Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 240/09 Generato dall'IA

Supreme Court allows appeal against final order to change it due to changed circumstances under Civil Procedure Code.

Numero d'incarto IV CSK 240/09
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court granted the cassation appeal against a final order dismissing a request to erase a real right entry. The lower court had rejected the request because the one-year statutory period for erasure had not yet expired at the time of filing. The Supreme Court ruled that the appellate court, having found the one-year period had passed, created new circumstances justifying a change of the final order under Article 523 of the Civil Procedure Code. Consequently, the Supreme Court set aside the cassation decision and remanded the case to the appellate court for a substantive ruling on the modification request.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 523 k.p.c.; Art. 19 ust. 1 u.k.w.h.: A final order dismissing a request may be changed if circumstances change, such as the expiration of a statutory period for filing a subsequent request, thereby granting the applicant the right to seek modification of the final decision.

Parole chiave

Generato dall'IA
change of final order changed circumstances real right entry statutory period cassation appeal appellate jurisdiction Civil Procedure Code

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 523 k.p.c.
Stwierdził, że zgodnie z art. 523 k.p.c. prawomocne postanowienie
Art. 19 ust. 1 u.k.w.h.
w związku z czym brak było przesłanki warunkującej zastosowanie art. 19 ust.
Art. 39815 k.p.c.
Z tych względów na podstawie art. 39815 w zw.
Art. 13 § 2 k.p.c.
z art. 13 § 2 k.p.c. w zw.
Art. 108 § 2 k.p.c.
Z tych względów na podstawie art. 39815 w zw. z art. 13 § 2 i art. 108 § 2
art. 523 k.p.c
Stwierdził, że zgodnie z art. 523 k.p.c.
art. 386 k.p.c
na wynik sprawy: art. 386 k.p.c.
art. 379 k.p.c
na wynik sprawy: art. 386 k.p.c. zw. z art. 379 k.p.c. oraz art. 13 § 3 k.p.c.; art. 321
art. 13 § 3 k.p.c
oraz art. 13 § 3 k.p.c.; art.
art. 321 k.p.c
na wynik sprawy: art. 386 k.p.c. zw. z art. 379 k.p.c. oraz art. 13 § 3 k.p.c.; art. 321

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 137/06
Supreme Court rules second instance court dismissing appeal is last court on merits for retrial under Art. 405 CPC.
III CO 12/62
1962 r., III CO 12/62, OSNC 1963, nr 12, poz.
III CK 220/02
2004 r., III CK 220/02, z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CK 433/04, czy z dnia
III CKN 558/98
2000 r., III CKN 558/98, czy z dnia 14 lutego 2003 r., IC CK 109/02 – niepubl.).
IC CK 109/02
2000 r., III CKN 558/98, czy z dnia 14 lutego 2003 r., IC CK 109/02 – niepubl.).
I CRN 47/95
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1995 r., I CRN 47/95,
III CZP 149/92
czy uchwałę z dnia 9 marca 1993 r., III CZP 149/92).
III CK 433/04
2004 r., III CK 220/02, z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CK 433/04, czy z dnia
III CSK 313/07
Supreme Court allows new adverse possession claim after prior dismissal due to changed factual circumstances. The court permits a new claim when facts change after a final dismissal. The Supreme Court allows a new adverse possession claim when factual circumstances change after a prior dismissal.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 240/09

POSTANOWIENIE

Dnia 9 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSA Barbara Trębska

w sprawie z wniosku M. Spółki Jawnej

przy uczestnictwie S.L. i A.L.

o zmianę postanowienia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 grudnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania S.L.

od postanowienia Sądu Okręgowego w L.

z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt […],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Prawomocnym postanowieniem z dnia 25 marca 2008 r. Sąd Rejonowy

w R. oddalił żądanie wnioskodawcy – M. spółka jawna o wykreślenie wpisu do

księgi wieczystej roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży prawa użytkowania

wieczystego działki nr 314/4, dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr

[…], które to roszczenie przysługuje S.L. na podstawie notarialnej umowy

przedwstępnej sprzedaży nieruchomości z dnia 26 września 2006 r.

W sprawie niniejszej wnioskodawca żąda zmiany tamtego postanowienia

Sądu i uwzględnienia wniosku.

Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia 28 grudnia 2008 r. oddalił

wniosek. Zdaniem tego Sądu, domaganie się przez wnioskodawcę zmiany

prawomocnego postanowienia tego Sądu z dnia 25 marca 2008 r. jest

nieuzasadnione, ponieważ postanowienie to zostało poddane kontroli instancyjnej

przez Sąd Okręgowy, od orzeczenia którego została wniesiona skarga kasacyjna

i do chwili jej rozpoznania nieuprawnione i przedwczesne jest jakiekolwiek działanie

w kierunku zamiany wydanego w sprawie orzeczenia Sądu pierwszej instancji.

Rozpoznający apelację wnioskodawcy Sąd Okręgowy w L. uznał ją za

zasadną. Stwierdził, że zgodnie z art. 523 k.p.c. prawomocne postanowienie

oddalające wniosek sąd może zmienić w razie zmiany okoliczności sprawy.

W rozpoznawanej

sprawie

zmiana

taka

nastąpiła,

ponieważ

okolicznością

faktyczną decydującą o oddaleniu wniosku o wykreślenie roszczenia, ustaloną

przez Sąd Okręgowy rozpoznający apelację od postanowienia Sądu Rejonowego

z dnia 25 marca 2008 r., było stwierdzenie, że nie upłynął rok od dnia wpisu

przedmiotowego roszczenia do dnia złożenia wniosku o jego wykreślenie,

w związku z czym brak było przesłanki warunkującej zastosowanie art. 19 ust. 1

ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (dalej u.k.w.h.).

Tymczasem ponowny wniosek zastał złożony w dniu 2 września 2008 r., czyli po

już po upływie roku od dnia 4 stycznia 2007 r., to jest od daty, od której liczą się

skutki wpisu, którego wykreślenia domagał się wnioskodawca. Wobec powyższego,

w ramach kognicji sądu wieczystoksięgowego należało ustalić jeszcze, czy

w terminie jednego roku nie złożono wniosku o wpis prawa, którego dotyczy

przedmiotowe roszczenie. Z treści księgi wieczystej […] wynika, że wniosek taki w

ustawowym terminie nie został złożony, w związku z tym należało zmienić

postanowienie Sądu pierwszej instancji i uwzględnić wniosek o wykreślenie wpisu.

Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżył skargą kasacyjną uczestnik S.L.

Zarzucił naruszenie przepisów postępowania cywilnego, które miało istotny wpływ

na wynik sprawy: art. 386 k.p.c. zw. z art. 379 k.p.c. oraz art. 13 § 3 k.p.c.; art. 321

k.p.c. z zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. w zw. z art. 523 k.p.c.; art. 523

k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 19

ust. 1 u.k.w.h. w zw. z art. 19 ust. 2 i art. 29 u.k.w.h. w zw. z art. 6268 § 6 k.p.c. W

konkluzji wniósł uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W sprawie występują dwa zagadnienia prawne, których rozstrzygnięcie ma

bezpośredni wpływ na wynik sprawy. Pierwsze, to jaki sąd jest właściwy do

rozpoznania wniosku, złożonego na podstawie art. 523 k.p.c. o zmianę

prawomocnego orzeczenia oddalającego pierwotne żądanie wnioskodawcy,

w sytuacji, kiedy w spawie tamtej orzekał także sąd odwoławczy, który oddalił

apelację. Druga wątpliwość prawna sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy

roczny termin przewidziany w art. 19 ust. 2 u.k.w.h. liczy się od daty dokonania

wpisu roszczenia o przeniesienie własności lub użytkowania wieczystego, czy też

od daty złożenia wniosku o dokonanie tego wpisu.

Odnosząc się do pierwszego z tych zagadnień należy przypomnieć, że

w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, iż w razie zmiany okoliczności,

o których mowa w art. 523 k.p.c., uprawnionemu przysługuje wybór pomiędzy

możliwością złożenia nowego wniosku z powtórnym żądaniem, które zostało już

prawomocnie oddalone, albo zgłoszenie wniosku o zmianę prawomocnego

rozstrzygnięcia przez uwzględnienie żądania, bez potrzeby wszczynania nowego

postępowania co do tego samego przedmiotu (por. postanowienia z dnia 4 lutego

2004 r., III CK 220/02, z dnia 28 kwietnia 2005 r., III CK 433/04, czy z dnia

2 kwietnia 2008 r., III CSK 313/07 – niepubl.). W sprawie niniejszej wnioskodawca,

reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, skorzystał z tej drugiej

możliwości,

składając

wniosek

o

zmianę

prawomocnego

postanowienia

oddalającego wniosek. Żądanie to było dla sądu wiążące. Skoro zaś w pierwotnej

sprawie orzekał sąd odwoławczy, to ten sąd był właściwy do rozpoznania żądania

o zmianę prawomocnego postanowienia, a nie sąd rejonowy. Trzeba bowiem

zaznaczyć, że, jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia

3 kwietnia 2007 r., III CZP 137/06 (OSNC 2007, nr 9, poz. 125), w obowiązującym

obecnie systemie apelacyjnym, sąd drugiej instancji, który oddalił apelację, jest

sądem orzekającym ostatnio co do istoty sprawy w rozumieniu art. 405 zdanie

drugie k.p.c., właściwym do wznowienia postępowania na podstawach określonych

w art. 403 k.p.c. Uchwała ta ma odpowiednie zastosowanie w kwestii właściwości

sądu do rozpoznania wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia na

podstawie art. 523 k.p.c. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy powinien zatem,

zamiast rozpoznawać apelację, uchylić zaskarżone postanowienie i przejąć sprawę

do merytorycznego rozpoznania wniosku, kontynuując poprzednie postępowanie

przed sądem odwoławczym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada

1962 r., III CO 12/62, OSNC 1963, nr 12, poz. 254, czy pogląd wyrażony

w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2004 r., III CK

220/02). Już więc z tej przyczyny skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu

(art. 39815 k.p.c.).

Uzasadniony okazał się też zarzut naruszenia art. 19 ust. 1 w zw. z ust. 2

u.k.w.h.

Podstawowym orzeczeniem sądu wieczystoksięgowego, wywołującym skutki

materialnoprawne jest wpis. Dlatego też, jak uznaje się w orzecznictwie, data

powstania prawa objętego wpisem określona jest, co do zasady, datą dokonania

wpisu. Jedynie w pewnych sytuacjach, kiedy chodzi o ustalenie np. kwestii

pierwszeństwa ograniczonych praw rzeczowych, ustawodawca w art. 29 u.k.w.h.

przyjmuje

wsteczne działanie wniosku o dokonanie wpisu, licząc je od daty

złożenia wniosku (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia

2000 r., III CKN 558/98, czy z dnia 14 lutego 2003 r., IC CK 109/02 – niepubl.).

Jednakże nawet na gruncie art. 29 u.k.w.h. uznaje się, że skutek wsteczny wpisu,

o którym mowa w tym przepisie związany jest tylko z takim wpisem, który jest

dopuszczalny w chwili jego dokonywania, a nie w chwili złożenia wniosku

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1995 r., I CRN 47/95,

czy uchwałę z dnia 9 marca 1993 r., III CZP 149/92). Z tych względów należy

przyjąć, że na tle art. 19 ust. 1 i 2 u.k.w.h. chodzi o roczny termin liczony od

dokonania wpisu, a nie od złożenia wniosku, o czym przesądza wyraźne brzmienie

treści tego przepisu. Jak trafnie przy tym wywodzi skarżący, nie ma przekonujących

argumentów, aby wbrew wykładni gramatycznej tego przepisu uznać, że ma w tym

wypadku również zastosowanie art. 29 u.k.w.h. o wstecznym działaniu wniosku,

chyba żeby w grę wchodziła konkurencja kilku wniosków, co w niniejszej sprawie

nie występuje.

Z tych względów na podstawie art. 39815 w zw. z art. 13 § 2 i art. 108 § 2

k.p.c. orzeczono jak w sentencji.