Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 231/12 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal by non-party spouses in land registry proceeding under Civil Procedure Code. Appeal rejected as they lack standing per Art. 626 § 2 k.p.c.

Numero d'incarto IV CSK 231/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by spouses A. K. and S. K. against a lower court decision overturning land registry entries. Although these spouses were buyers in invalid sales contracts, the court held they lacked procedural standing to participate in the land registry proceeding. The court ruled that only parties whose rights were erased or burdened, or those for whom entries were to be made, could intervene, excluding the appellants from the process.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 626 § 2 k.p.c.; Art. 76 k.p.c.: Only parties whose rights were erased, burdened, or for whom entries are to be made may participate in land registry proceedings; third parties with a legal interest cannot intervene.

Parole chiave

Generato dall'IA
land registry proceeding procedural standing civil procedure code third party intervention invalid sales contract co-ownership dispute cassation appeal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 626 § 2 k.p.c.
prawa procesowego wskazała na naruszenie art. 6261 § 2 k.p.c.
Art. 76 k.p.c.
do niej (art. 76 k.p.c.).
Art. 398 § 16 k.p.c.
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 k.p.c.
Art. 13 § 2 k.p.c.
z art. 13 § 2 k.p.c. przez zaniechanie
Art. 373 in conjunction with Art. 398 § 21 k.p.c.
wieczystoksięgowego, art. 373 w zw.
Art. 520 § 3 in conjunction with Art. 398 § 21 k.p.c.
z art. 520 § 3 w zw. z art. 39821 k.p.c.
art. 166 k.c
pierwokupu przysługującego współwłaścicielce D. W. (art. 166 k.c.). A. W. w dniu 3
art. 598 § 2 k.c
wynosi jeden miesiąc (art. 598 § 2 k.c.) i rozpoczyna się z dniem dotarcia do
art. 6261 § 2 k.p.c
prawa procesowego wskazała na naruszenie art. 6261 § 2 k.p.c.
art. 13 § 2 k.p.c
wieczystoksięgowego, art. 373 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez zaniechanie

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 231/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku D. W.

przy uczestnictwie A. K., S. K. i A. W.

o wpis do księgi wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 grudnia 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 27 września 2011 r.,

1)

uchyla zaskarżone postanowienie i odrzuca apelację S. K.,

2)

zasądza od uczestników postępowania A. K.

i S.

K. na rzecz wnioskodawczyni D. W. kwotę 520 zł (pięćset

dwadzieścia)

tytułem

zwrotu

kasacyjnego.

Uzasadnienie

kosztów

postępowania

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 24 maja 2011 r. w następstwie

wniosku D. W. (1653/09) zarządził dokonanie wpisu w miejsce A. W. – D. W. jako

właścicielki co do udziału wynoszącego ½ części w dziale II ksiąg wieczystych nr

[…], […], […], […], wskazując jako podstawę oświadczenie wnioskodawczyni o

wykonaniu prawa pierwokupu, złożone w dniu 6 kwietnia 2011 r. w formie aktu

notarialnego przed notariuszem P. M..

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 27 września 2011 r., uwzględniając

apelację

S. K.,

uchylił

zaskarżone

wpisy i

oddalił

wniosek,

obciążając

wnioskodawczynię kosztami postępowania apelacyjnego. Wniosek skarżącego

zmierzał do wykreślenia wpisów i zarządzenia dokonania we wskazanych księgach

wieczystych wpisu w miejsce A. W.

co do udziału wynoszącego ½ części –

małżonków A. K. i S. K. we wspólności majątkowej. Sąd wskazał, że zgodnie z

treścią apelacji traktuje go jako wniosek o uchylenie zarządzonych wpisów i

oddalenie wniosku D. W.

Podstawa faktyczna rozstrzygnięć sądów obu instancji była tożsama,

przyczyną zmiany orzeczenia było dokonanie przez sąd odwoławczy odmiennej

oceny prawnej. Sądy ustaliły, że współwłaścicielami wskazanych nieruchomości

w udziałach po ½ części byli A. W. i D. W. A. W. w dniu 16 października 2007 r.

umową sprzedaży zbył przysługujący mu udział na rzecz małżonków A. K. i S. K.

do wspólności majątkowej za cenę 52.000 zł. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 10

czerwca 2008 r. ustalił nieważność powyższej umowy z powodu naruszenia prawa

pierwokupu przysługującego współwłaścicielce D. W. (art. 166 k.c.). A. W. w dniu 3

kwietnia 2009r. zawarł z A. K. i S. K. kolejną umowę sprzedaży udziału za cenę

122.000 zł, tym razem pod warunkiem niewykonania przez współwłaścicielkę

prawa pierwokupu. D. W. złożyła w dniu 27 kwietnia 2009 r. w formie aktu

notarialnego przed notariuszem P. M. oświadczenie o wykonaniu prawa

pierwokupu wskazując, że wstrzymała się z zapłatą ceny sprzedaży w kwocie

122.000 zł, jako zawyżonej o kwotę 70.000 zł w celu udaremnienia wykonania

przez nią prawa pierwokupu, i wniosła pozew o stwierdzenie w stosunku do niej

bezskuteczności obowiązku zapłaty zawyżonej ceny (art. 600 § 1 zd. 2 k.c.). Sąd

Rejonowy wyrokiem z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt I C 68/09, oddalił

powództwo D. W. o ustalenie bezskuteczności wobec niej umowy z dnia 3 kwietnia

2009 r. D. W. w dniu 6 kwietnia 2011 r. złożyła w formie aktu notarialnego przed

notariuszem P. M. oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu za cenę 122.000

zł. wskazując, że zapłaci na wskazany przez zbywcę rachunek bankowy w

pierwszej kolejności kwotę 52.000 zł, następnie 70.000 zł. W ocenie Sądu

Okręgowego oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu stanowi jednostronną

czynność prawną o charakterze prawokształtującym. Termin do jego wykonania

wynosi jeden miesiąc (art. 598 § 2 k.c.) i rozpoczyna się z dniem dotarcia do

współwłaściciela zawiadomienia o zawarciu umowy. Bieg tego terminu może

wyjątkowo ulec przerwaniu w wypadku odmowy sporządzenia przez notariusza

oświadczenia o skorzystaniu z prawa pierwokupu. D. W., składając w dniu 27

kwietnia 2009 r. oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu zachowała termin,

ale wskazana przez nią cena nie odpowiadała cenie sprzedaży. Oświadczenie

o wykonaniu prawa pierwokupu powoduje, że zawarta przez zbywcę z osobą

trzecią

umowa

dochodzi do

skutku na

wskazanych

w niej warunkach,

z zastrzeżeniem co do ceny uregulowań przewidzianych w art. 4 ust. 6 ustawy

o zmianie niektórych ustaw dotyczących nabywania własności nieruchomości.

Wobec tego, że cena w oświadczeniu z dnia 27 kwietnia 2009 r. nie

odpowiadała umownej nie zostało ono złożone skutecznie. Nawet gdyby przyjąć,

że termin z art. 598 § 2 k.c. został przerwany pozwem o ustalenie i rozpoczął

bieg na nowo D.

W. go nie zachowała. Orzeczenie oddalające powództwo

uprawomocniło się z dniem 18 grudnia 2010 r., a powtórne oświadczenie złożone

zostało w dniu 6 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy wskazał, że sąd w postępowaniu o

wpis nabywcy do księgi wieczystej jest uprawniony do badania terminowości i

skuteczności wykonania prawa pierwokupu.

Orzeczenie powyższe zaskarżyła skargą kasacyjną wnioskodawczyni D. W.

Dochodząc uchylenia postanowienia i odrzucenia apelacji, ewentualnie uchylenia

zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

skarżąca powołała obie podstawy kasacyjne. W ramach podstawy naruszenia

prawa procesowego wskazała na naruszenie art. 6261 § 2 k.p.c. przez

dopuszczenie do udziału w sprawie A. K. i S. K. i rozpoznanie apelacji, mimo że S.

K. nie należy do kręgu osób, które mogą być uczestnikami postępowania

wieczystoksięgowego, art. 373 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez zaniechanie

odrzucenia apelacji jako niedopuszczalnej, a podstawy naruszenia prawa

materialnego - art. 600 § 1 w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c. przez błędną wykładnię

i przyjęcie, że zawarcie w oświadczeniu o wykonaniu prawa pierwokupu

oświadczenia o wstrzymaniu się z zapłatą reszty ceny stanowiło niedozwolone

odstąpienie od warunków pierwotnej umowy sprzedaży, art. 598 § 2 k.c. przez

błędną wykładnię i przyjęcie, że bieg terminu uległ przerwaniu poprzez złożenie

pozwu

o

ustalenie bezskuteczności części umowy,

podczas gdy termin

do wykonania prawa pierwokupu ma charakter zawity i nie może ulec przerwaniu.

Uczestnik postępowania A. W. wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu

kosztów postępowania.

S. K. wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył:

Księgi wieczyste są publicznym, jawnym, sądowym rejestrem stanu

prawnego nieruchomości. Sąd prowadzący księgę wieczystą dokonuje wpisu

jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny

przewiduje dokonanie

wpisu

z

urzędu.

Kodeks

postępowania

cywilnego

w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu wieczysto-księgowym samodzielnie,

z odstępstwami od liberalnych zasad umożliwiających wszystkim zainteresowanym

w sprawie wzięcie udziału w sprawach rozpoznawanych w trybie nieprocesowym

już przez samo zgłoszenie lub dokonanie czynności procesowej (art. 510 k.p.c.),

reguluje kwestie podmiotowe. W szczególności art. 626 2 § 5 k.p.c. wskazuje,

że wniosek o wpis może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty,

osoba na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu

prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej, ponadto w sprawach

dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy wniosek może złożyć

uprawniony organ. Zgodnie z art. 6261 § 2 k.p.c. uczestnikami postępowania

wieczysto-księgowego oprócz wnioskodawcy są tylko te osoby, których prawa

zostały wykreślone lub obciążone, bądź na rzecz których wpis ma nastąpić.

W orzecznictwie podkreśla się, że celem wprowadzenia wskazanych ograniczeń

było

usprawnienie

i

sformalizowanie

postępowania

wieczysto-księgowego,

m.in. przez ograniczenie kręgu podmiotów mogących w nim uczestniczyć

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2004 r., I CZ 48/04,

OSNC 2005, nr 6, poz. 108, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2010 r.,

III CZP 45/10, Biul. SN 2010, nr 7, poz.6, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

20 stycznia 2011 r., I CSK 185/10, nie publ.). Powołany przepis wyrokiem

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2006 r. (SK 29/05, OTK-A 2007,

nr 6, poz. 5) został uznany za zgodny z Konstytucją. Postępowanie cywilne

ma charakter formalny, a wskazane przepisy mają charakter bezwzględnie

wiążący. Tryb nieprocesowy wyłącza również możliwość odwoływania się do

konstrukcji interwencji ubocznej, umożliwiającej osobom mającym interes prawny

w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednej ze stron, przystąpienie

do niej (art. 76 k.p.c.).

Trafnie wskazuje skarżąca, że S. K. i A. K., będący kupującymi w nieważnej

umowie sprzedaży z dnia 16 października 2007 r. oraz w późniejszej warunkowej

umowie sprzedaży z dnia 3 kwietnia 2009 r., nie zostali ujawnieni w księgach

wieczystych jako nabywcy udziału A. W. zatem nie mogą być uznani za

uczestników postępowania w rozumieniu art. 6261 § 2 k.p.c. Jakkolwiek

niewątpliwie zainteresowani wynikiem postępowania wieczysto-księgowego i

uzyskaniem statusu współwłaścicieli nieruchomości, nie odpowiadając przesłankom

wskazanym w tym przepisie, nie są oni legitymowani do dokonywania czynności

procesowych, w tym wniesienia apelacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 24 czerwca 2004 r., III CZ 46/04, nie publ., postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 19 kwietnia 2006 r., V CSK 27/06, nie publ., postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011 r., I CSK 185/10, nie publ., postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2012 r., V CZ 167/11).

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 16 k.p.c. w zw.

z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 373 w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. orzekł jak

w postanowieniu. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono zgodnie

z art. 520 § 3 w zw. z art. 39821 k.p.c.