami trzecimi. W ramach drugiej podstawy kasacyjnej powódka zarzuciła
naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: art.
233 § 1 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonego
wyroku Sądu Okręgowego w G., a także poprzedzającego go wyroku Sądu
Rejonowego i rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z żądaniem pozwu, ewentualnie o
uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w G. i przekazanie temu
Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Nieuzasadnione są zarzuty procesowe skargi kasacyjnej. Zarzut uchybienia
art. 233 § 1 k.p.c. nie mógł być skutecznie podniesiony z uwagi na ustawowe
ograniczenia zawarte w art. 3983 § 3 k.p.c., zgodnie z którym podstawą skargi
kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące faktów lub oceny dowodów.
Zresztą, z uzasadnienia skargi wynika, że zarzut ten nie ma charakteru
samoistnego, gdyż w istocie służy do wzmocnienia argumentacji skarżącego
o naruszeniu przez Sąd prawa materialnego w postaci art. 13 ust. 2 Prawa
wodnego z 2001 r., co tylko potwierdza tezę o jego niedopuszczalności.
Nietrafny jest też zarzut uchybienia art. 328 § 2 k.p.c. Wbrew zastrzeżeniom
zgłoszonym na jego usprawiedliwienie, z uzasadnienia skarżonego wyroku jasno
wynika stan faktyczny przyjęty za podstawę orzekania oraz
materialnoprawna
subsumcja tego stanu faktycznego, a zatem uzasadnienie to spełnia ustawowe
wymogi przewidziane w art. 328 § 2 k.p.c., co czyni bezpodstawnym zarzut
naruszenia tego przepisu.
Nietrafne są też zarzuty materialnoprawne. W tym zakresie można nawet
mówić o pewnej niekonsekwencji w stanowisku prawnym prezentowanym przez
skarżącego. Z jednej strony uważa on bowiem, że doszło do przekształcenia
z mocy prawa na podstawie art. 217 ust. 5 Prawa wodnego z 2001 r. wiążącej go
z pozwanym umowy dzierżawy w przewidziane w art. 13 ust. 2 użytkowanie
obwodu rybackiego, z drugiej zaś, że tę konwersję można i należy wyprowadzić
z prawidłowo interpretowanej treści aneksu nr 3 z dnia 8 stycznia 2003 r. do umowy
dzierżawy z dnia 31 marca 1995 r.
Oba te poglądy są niezasadne. Jeśli chodzi o pierwszy z nich, to, wbrew
przekonaniu skarżącego, przepis przejściowy art. 217 Prawa wodnego z 2001 r.,
nie przewiduje w ogóle zamiany ex lege dotychczasowych umów dzierżawy
obwodów rybackich w umowy użytkowania o których mowa w art. 13 ust. 2 tej
ustawy. Art. 271 ust. 4 i 5 reguluje tylko zmiany po stronie wydzierżawiającego,
którym jest Skarb Państwa, wskazując jakie konkretne jego jednostki i organy będą
wykonywać w poszczególnych okresach czasu prawa i obowiązki oddającego
w użytkowanie,
wydzierżawiającego
potwierdzeniem
tego,
że
lub
dotychczasowe
wynajmującego.
umowy
Jednoznacznym
dzierżawy
nie
ulegają
przekształceniu w umowy użytkowania jest ust. 6 tego przepisu, zgodnie z którym,
po upływie terminu, o którym mowa w ust. 5 (tj. 10 lat), organy, o których mowa
w art. 11 ust. 1 pkt 2 i 4, wstępują z mocy prawa w miejsce Agencji Własności
Rolnej Skarbu Państwa w umowy dzierżawy i inne, dotyczące wykonywania
rybactwa śródlądowego. Z przepisu tego wynika zatem w sposób wyraźny wniosek
odmienny od
tego, jaki wyprowadza skarżący, a mianowicie, że ustawodawca
uznał za celowe pozostawienie dotychczasowych umów dzierżawy, w związku
z czym o ich zamianie na podstawie tej normy w prawo użytkowania nie może być
mowy.
Skoro nie doszło do przekształcenia ex lege umów dzierżawy obwodów
rybackich w ich użytkowanie, to ewentualna konwersja umowna w tym zakresie
musiałaby być uzgodniona przez strony dotychczasowej umowy dzierżawy
w sposób stanowczy i jednoznaczny tzn. dotyczyć samego przedmiotu (zakresu)
dzierżawy, jak i jej warunków, zwłaszcza zaś wysokości czynszu. Tych wymogów
treść aneksu nr 3 z dnia 8 stycznia 2003 r. nie spełnia. Poza doprecyzowaniem
w § 1 przedmiotu dzierżawy, w § 2 stwierdza wyraźnie, że „pozostałe warunki
umowy pozostają bez zmian”. Oznacza to, że pozostawiono w szczególności
dotychczasową wysokość czynszu dzierżawnego, która jest znacznie wyższa od
opłat za prawo użytkowania obwodów rybackich, którą to instytucję wprowadził § 13
ust. 2 ustawy z 2001 r. Tymczasem to właśnie ta istotna różnica w wysokości obu
opłat jest podstawą i przyczyną niniejszego sporu. W tej sytuacji należy
zaaprobować stanowisko Sądu, iż z treści tego aneksu, zawierającego jedynie
niejasne i w pewnym sensie sprzeczne wewnętrznie sformułowanie o „dzierżawie
prawa rybackiego użytkowania jezior” nie da się wyprowadzić w drodze wykładni
oświadczenia woli, iż doszło do konwersji umowy dzierżawy w prawo użytkowania,
o którym mowa w art. 13 ust. 2 ustawy. Stąd też zarzuty skargi kasacyjnej
naruszenia art. 56. art. 58 oraz art. 65 § 2 k.c. w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy Prawo
wodne z 2001 r. są nieuzasadnione. Warto jednak dodać, że utrzymywanie stanu
nierówności (zwłaszcza w zakresie wysokości płaconych opłat) pomiędzy
korzystającymi z obwodów rybackich na podstawie dotychczasowych umów
dzierżaw, a użytkującymi je na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy wydaje się być
rzeczywiście nieusprawiedliwione. Jednakże zmiana w tym zakresie może nastąpić
w drodze interwencji ustawodawcy, a nie prawotwórczej wykładni dotychczasowych
przepisów lub porozumienia aneksowego z dnia 8 stycznia 2003 r.
Z tych przyczyn skarga kasacyjna podlegała oddaleniu (art. 39814 k.p.c.).
O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w związku
z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.