Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 217/06 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal court verdict for failure to properly assess lease agreement terms regarding necessary renovation costs.

Numero d'incarto IV CSK 217/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appeal court's decision which limited the tenant's claim for rent reimbursement to only those renovation costs approved by an expert opinion. The court found the lower court erred by ignoring the lease agreement's specific language and failing to verify whether the claimed expenditures were truly 'necessary' for the business. Consequently, the case was remanded to the appellate court for a correct assessment of the parties' contractual intent and the scope of reimbursable expenses.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

§ 12 ust. 1 k.c.; § 12 ust. 2 k.c.; The court must strictly interpret the lease agreement to determine if tenant expenditures were 'necessary' for the agreed business purpose, rather than arbitrarily limiting reimbursement based on third-party expert opinions or the lessor's lack of explicit consent to specific items.

Parole chiave

Generato dall'IA
lease agreement interpretation necessary renovation costs tenant reimbursement claim contractual intent assessment remand for retrial

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 65 § 1 i 2 k.c.
kasacyjnej naruszenia art. 65 § 1 i 2 k.c.
art. 676 k.c.
Zarzut naruszenia art. 676 k.c. nie podlegał uwzględnieniu.
art. 353 § 1 k.c.
powództwa, powódka zarzuciła naruszenie prawa materialnego – art. 3531, 676 i 65
art. 398 § 4 k.p.c.
wstępie przyczyny (art. 3984 k.p.c.).
art. 108 § 2 k.p.c.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.
art. 676 k.c
Zarzut naruszenia art. 676 k.c.
art. 3984 k.p.c
wstępie przyczyny (art. 3984 k.p.c.).
art. 108 § 2 k.p.c
O kosztach orzeczono na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 217/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 listopada 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Z.G.

przeciwko Z.J. i S.J.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 listopada 2006 r.,

skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 czerwca 2005 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I "a" w części oddalającej

powództwo oraz w punktach I "b", III i IV i w tym zakresie

przekazuje

sprawę

Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym

wyrokiem

Sąd

Apelacyjny,

w

wyniku

częściowego

uwzględnienia apelacji pozwanych, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia

27 listopada 2003 r., zasądzający od pozwanych na rzecz powódki kwotę

78.737,53 złotych z odsetkami ustawowymi i zasądzoną kwotę obniżył do sumy

18.375,20 złotych z odsetkami ustawowymi, a w pozostałej części powództwo

oddalił. Przyjął, że zgodnie z umową powódka był uprawniona do wykonania na

własny koszt remontu najętego lokalu użytkowego w zakresie niezbędnym do

prowadzenia działalności gastronomicznej i rozrywkowej, w szczególności - do

przebudowy sceny dla orkiestry, remontu wc i c.o., lady barowej oraz instalacji

liczników energii elektrycznej, wody itp., oraz, że powódka przeprowadziła remont

wydatkując na ten cel kwotę 78.737,53 złotych. Uznał też, że brak było podstaw do

jednostronnego rozwiązania przez pozwanych umowy najmu z powódką przed

upływem okresu oznaczonego, na który umowa została zawarta, w związku z czym

– zgodnie z umową – pozwani zobowiązani byli zwrócić powódce wartość nakładów

remontowych. Sąd Apelacyjny, odmiennie niż Sąd pierwszej instancji, ocenił treść

§§ 12 i 13 umowy. Przyjął, że wolą stron był zwrot równowartości tylko tych

nakładów, na które pozwani wyrazili zgodę, a które wynikały z opinii biegłego

opartej na zakresie robót wskazanych w zleceniu Sądu i obejmowały kwotę

18.375,20 złotych. W tej kwestii Sąd Apelacyjny wyraził swoje stanowisko w sposób

następujący: „...(-) treść umowy stron w § 12 upoważnia do wniosku, iż strony

przewidziały dla remontów pewne ograniczenia i odpowiedzialność wynajmujących

określiły w tym zakresie niezależnie od sposobu ustania umowy. Z ustępu 1 tego

§ wynika, iż wyrażona została zgoda na remonty w zakresie niezbędnym do

prowadzenia działalności gastronomicznej a w szczególności: przebudowy sceny

dla orkiestry, remontu wc i c.o., lady barowej, instalacji liczników energii

elektrycznej, wody itp. Ustęp 2 zdaje się wskazywać, że równowartość tych

remontów w chwili zwrotu lokalu wynajmujący i tak zobowiązani byliby pokryć,

jednakże brak jest podstawy do przyjęcia, że pozwani winni zwrócić równowartość

remontów w zakresie, na jaki nie wyrazili zgody. Te koszty poniosła powódka

na własne ryzyko jak wynika z § 12 i 13 umowy stron ... (-). Wartość nakładów

umówionych przez strony w chwili zwrotu wynosiła 18.375,20 zł (dowód: opinia

biegłego sądowego ... (-) k – 614 –658). Opinia ta została w całości uwzględniona

przez Sąd Apelacyjny ponieważ objęła ona zakres robót wskazanych w zleceniu

a odpowiadający umowie stron ... (-)”. W skardze kasacyjnej, dotyczącej oddalenia

powództwa, powódka zarzuciła naruszenie prawa materialnego – art. 3531, 676 i 65

k.c. w związku z § 12 umowy przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie

i wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanych na rzecz

powódki kwoty 60.362,33 złotych lub o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy

Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawą wykładni w zaskarżonym wyroku woli stron co do zwrotu wartości

nakładów były paragrafy 12 i 13 umowy najmu, których brzmienie było następujące:

„§ 12.1) Wynajmujący wyraża zgodę na wykonywanie przez najemcę remontu

lokalu

użytkowego

w

zakresie

niezbędnym

do

prowadzenia

działalności

gastronomicznej, a w szczególności: przebudowa sceny dla orkiestry, remont wc

i c.o., lady barowej instalacja liczników: energii elektrycznej, wody itp. 2.) Koszty

związane z remontem w zakresie jak w ust. 1 ponosi Najemca z wyłączeniem

zapłaty przez Wynajmującego sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu.

3.) W przypadku nieuzasadnionego warunkami umowy rozwiązania najmu przez

Wynajmujących wartość nakładów poniesionych na remont podlegać będzie

zwrotowi po uprzedniej ich wycenie przez powołanego przez strony biegłego. § 13.)

Ewentualne planowane przez Najemcę adaptacje budowlane czy przebudowa

pomieszczeń wymagają pisemnej zgody Wynajmujących”.

Brzmienie § 12 jednoznacznie wskazuje, iż zgoda pozwanych obejmowała

wszelkie

nakłady,

które

były

niezbędne

do

prowadzenia

działalności

gastronomicznej (a ściślej gastronomiczno-rozrywkowej, jak to trafnie oceniły

obydwa orzekające Sądy). Wynika to z opisowego charakteru sformułowań jakimi

strony posłużyły się w § 12 ust. 1 umowy oraz z określenia „w szczególności”.

W związku z tym nie budzi wątpliwości także i to, że ust. 2 i 3 § 12 umowy dotyczyły

wszystkich nakładów remontowych powódki, które mieściły się w pojęciu

„w zakresie

niezbędnym”,

oraz,

że

linię

podziału

pomiędzy

nakładami

podlegającymi zwrotowi na podstawie umowy i ewentualnie niepodlegającymi na tej

podstawie zwrotowi wyznaczało nie kryterium zgody pozwanych lecz kryterium

niezbędności do uprawianej przez powódkę (a poprzednio – przez pozwanych)

działalności. Nieuprawnione było więc stanowisko Sądu Apelacyjnego, że „pewnym

ograniczeniem odpowiedzialności wynajmujących” był wymóg ich zgody. Można

dodać, że także bezpodstawne było stwierdzenie Sądu Apelacyjnego (nota bene,

bezprzedmiotowe w rozpoznawanej sprawie), iż pozwani byliby zobowiązani do

zwrotu wartości nakładów, na które wyrazili zgodę, niezależnie od sposobu ustania

stosunku najmu; z § 12 ust. 2 umowy wyraźnie wynika wniosek przeciwny. Po tym,

jak Sąd Apelacyjny uznał, iż pozwani bezprawnie rozwiązali umowę najmu ocenie

Sądu podlegała już tylko kwestia, czy nakłady wskazywane przez powódkę (k –

289-292) były nakładami „w zakresie niezbędnym” w rozumieniu § 12 ust. 1 umowy.

W tym zakresie Sąd Apelacyjny nie badał woli stron w umowie najmu, zaś

stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku że, zgodnie z umową, zwrotowi

podlegały tylko nakłady przyjęte w opinii biegłego na k – 618, nie ma oparcia ani

w brzmieniu umowy (nie wymienia się w niej wymiany instalacji elektrycznej, ani

remontu instalacji wodociągowo-kanalizacyjnej) ani w jakichkolwiek innych

dowodach zebranych w sprawie. Z oczywistych względów podstawą w/w

stanowiska nie mogła być treść tezy dowodowej Sądu Apelacyjnego (k – 573 –

574) ani zlecenia adresowanego do biegłego. Uszło przy tym uwagi Sądu,

że w postępowaniu

pierwszoinstancyjnym

pozwani

nie

podnosili

żadnych

zarzutów co do przydatności przedmiotowych nakładów do celu prowadzonej

działalności (obecnie kontynuowanej przez syna pozwanych), co mogłoby

wskazywać, że zgadzali się z oceną, iż wszystkie nakłady (zarówno konieczne jak

i ulepszające) były „niezbędne” w rozumieniu § 12 umowy stron.

Z przedstawionych względów za uzasadniony należało uznać zarzut skargi

kasacyjnej naruszenia art. 65 § 1 i 2 k.c.

Zarzut naruszenia art. 676 k.c. nie podlegał uwzględnieniu. Wobec braku

w zaskarżonym wyroku ustaleń odnośnie do kwestii, jakie nakłady były przedmiotem oświadczeń

w § 12 ust. 1 umowy nie sposób uznać, że do zwrotu tych nakładów należało stosować art. 676 k.c.

w części dotyczącej zatrzymania ulepszeń przez wynajmującego za zapłatą sumy

odpowiadającej ich wartości,

w ramach

ustawowego

prawa

wyboru.

Gdyby okazało się, iż niektóre wydatki zostały poczynione przez powódkę w celu,

który nie mieści się w pojęciu „w zakresie niezbędnym” w rozumieniu § 12 umowy

stron, wówczas żądanie powódki co do ulepszeń znajdowałoby uzasadnienie w art.

676 k.c., jeśli co innego nie wynikałoby z umowy stron. Tej kwestii Sąd Apelacyjny

także nie wyjaśnił przyjmując dowolnie, że wszystkie nakłady, na które nie było

zgody pozwanych powódka czyniła na własne ryzyko. Tymczasem, ani zgoda

pozwanych nie stanowiła kryterium umownego zwrotu nakładów, ani z braku zgody

na wykonanie niektórych remontów nie wynika automatycznie zasada, że koszt

ulepszeń ponosi najemca (art. 667, art. 676 k.c.).

Nie był zasadny zarzut naruszenia art. 353 1 k.c. Sąd Apelacyjny nie

zanegował uprawnienia stron do uzgodnienia warunków najmu według ich uznania

ani w inny sposób nie stosował powyższego przepisu. Nie wpływa to jednak na

ocenę zaskarżonego wyroku jako podlegającego uchyleniu z innej wskazanej na

wstępie przyczyny (art. 3984 k.p.c.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.