Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 196/05 Generato dall'IA

Supreme Court quashes seizure order due to failure to verify creditor's debt covers full property price.

Numero d'incarto IV CSK 196/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's seizure order, remanding the case for a new decision on costs. The court found that while the seizure was legally grounded, the lower courts failed to verify if the creditor's debt fully covered the property's purchase price amidst other creditors' claims. Consequently, the seizure was deemed procedurally flawed because the debt coverage was not established in relation to the future distribution plan. The decision emphasizes that procedural defects regarding debt verification prevent the seizure from being validly executed.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

art. 968 § 1 k.p.c.; art. 1025 k.p.c.; art. 930 § 1 k.r.s.: A creditor's claim applied to the purchase price of seized property must be verified against the total proceeds and other creditors' rights; failure to establish this coverage renders the seizure order procedurally invalid.

Parole chiave

Generato dall'IA
seizure of property purchase price coverage multiple creditors procedural defect distribution plan execution proceedings creditor's claim

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 968 § 1 k.p.c.
sprawy, a to art. 316 k.p.c., art. 233 k.p.c., art. 930, art. 968 k.p.c. art. 998 k.p.c.
art. 1025 k.p.c.
k.p.c.) powinna być dokonana ścisłym związku z przepisem art. 1025 k.p.c., jeżeli
art. 930 § 1 k.r.s.
przeszkodzie unormowanie zawarte w art. 930 § 1 k.p.c.
art. 989 k.p.c.
art. 989 k.p.c. w zw. z art. 987 k.p.c.
art. 987 k.p.c.
art. 989 k.p.c. w zw. z art. 987 k.p.c.
art. 989 k.p.c
art. 989 k.p.c. w zw. z art. 987 k.p.c.
art. 987 k.p.c
art. 989 k.p.c. w zw. z art. 987 k.p.c.
art. 930 § 1 k.p.c
przeszkodzie unormowanie zawarte w art. 930 § 1 k.p.c.
art. 551 k.c
art. 551 k.c. w zw. z art. 552 k.c. oraz art. 118 § 2 prawa upadłościowego i na
art. 552 k.c
art. 551 k.c. w zw. z art. 552 k.c. oraz art. 118 § 2 prawa upadłościowego i na

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1972 r., III CRN 1567, OSNC 1976, nr 6, poz. 121
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r., II CKN 18/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 128
III CRN 87/77
1997 r., III CRN 87/77, OSNCP 1978, nr 7, poz.
II CK 213/03
r., II CK 213/03, niepublikowany).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CSK 196/05

POSTANOWIENIE

Dnia 29 czerwca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie z wniosku wierzycieli "A." Spółki z o.o., „T.” C. i Spółka s.j., B. SA

przy uczestnictwie dłużników E.P., K.P., M.T. i S.T.

przy udziale Syndyka masy upadłości "V." Spółki z o.o.

i "F." SA

o egzekucję z nieruchomości,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 29 czerwca 2006 r.,

dwóch skarg kasacyjnych: dłużników E.P. i K.P.

oraz Syndyka masy upadłości "V." Spółki z o.o.

od postanowienia Sądu Okręgowego w O.

z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Prawomocnym postanowieniem z dnia 11 lutego 2004 r. Sąd Rejonowy

w O. udzielił przybicia nieruchomości położonych w O. przy ul. P. 13, składających

się z działek szczegółowo opisanych w sentencji, na rzecz wierzyciela „A.” sp. z

o.o. W uzasadnieniu wskazał, że w toku bezskutecznej licytacji, która miała miejsce

w dniu 3 września 2003 r., wierzyciel ten uiścił wymaganą rękojmię oraz złożył

wniosek o przejęcie nieruchomości i dlatego należało go uwzględnić na podstawie

art. 989 k.p.c. w zw. z art. 987 k.p.c.

We wniosku o przysądzenie własności z dnia 6 kwietnia 2004 r. wierzyciel

podniósł, że posiada wobec dłużników wierzytelność przekraczającą kwotę

3 000 000 zł stwierdzoną w ponad dwudziestu tytułach wykonawczych i złożył

oświadczenie o zaliczeniu na poczet ceny część tej wierzytelności w kwocie

1 202 353,32 zł, która po rozliczeniu rękojmii w kwocie 212 180 zł pokrywała cenę

w całości. W piśmie z dnia 7 kwietnia 2004 r. wniosek ten uzupełnił, wskazując,

że gdyby wierzytelność wymieniona w oświadczeniu na skutek błędnego naliczenia

lub z jakiegokolwiek innego powodu nie pokryła całości ceny nabycia, lub nie mogła

być zaliczona, to na poczet ceny zalicza dalszą jej część w kwocie 1 183 200 zł

wynikającą z pozostałych tytułów wykonawczych przeciwko dłużnikom.

Postanowieniem z dnia 18 października 2004 r. Sąd Rejonowy w O.

uwzględnił wniosek wierzyciela A. spółki z o.o., tj. zaliczył na poczet ceny nabycia

zawnioskowane kwoty i przysądził na jego rzecz prawo własności i użytkowania

wieczystego przedmiotowych nieruchomości.

W uzasadnieniu wskazał, że po przeanalizowaniu wszystkich postępowań

egzekucyjnych

przeciwko

dłużnikom,

toczących

się

co

do

wskazanych

w postanowieniu o przybiciu nieruchomości, prowadzonych przez Komornika

Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. uznał, że wniosek A. sp. z o.o. zaliczenie

na poczet ceny własnej wierzytelności zasługiwał na uwzględnienie.

Zażalenie dłużników E.P. i K.P. oraz uczestnika syndyka upadłości „V.”

spółki z o.o. Sąd Okręgowy w O. oddalił postanowieniem z dnia 28 lutego 2005 r.

Sąd ten ustalił, że zbycie przedmiotowych nieruchomości na rzecz „V.” sp. z o.o.

nastąpiło już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Wpis ostrzeżenia o

wszczęciu postępowania egzekucyjnego do księgi wieczystej nastąpił w 2001 r., a

wpisanie „V.” sp. z o.o. jako właściciela w ½ części przedmiotowych nieruchomości

nastąpiło dopiero w 2002 r.

W konsekwencji uznał, że rozporządzenie to nie miało wpływu na

prowadzone już postępowanie egzekucyjne. Wyraził pogląd, że syndyk nie może

skutecznie wykonywać uprawnienia określonego w art. 118 § 2 prawa

upadłościowego z bezpośrednim pokrzywdzeniem wierzyciela, gdyż stoi temu na

przeszkodzie unormowanie zawarte w art. 930 § 1 k.p.c. Według jego oceny

podstawą zażalenia na przysądzenie własności nie mogą być

ewentualne

uchybienia popełnione w postępowaniu egzekucyjnym przed przybiciem.

Dłużnicy w skardze kasacyjnej opartej na naruszeniu prawa materialnego tj.

art. 551 k.c. w zw. z art. 552 k.c. oraz art. 118 § 2 prawa upadłościowego i na

naruszeniu przepisów postępowania w zakresie, który miał istotny wpływ na wynik

sprawy, a to art. 316 k.p.c., art. 233 k.p.c., art. 930, art. 968 k.p.c. art. 998 k.p.c.

i art. 379 pkt. 2 k.p.c., wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Z kolei Syndyk masy upadłości „V.” sp. z o.o. w skardze kasacyjnej opartej

na podstawie naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik

sprawy tj. art. 63 § 1 prawa upadłościowego i art. 118 § 2 prawa upadłościowego w

zw. z art. 968 k.p.c. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 13 § 2 k.p.c. przepisy o procesie – jeżeli przepisy szczególne

nie stanowią inaczej - stosuje się odpowiednio także do postępowania

egzekucyjnego. Niemniej przepis ten nie został wskazany w skargach kasacyjnych

jako naruszony, a ponadto Sądy pierwszej i drugiej instancji

w przedmiocie

przysądzenia własności orzekały na posiedzeniu niejawnym, gdy tymczasem

art. 316 k.p.c. dotyczy rozprawy. Z tego już względu zarzut jego naruszenia nie był

trafny.

Poza tym skarżący dłużnicy, wskazując na pominięte w ustaleniach

i rozważaniach akty notarialne

z dnia 30 listopada 2000 r. i z dnia 29 marca

2001 r., co jest niewątpliwie uchybieniem procesowym, powinni byli wykazać jego

wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 1997 r.,

III CKN 171/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 24). Tymczasem, skoro wspólnicy

małżonkowie M.T. i S.T. wystąpili ze spółki cywilnej „E.” w wyniku zawartej w dniu

30 listopada 2000 r. umowy notarialnej, to od tego wystąpienia do współwłasności

łącznej wspólników praw do przedmiotowych nieruchomości miały odpowiednie

zastosowanie, na podstawie art. 875 § 1 k.c., przepisy o współwłasności

w

częściach ułamkowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 września

1997 r., III CRN 87/77, OSNCP 1978, nr 7, poz. 115). Nie mogli więc skutecznie

dłużnicy E.P. i K.P., bez złożenia oświadczenia woli we właściwej formie byłych

wspólników, skutecznie przenieść na rzecz „V.” spółki z o.o. w całości prawa

własności i użytkowania wieczystego spornych nieruchomości aktem notarialnym z

dnia 29 marca 2001 r. Wydaje się, że w ten sposób jego skuteczność oceniali

wtedy skarżący, skoro umową sporządzoną też w formie aktu notarialnego z dnia

12 marca 2002 r. pokryli udziały w spółce z o.o. „V.” tylko przeniesionymi na rzecz

tej spółki udziałami w ½ części tych praw, do przedmiotowych nieruchomości.

Z tego względu nie można przyjąć aby dokonane przez Sąd drugiej instancji

ustalenie, że zbycie nieruchomości na rzecz uczestnika spółki z o.o. „V.” miało

miejsce po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, nastąpiło z rażącym

naruszeniem zasad swobodnej oceny dowodów. Poza tym de lege lata podstawą

skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.). Zarzut zatem obrazy art. 233 k.p.c. był chybiony.

Wskazane wyżej ustalenie, którym Sąd Najwyższy był związany (art. 398 13

§ 2 k.p.c.) skutkowało koniecznością rozważenia relacji pomiędzy unormowaniem

zawartym w art. 930 k.p.c. a normą art. 63 § 1 i art. 118 § 2 Rozporządzenia

Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe

(tekst jednolity Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512, ze zm.).

Według art. 63 § 1 prawa upadłościowego postępowanie egzekucyjne

wszczęte przed ogłoszeniem upadłości przeciwko upadłemu będzie zawieszone

z ogłoszeniem upadłości i zostaje umorzone z mocy samego prawa po

uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. W tym wypadku

komornik jako organ egzekucyjny nie wydawał postanowienia w przedmiocie

umorzenia, gdyż następowało to z mocy prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 31 marca 2000 r., III CKN 872/00 niepublikowany). Z tego unormowania

wynika zatem, że po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości

nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie egzekucji komorniczej przeciwko

syndykowi masy upadłości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2004

r., II CK 213/03, niepublikowany). W sprawie jednak postępowanie egzekucyjne nie

toczyło się przeciwko spółce z o.o. „V.”, czy też po jej upadłości przeciwko jej

syndykowi, lecz przeciwko dłużnikom E.P. i K.P. oraz M.T. i S.T. Spółka z o.o. „V.”,

a następnie po ogłoszeniu

upadłości jej syndyk, wzięli udział w postępowaniu

egzekucyjnym w charakterze uczestnika.

Z tego więc względu przepis art. 63 § 1 prawa upadłościowego nie miał

w sprawie zastosowania, podobnie jak art. 118 § 2 prawa upadłościowego.

Nabycie zajętych w toku egzekucji praw nie ma wpływu na dalsze postępowanie

egzekucyjne, tj. dalsze czynności egzekucyjne są ważne zarówno w stosunku do

dłużnika jak i w stosunku do nabywców (por. wyrok Sądu Najwyższego, z dnia

3 lutego 1998 r., I CKN 403/97, OSP 1998, nr 11, poz. 196). W takim wypadku

zgodnie z art. 930 § 1 k.p.c., jak trafnie podkreślono w literaturze, choć nabywca

uczestniczy w postępowaniu egzekucyjnym formalnie nawet jako dłużnik,

w rzeczywistości

postępowanie

egzekucyjne

toczy

się

przeciwko

dotychczasowemu dłużnikowi. Nabywca bowiem nie wstępuje w miejsce zbywcy.

Dłużnik nie przestaje być stroną postępowania egzekucyjnego i nie jest zastąpiony

przez nabywcę. Motyw legislacyjny tego unormowania jest jasny. Chodzi o to, aby

po zajęciu wierzyciel mógł mieć skuteczne prawo do zaspokojenia wierzytelności

wobec każdej osoby, która po wszczęciu egzekucji przedmiot nabywa. Kwalifikacja

stron

właściwego

postępowania

egzekucyjnego

wynika

bowiem

z

tytułu

wykonawczego oraz z wniosku o wszczęcie egzekucji.

W

omawianym

wypadku

spółka

„V.”

nabyła

udziały

w

prawach

przedmiotowych nieruchomości jeszcze przed ogłoszeniem jej upadłości, a jak

wynika z wiążącego ustalenia, po wszczęciu egzekucji. W tej sytuacji art. 930 § 1

wywołał ten skutek, że czynności dłużnika egzekwowanego zmierzające do

uniknięcia egzekucji nie miały wpływu na jego status. W literaturze przyjmuje się,

że wynikające z tego przepisu uprawnienie wierzyciela nie jest prawem prywatnym

lecz publicznym, trwającym aż do zakończenia egzekucji. W toku egzekucji zatem

przeciwko dotychczasowemu dłużnikowi ma ono zastosowanie i wyłącza

unormowanie wynikające z art. 118 § 2 prawa upadłościowego. Nietrafny był więc

także zarzut obrazy tych przepisów.

Nie można natomiast odeprzeć zarzutu naruszenia art. 968 k.p.c. przez

zaliczenie na poczet ceny 100% wierzytelności wierzyciela sp. z o.o. „A.”, pomimo,

że w egzekucji biorą udział inni wierzyciele. W tej materii ani sąd pierwszej, ani

drugiej instancji nie poczyniły żadnych ustaleń, a porównanie tylko cen z

postanowienia

o

przybiciu

nieruchomości

dokonanych

i

w

zaliczeń

na

poczet

ceny poszczególnych

postanowieniu

Sądu

Rejonowego

z

dnia

18 października 2004 r., przy uwzględnieniu rozliczenia rękojmi wskazuje,

że zarzut ten był trafny, pomimo odmiennej sugestii zawartej w uzasadnieniu tego

orzeczenia.

Tymczasem ocena, czy zaliczona przez wierzyciela na poczet ceny nabycia

własna wierzytelność lub jej część znajduje pokrycie w cenie nabycia (art. 968 § 1

k.p.c.) powinna być dokonana ścisłym związku z przepisem art. 1025 k.p.c., jeżeli

z sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości mają być, jak w rozpoznawanej

sprawie,

zaspokojone

należności

również

innych

wierzycieli.

Pomimo

występowania innych wierzycieli nie przedstawiono żadnych rozliczeń które

mogłyby wskazywać na spełnienie tego wymagania. Przez wierzytelność bądź jej

część, która znajduje pokrycie w cenie nabycia należy rozumieć tylko taką

wierzytelność lub jej część, która by została zaspokojona na podstawie

sporządzonego w przyszłości planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji

nieruchomości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1972 r.,

III CRN 1567, OSNC 1976, nr 6, poz. 121).

Wykazanie zarzutu procesowego uzasadniającego podstawę naruszenia

prawa procesowego zwalnia Sąd Najwyższy od rozważenia zarzutów dotyczących

obrazy prawa materialnego. W judykaturze utrwalony jest bowiem pogląd,

że dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na ocenę zarzutów

dotyczących naruszenia prawa materialnego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 7 marca 1997, II CKN 18/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 128).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 39815 k.p.c.).