Supreme Court dismisses appeal on civil costs, ruling no legal issue exists regarding expert opinions and evidence admissibility.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal against a judgment awarding civil litigation costs. The appellant argued that the lower courts deprived them of the right to defense and failed to properly evaluate expert opinions. The court held that the absence of specific evidence requests does not equate to a deprivation of defense rights and that an unfavorable expert opinion does not mandate a new expert. Consequently, the appeal was rejected as it did not raise a significant legal issue requiring cassation review.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1 k.p.c.; Art. 379 pkt 5 k.p.c.; Art. 278, 286 k.p.c.; Art. 6 k.c.; Art. 3989 § 2 k.p.c. The Supreme Court ruled that the failure to request specific evidence or the possession of an unfavorable expert opinion does not constitute a deprivation of the right to defense or a significant legal error warranting cassation review.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CSK 219/19 POSTANOWIENIE Dnia 25 października 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z powództwa W.S. przeciwko W.G. o zapłatę,na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 października 2019 r.,na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt I AGa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta 00/100) złotych, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.
W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący W.G. powołał się na istotne zagadnienie prawne, sprowadzające się do rozważenia ewentualnego wpływu złożenia przez wykonawcę robót budowlanych oświadczenia o odstąpieniu od umowy o roboty budowlane, na obowiązki pełnione przez odstępującego wykonawcę w procesie budowlanym w charakterze kierownika budowy, oraz ewentualnego rozciągnięcia skutku odstąpienia na zwolnienie się z odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu naruszenia obowiązków kierownika budowy.
Wskazał również, że w sprawie doszło do nieważności postępowania ze względu na pozbawienie pozwanego możliwości obrony jego praw, jak również, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Odnosząc się do przywołanych przyczyn kasacyjnych, należało w pierwszej kolejności wskazać, że uznanie przez sąd orzekający, iż strona postępowania nie zgłaszała określonych wniosków dowodowych, podobnie, jak nieuwzględnienie określonych wniosków dowodowych, chociażby było błędne, nie jest tożsame z pozbawieniem strony możności obrony w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. Do pozbawienia strony możności obrony jej praw dochodzi wtedy, gdy strona zostaje pozbawiona możliwości dokonywania czynności procesowych w toku całego postępowania lub jego istotnej części (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2018 r., I CSK 632/17, niepubl. i powołane tam wcześniejsze orzecznictwo).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ani materiał sprawy nie wskazywały na to, by sytuacja taka miała miejsce w postępowaniu zakończonym zaskarżonym wyrokiem. Już z tego względu nie można było uznać, że skarżący wykazał rozważaną przyczynę kasacyjną. Nadto, z materiału sprawy wynikało, że zarzut ten skarżący formułował w istocie pod kątem postępowania Sądu pierwszej instancji, podczas gdy przy ocenie przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. Sąd Najwyższy ocenia jedynie ewentualną nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2013 r., II CSK 720/12, niepubl. i z dnia 13 maja 2014 r., IV CSK 236/14, niepubl.).
Ubocznie już należało dostrzec, że Sąd Okręgowy nie uznał, iż skarżący nie zgłaszał wniosków zmierzających do obalenia wiarygodności dokumentu obejmującego załącznik nr 1 z dnia 21 września 2011 r., lecz stwierdził, iż skarżący w ramach przyjętej taktyki procesowej kwestionował własnoręczność podpisów w odniesieniu do wszystkich dokumentów będących podstawą powództwa, co dyskwalifikowało wiarygodność jego stanowiska. Zapatrywanie to, jako związane z oceną poszczególnych dowodów, uchylało się jednak od kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 2 w związku z art. 3983 § 3 k.p.c.).
Przechodząc do dalszych przyczyn kasacyjnych, należało przypomnieć, że powołanie się w skardze kasacyjnej na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania określonego problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on istotne znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą.
Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen i możliwych wariantów interpretacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07, niepubl., z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, niepubl., z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl., i z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.).Sformułowany w skardze problem nie czynił zadość wskazanym wymaganiom.
Kwestia wpływu skutecznego odstąpienia od umowy o roboty budowlane na obowiązki realizowane przez jedną ze stron tej umowy w charakterze kierownika budowy ma z istoty rzeczy konkretny charakter i wymaga oceny przez pryzmat okoliczności indywidualnej sprawy, w szczególności w kontekście podstawy powierzenia obowiązków kierownika budowy i charakteru konkretnych obowiązków spoczywających na kierowniku budowy. Jako taka nie może ona stanowić przedmiotu istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., którego rozstrzygnięcie - jak była mowa - musi mieć znaczenie wykraczające poza okoliczności konkretnej sprawy i nie może sprowadzać się do weryfikacji stanowiska procesowego strony skarżącej.
Bez względu na to, należało zauważyć, że - jak wynikało z ustaleń Sądów meriti - powierzenie powodowi funkcji kierownika budowy miało swoje źródło wprost w zawartej umowie o roboty budowlane. Oświadczenie powoda o odstąpieniu od umowy dotyczyło całej umowy, a tym samym prowadziło do upadku wynikających z niej obowiązków stron. W motywach wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przytoczono przekonujących argumentów, dla których upadek ten nie miałby dotyczyć powinności związanych z wykonywaniem przez powoda funkcji kierownika budowy, skoro stanowiły one element umowy i - na równi z jej innymi składnikami - były objęte konsensem stron.
Należy przy tym odróżnić spoczywający na inwestorze publicznoprawny obowiązek zapewnienia objęcia kierownictwa budowy przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane (art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, jedn. tekst: Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, dalej - „pr. bud.”) i związane z tym publicznoprawne regulacje dotyczące sposobu dokumentowania zmiany kierownika budowy (np. art. 44 pkt 1 pr. bud.), od cywilnoprawnej (kontraktowej) podstawy powierzenia tej funkcji, która podlega regułom właściwym prawu cywilnemu.
Podobnie, odnosząc się do powołanego w zarzutach skargi art. 22 pkt 1 pr. bud., odróżnić należy spoczywający na kierowniku budowy obowiązek zabezpieczenia placu budowy w interesie ogólnym, co dotyczy m.in. ochrony miejsca budowy przed wstępem ze strony osób nieupoważnionych i ograniczenia ryzyk związanych z budową względem nieruchomości sąsiednich, od powinności podejmowania działań w celu zabezpieczenia otwartej budowy w okresie zimowym w celu uniknięcia ewentualnych szkód, co wiąże się ściśle z interesem inwestora. Powinność taka nie wywodzi się z art. 22 pr. bud., który dotyczy administracyjnoprawnych aspektów procesu budowlanego, może natomiast mieć swoje źródło w relacji umownej między inwestorem, a osobą sprawującą funkcję kierownika budowy, względnie inwestorem a wykonawcą, jeżeli strony umownie zobligowały wykonawcę do wskazania osoby sprawującej funkcję kierownika budowy.W konsekwencji, niezależnie od wskazanych wcześniej mankamentów, należało uznać, że przedstawione we wniosku zagadnienie prawne nie wykazywało cechy „istotności” w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W zakresie dotyczącym twierdzonej oczywistej zasadności skargi motywy wniosku były skupione na wyjściu przez jednego z biegłych poza zakres „zlecenia” udzielonego przez Sąd, a także na pominięciu przez Sądy meriti złożonego przez pozwanego wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii instytutu naukowego, dotyczącego genezy wad robót wykonanych przez powoda i jakości zastosowanych materiałów.
Z okoliczności sprawy wynikało, że w toku postępowania, w którym złożono skargę kasacyjną, przeprowadzono dowód z opinii trzech biegłych, a ponadto Sąd Okręgowy dopuścił dowód z ekspertyzy przedkładanej przez pozwanego, traktując ją jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c. Opinie te były przedmiotem uzupełnień i dodatkowych wyjaśnień. Zostały one szeroko omówione przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku, przy czym w wyjaśnieniach tych nie pominięto przyczyn, dla których za w pełni wartościowy dowód Sąd uznał jedynie opinię biegłego Z. oraz przyczyn częściowej wadliwości opinii biegłego Z. oraz dyskwalifikacji opinii biegłego P..
W tym stanie rzeczy należało zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 278 w związku z art. 286 k.p.c. o liczbie powołanych biegłych, a także o potrzebie zasięgnięcia opinii innego biegłego rozstrzyga sąd (art. 278 § 1 i art. 286 in fine k.p.c.). Co do zasady zatem, jeżeli opinia biegłego wystarcza do przekonania sądu o prawdziwości twierdzenia faktycznego, sąd uznaje to twierdzenie za wykazane, w przeciwnym zaś razie rozstrzyga sprawę zgodnie z regułami rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 k.c.). Okoliczność, że opinia jest niekorzystna dla strony, na której spoczywa ciężar dowodu, nie jest podstawą powołania kolejnego biegłego.
Kwestia ta była wielokrotnie uwypuklana w judykaturze (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1974 r., II CR 817/73, niepubl., z dnia 5 listopada 1974 r., I CR 562/74, niepubl., z dnia 26 października 1999 r., II CKN 533/98, niepubl., z dnia 20 marca 2014 r., II CSK 296/13, niepubl., z dnia 21 maja 2014 r., II CSK 441/13, niepubl.). Argumenty powołane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, bazujące na przekonaniu skarżącego, że żadna ze sporządzonych opinii nie pozwalała „z całą pewnością” wyjaśnić genezy powstałych wad, nie dawały w tym kontekście podstawy do przyjęcia, że oddalenie przez Sądy meriti wniosku pozwanego o przeprowadzenie dowodu z opinii instytutu naukowego prowadziło do oczywistej i widocznej na pierwszy rzut oka nieprawidłowości zaskarżonego wyroku.
Tylko taka zaś - ewidentna - wadliwość pozwala uznać, że zachodzi przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). Oceny tej nie zmieniało odwołanie się we wniosku do złożonego przez pozwanego zarzutu potrącenia, zważywszy, że potencjalne niedostatki postępowania dowodowego skarżący łączył z wytrzymałością zastosowanych przez powoda materiałów budowlanych, a podstawą zarzutu potrącenia były inne fakty.
Uwagę tę należało odpowiednio odnieść do twierdzenia skarżącego wskazującego na dokonanie przez jednego z biegłych wzmiankowej oceny o charakterze prawnym, co stanowiło wyjście poza granice kompetencji biegłego. Choć Sąd Apelacyjny, w ślad za Sądem Okręgowym, przywołał kwestionowany przez skarżącego fragment opinii w części opisowej uzasadnienia, z motywów zaskarżonego wyroku nie wynikało, by Sąd ten, podobnie zresztą jak Sąd Okręgowy, oparł swoje rozstrzygnięcie na ocenie wyrażonej w tym punkcie przez biegłego.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 i art. 98 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. as]jw