Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CSK 193/10 Generato dall'IA

Supreme Court voids appeal ruling due to judge delegation mismatch between hearing and verdict date under Civil Procedure Code.

Numero d'incarto IV CSK 193/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the District Court's ruling on marital property division because the judge's delegation period ended before the verdict was issued. The appellant argued the court composition was invalid, while the lower court had previously invalidated a prenuptial agreement under family law statutes. The court held that the strict link between the hearing and the final judgment requires the judge to remain delegated until the verdict is pronounced, making any gap a procedural defect.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 379 pkt 4 k.p.c.; Art. 325 k.p.c.; Art. 326 § 2 k.p.c.: The act of issuing and pronouncing a judgment must occur within the judge's delegation period; a mismatch between the hearing date and the judgment date renders the proceedings void.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial delegation procedural voidness marital property division Civil Procedure Code judge composition verdict pronouncement court ruling quashing

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 379 pkt 4 k.p.c.
postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.).
Art. 325 k.p.c.
sprawie – różne; daty te wymienia sentencja wyroku (art. 325 k.p.c.).
Art. 326 § 2 k.p.c.
Taki wyjątek ustanawia art. 326 § 2 k.p.c. (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22
Art. 45 ust. 1 Konstytucji
Art. 55 § 3 Pr.u.s.p.
władzy sądowniczej w sądzie, w którym ma on swoje miejsce służbowe (art. 55 § 3
art. 379 pkt 4 k.p.c
postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.).
art. 47 § 1 k.r.o
Zawarcie umowy było więc sprzeczne z art. 47 §
art. 65 § 2 k.c
58 § 1 i 3 oraz art. 65 §
art. 234 k.p.c
233 w związku z art. 234 k.p.c.
art. 361 k.p.c
istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym, do którego na podstawie art. 361

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Postanowienie z dnia 9 grudnia 2010 r., IV CSK 193/10

Jeżeli wydanie wyroku i jego ogłoszenie następuje w innym dniu niż

określony w delegacji sędziego do sądu okręgowego, skład sądu

orzekającego jest sprzeczny z przepisami i powoduje nieważność

postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.).

Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący)

Sędzia SN Iwona Koper (sprawozdawca)

Sędzia SA Jan Kremer

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Sebastianusa van der S. przy

uczestnictwie Grażyny B. o podział majątku wspólnego, po rozpoznaniu na

posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 grudnia 2010 r. skargi kasacyjnej

wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 23 grudnia

2009 r.

uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w

Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wnioskodawca Sebastianus van der S. wniósł o dokonanie podziału majątku

wspólnego po rozwiązaniu jego małżeństwa z uczestniczką Grażyną B., z którą –

według jego twierdzeń – pozostawał w ustroju rozdzielności majątkowej z

wyrównaniem dorobków. Podał, że jest obywatelem Holandii i po rozpoczęciu

działalności gospodarczej był zobowiązany do uzyskania zgody na czasowe

okresowe zatrudnienie i czasowy pobyt na terenie Polski. Ze względu na trudności

w nabywaniu nieruchomości w Polsce przez cudzoziemców małżonkowie

zdecydowali się na zawarcie umowy wyłączającej ustawową wspólność majątkową.

Uczestniczka wniosła o oddalenie wniosku, zarzucając, że ze względu na

zawartą umowę małżeńską nie doszło do powstania majątku wspólnego. W okresie

małżeństwa stron uczestniczka nabyła natomiast wiele nieruchomości stanowiących

jej majątek osobisty.

Postanowieniem wstępnym z dnia 10 września 2009 r. Sąd Rejonowy w

Olsztynie orzekł, że zawarta między stronami majątkowa małżeńska z dnia 1

sierpnia 1994 r., poprzedzająca zawarcie przez strony małżeństwa w dniu 26

sierpnia 1994 r., jest nieważna. Oceniając łączący strony na jej podstawie ustrój

majątkowy na podstawie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

obowiązujących w chwili zawarcia przez strony umowy majątkowej małżeńskiej i

zawarcia małżeństwa, uznał, że umowa ta stworzyła ustrój majątkowy małżeński

ówczesnym przepisom nieznany. Zawarcie umowy było więc sprzeczne z art. 47 §

1 k.r.o., który takiego ustroju nie przewidywał.

Na skutek apelacji uczestniczki Sąd Okręgowy w Olsztynie zmienił

postanowienie Sądu Rejonowego w ten sposób, że stwierdził, iż przedmiotowa

umowa jest nieważna jedynie w części obejmującej zapis „z wyjątkiem majątku

nabytego bezpłatnie lub, gdy spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowią”.

Podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i przyjmując za podstawę

wykładni przedmiotowej umowy jej tekst uznał, że wynikają z niego jednoznacznie

zasady, na których zawarta została umowa oraz jej cel. Stwierdził, że ze względu

na stypizowanie umów majątkowych małżeńskich nie można w nich łączyć ustroju

rozdzielności i wspólności majątkowej, a w konsekwencji uznał, że umowa jest

nieważna tylko w części. Ocenił przy tym, że strony zawarłyby umowę wyłączającą

wspólność nawet bez nieważnego postanowienia, w owym czasie bowiem było to

podyktowane prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością, a także sytuacją

materialną wnioskodawcy i uczestniczki.

W skardze kasacyjnej wniesionej przez wnioskodawcę, opartej na obu

ustawowych podstawach, skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 i 3 oraz art. 65 §

2 k.c., polegające na nieuzasadnionym uznaniu, że nieważnością objęta jest tylko

cześć czynności, oraz naruszenie art. 233 w związku z art. 234 k.p.c. w następstwie

przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów przez przyjęcie, że niezależnie od

treści umowy zostałaby ona objęta zgodnym zamiarem stron. Domagał się

uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia co do istoty sprawy przez

uznanie, że umowa majątkowa małżeńska jest w całości nieważna.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)

W wydaniu zaskarżonego postanowienia brała udział sędzia Sądu

Rejonowego Dorota C., delegowana przez Prezesa Sądu Okręgowego w Olsztynie,

na podstawie art. 77 § 8 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. – dalej jako "Pr.u.s.p."), do

orzekania w dniu 17 grudnia 2009 r. w IX Wydziale Odwoławczym Sądu

Okręgowego w Olsztynie w sprawach drugoinstancyjnych. Sąd Okręgowy, w

składzie którego uczestniczyła delegowana sędzia, przeprowadził rozprawę w dniu

17 grudnia 2009 r. i odroczył ogłoszenie orzeczenia do dnia 22 grudnia 2009 r. W

dniu 18 grudnia 2009 r. Prezes Sądu Okręgowego w Olsztynie na zasadzie art. 77 §

8 Pr.u.s.p. delegował sędziego Dorotę R. w dniu 22 grudnia 2009 r. do orzekania w

IX Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Olsztynie w sprawach

drugoinstancyjnych. W dniu 22 grudnia 2009 r. przewodnicząca składu

orzekającego sędzia Agnieszka Ż. zarządziła odroczenie terminu publikacji w

sprawie na dzień 23 grudnia 2009 r. Z sentencji zaskarżonego postanowienia

wynika, że zostało ono wydane – po rozpoznaniu sprawy w dniu 17 grudnia 2009 r.

– w dniu 23 grudnia 2009 r. Protokół ogłoszenia postanowienia stwierdza jego

ogłoszenie w dniu 23 grudnia 2009 r.

Delegowanie sędziego „do orzekania” obejmuje uczestniczenie w rozprawie,

naradzie, wydaniu i ogłoszeniu wyroku lub postanowienia rozstrzygającego co do

istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym, do którego na podstawie art. 361

k.p.c. mają zastosowanie przepisy o wyroku (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21

czerwca 2006 r., I CSK 87/06, "Prawo Bankowe" 2007, nr 1, s. 21 i z dnia 17

kwietnia 2008 r., I CSK 500/07, nie publ.). Ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na

posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę, jednakże w sprawie zawiłej art. 326 §

1 k.p.c. pozwala na odroczenie ogłoszenia wyroku na czas do dwóch tygodni;

wówczas ogłoszenia wyroku może dokonać sam przewodniczący.

Zgodnie z art. 324 § 1 k.p.c., sąd wydaje wyrok po niejawnej naradzie

sędziów, która obejmuje dyskusję, głosowanie nad mającym zapaść orzeczeniem i

zasadniczymi powodami rozstrzygnięcia oraz spisanie sentencji wyroku. Spisaną

sentencję podpisuje cały skład sądu. Na tle przepisów kodeksu postępowania

cywilnego widoczne jest rozróżnienie między wydaniem wyroku (art. 323 i 324) i

ogłoszeniem wyroku (art. 326), które nie jest czynnością składającą się na wydanie

wyroku w ścisłym tego słowa znaczeniu, stanowi natomiast element wydania

wyroku w jego szerokim rozumieniu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego

2007 r., III CZP 160/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 7). W razie odroczenia ogłoszenia

wyroku data rozpoznania sprawy i wydania wyroku są – jak w przedmiotowej

sprawie – różne; daty te wymienia sentencja wyroku (art. 325 k.p.c.).

Jak wskazuje się w orzecznictwie, istnieje ścisły związek między ogłoszeniem

wyroku a naradą nad wyrokiem, będącą elementem wydania wyroku. Związek ten

wynika z faktu, że zakresem obu tych czynności objęte są zasadnicze powody

rozstrzygnięcia. Przy takim rozumieniu aktu wydania wyroku wszystkie czynności

wchodzące w zakres tego pojęcia powinny być dokonane przez sędziów, przed

którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca bezpośrednio wydanie wyroku, z

możliwością odstępstwa od tej reguły tylko w wypadkach określonych w ustawie.

Taki wyjątek ustanawia art. 326 § 2 k.p.c. (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22

lutego 2007 r., III CZP 160/06). (...)

Nie może budzić wątpliwości, że sąd powinien być należycie obsadzony aż do

chwili ogłoszenia wyroku, a co za tym idzie wszystkie czynności wykonywane przez

sędziego delegowanego do orzekania w sądzie drugiej instancji, w tym wydanie i

ogłoszenie orzeczenia, muszą przypadać na okres jego delegacji (postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2009, III CZP 48/09, OSNC-ZD 2010, nr B,

poz. 53, oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2008 r., III KK 85/08,

„Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach karnych” 2008, poz. 1448, z dnia 18

listopada 2009 r., III KK 188/09, „Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach

karnych” 2009, poz. 2322 i z dnia 10 czerwca 2010 r., IV KK 422/09, OSNKW 2010,

nr 9, poz. 81). Warunek ten nie jest spełniony, gdy wydanie i ogłoszenie wyroku

następuje w innym dniu niż określony w delegacji. W takiej sytuacji skład sądu

orzekającego jest sprzeczny z przepisami w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., co

prowadzi do nieważności postępowania.

Przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych regulujące delegowanie

sędziego do pełnienia obowiązków poza jego siedzibę mają charakter gwarancyjny

zarówno ze względu na zasady sprawowania przez sędziego wymiaru

sprawiedliwości, jak i prawo strony do rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd (art.

45 ust. 1 Konstytucji). Stanowią wyjątek od zasady wykonywania przez sędziego

władzy sądowniczej w sądzie, w którym ma on swoje miejsce służbowe (art. 55 § 3

Pr.u.s.p.). Taki charakter nakazuje ich ścisłą wykładnię, zatem nie można podzielić

wykładni omawianych przepisów, w wyniku której sformułowany został pogląd, że

zakończenie przez sędziego delegacji pomiędzy terminem rozprawy, na której

odroczono publikację orzeczenia, a jego wydaniem, nie stanowi podstawy do

stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. (wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2006 r., I CSK 87/06, z dnia 17 kwietnia 2008

r., I CSK 500/07 oraz z dnia 30 maja 2008 r., III CSK 10/08, nie publ). Nie mogą jej

uzasadniać argumenty celowościowe, a w szczególności odwołanie się do potrzeby

zapewnienia sprawności i szybkości postępowania. Trafnie w tym względzie

stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 26 września 2002 r., I

KZP 28/02 (OSNKW 2002, nr 11-12, poz. 93), że rozważanie sposobu osiągnięcia

tego celu nie może pomijać gwarancyjnej funkcji omawianych przepisów i jej

znaczenia dla porządku prawnego.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 39815 § 1 k.p.c.).